Кіріспе

Деректерді сақтау құрылғысының түрі. Бір рет жазып, көп рет оқу (WORM) – ақпарат бір рет жазылғаннан кейін өзгертілмейтін деректерді сақтау құрылғысын сипаттайды. Бұл жазудан қорғау, деректер құрылғыға жазылғаннан кейін оларға қол сұғылмауын қамтамасыз етеді, сондай-ақ адам қателігінен, компьютерлік қателерден немесе зиянды бағдарламалардан деректердің жоғалу мүмкіндігін болдырмайды. Кәдімгі (WORM емес) деректерді сақтау құрылғыларында деректерді өзгерту саны тек құрылғының өмірлік циклымен ғана шектеледі, себебі өзгертулер құрылғының тозуына себеп болуы мүмкін физикалық өзгерістерді қамтиды. "Көп оқу" мүмкіндігі ерекше емес, өйткені қазіргі заманғы сақтау құрылғылары бір рет жазылған деректерді шексіз оқуға рұқсат береді. WORM маңызды файлдарды қауіпсіз және зақымдалмаған күйде сақтайды. Ол маңызды деректердің жойылуы немесе өгертілуі қаупін жою арқылы деректердің тұтастығы мен қауіпсіздігінің жоғары деңгейін қамтамасыз етеді. Осылайша, WORM жазылған деректердің нақтылығы мен қауіпсіздігін сақтауға көмектеседі.

Тарих

WORM дискілері CD-R, DVD-R және BD-R ойлап табылуына дейін пайда болды. Мысалы, IBM 3363 дискісі. Бұл дискілер әдетте картридждегі немесе дискідегі, бір рет жазуға болатын абляциялық оптикалық қабатпен қолданылатын, және кітапханалар сияқты үлкен көлемдегі деректерді сақтау қажеттіліктері бар жерлерде жиі пайдаланылатын. Оларды компьютерлерге қосуға арналған интерфейстер де болды. Перфокарталар және қағаз ленталар – WORM медиасының ескірген түрлері. Медиаға алғаш рет жазылғаннан кейін, медианың перфорацияланбаған кез келген бөлігін перфорациялауға болады, бірақ мұндай әрекет көбінесе ешқандай пайдалы нәтиже бермейді. Оқуға арналған жад (ROM) да WORM медиасы болып табылады. Мұндай жадта компьютерге операциялық жүйені басқа сақтау құрылғысынан, мысалы, қатты дискіден оқу туралы нұсқаулар болуы мүмкін. Дегенмен, техникалық білімі жоқ соңғы пайдаланушы ROM-ды тіпті бір рет те жаза алмайды, бірақ оны өзгермейтін есептеу платформасының бір бөлігі деп есептейді. WORM қаржы индустриясын реттеуші орган және АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы аясында брокер-дилерлік мәліметтерін сақтау үшін қолданылды.

Қазіргі WORM дискілері

Компьютерлерге арналған CD-R, DVD-R және BD-R оптикалық дискілер кең таралған WORM құрылғылары болып табылады. Бұл дискілерде дискінің ешбір аймағына екінші рет жазу мүмкін емес. Универсалды дискі форматты (UDF) файлдық жүйені пайдаланатын пакеттік жазу арқылы, бұл дискілер көбінесе қосымша файлдарды, тіпті бірдей аттас файлдың өңделген нұсқаларын дискінің басқа аймағына жазуға мүмкіндік беретін файлдық жүйені қолданады. Пайдаланушы үшін диск, дискінің барлық сыйымдылығы пайдаланылғанша, қосымшалар мен түзетулерге мүмкіндік беретіндей болады. SD картасы және microSD картасының техникалық сипаттамалары жазудан қорғаудың бірнеше түрін қамтиды. Ең көп таралған түрі, толық өлшемді SD картаны пайдаланғанда ғана қолжетімді, пайдаланушыға хост-карта оқу құрылғысына жазуға рұқсат бермеуді ұсынуға мүмкіндік беретін физикалық жазудан қорғау қосқышымен жабдықталған. Егер карта оқу құрылғысы жазудан қорғау қосқышын ескермесе, бұл картадағы деректерді қорғамайды. 2000 жылдардың басында бірнеше өндірушілер магниттік WORM құрылғыларын жасады. Бұл архивтік сақтау құрылғылары деректерді аппараттық және бағдарламалық деңгейде рұқсатсыз өзгертуден қорғау үшін RAID және магниттік сақтау технологияларының өзгеруін пайдаланады. Магниттік (және қатты күйдегі) сақтау құны төмендеген сайын, осы архивтік сақтау технологияларының құны да төмендеді. Бұл технологиялар көбінесе мазмұн/құжаттарды басқару жүйесіне тікелей интеграцияланады, ол сақтау кестелерін және қол жеткізуді басқарумен қатар құжат деңгейіндегі тарихты басқарады. Магниттік сақтау технологияларын ұсынатын бірнеше жеткізушілер бар, олардың ішінде NetApp, EMC Centera, KOM Networks және басқалары бар. 2013 жылы GreenTec USA, Inc. 3 ТБ және одан жоғары сыйымдылықтағы WORM қатты дискілерін жасады. Қайта жазудың алдын алу физикалық дискі деңгейінде жүзеге асырылады және оны қосылған компьютер өзгерте алмайды немесе жоюға болмайды.

Зерттеу

Соңғы жылдары PEDOT:PSS сияқты органикалық компоненттерге негізделген WORM технологиясына, сондай-ақ PVK немесе PCz сияқты басқа полимерлерге қызығушылық жаңадан артып келеді. Органикалық WORM құрылғылары, органикалық жад ретінде қарастырылады, және оларды төмен қуатты RFID таңбалары үшін жад элементтері ретінде қолдануға болады.