Кореяның Геодже аралы: тарихы мен географиясы

Кіріспе

Геодео (hangul=거제도) немесе Геодео аралы – Корея Республикасының Оңтүстік Кёнсан провинциясындағы Геодеоның бас аралдарының бірі. Арал жақын орналасқан Тонгён қаласынан екі көпір арқылы құрлыққа жалғасқан. Гохьон – аралдағы ең ірі қала. 2010 жылдың желтоқсан айында ашылған Пусан-Геодео көпірі Пусан қаласына тікелей қосылыс жасауға мүмкіндік береді. Геоджедоның ауданы – шамамен 460 шаршы километр, Оңтүстік Кореядағы екінші ең үлкен арал (Чеджу аралынан кейін). Ландшафтында бірнеше төбелер бар: Гара, Гьеронг, шайқас тауы, Дэгым және Куксабон. Геоджедо гранит кен орындарымен әйгілі. Геоджедоның оңтүстік жағалауы, сондай-ақ Намхэ округінің Намхэдо бөлігі, Халлёо теңіз ұлттық паркінің құрамына кіреді. Геоджедода бірнеше табиғи бейдер бар. Кеме жасау – аралдағы ең маңызды өнеркәсіп саласы. Оңтүстік Кореядағы екінші және үшінші ірі кеме жасау кешендері осы аралда орналасқан: Окпо қаласындағы Daewoo Shipbuilding and Marine Engineering (DSME) және Гохьон қаласындағы (Геодже қаласы) Samsung Heavy Industries (SHI).

Этимология

Атауы «Ко Геодже» – «Ұлы кешіп өту аралы» деген сөзден шыққан.

Тарих

Үш хан дәуірінде (б.з.д. 2300) Геоджедо Докно 독로국 (瀆盧國) деп аталатын Бионхан (변한) мемлекетінің он екі мемлекетінің біріне сәйкес келді. Шилла әулеті кезеңінде (신라시대) 757 жылы король Гёнгдеок алғаш рет Геодже провинциясының "거제군" атауын аралға қатыстыра бастады. Корея мен Жосон әулетінің дәуірінде 1914 жылы Гисеонг (기성현) деп аталатын аймақ Геоже 거제현-нен бөлінгеннен кейін, Геоже аймағы қателікпен Тоңеонг (통영군) деп аталды. Бұл кезеңде арал Жапония мен Корея түбегінің арасындағы стратегиялық маңызға ие болғандықтан, жапон шапқындығына ұшырады. 1592 жылы жапондықтар Тонгёнға шабуыл жасаған кезде, Геожеде Үш провинцияның теңіз күштерінің штабы құрылды, ол аймақтағы көптеген теңіз шайқастарына басшылық етті. Олардың ішінде 1592 жылғы мамыр шайқасы бар; адмирал И Сунь Син корей әскерін Окпо, Геоджедо (옥포해전) шайқасындағы маңызды теңіз жеңісіне, сондай-ақ 1592 жылғы 28 шілдеде Гьоннеерянгте (견내량해전) өткен Хансан Ұлы жеңісіне (한산대첩) жеткізді. 1597 жылы Корея тарихында жапондықтарға қарсы тұңғыш және жалғыз теңіз жеңілісі Чилчон, Геоже (칠천량해전) шайқасында болды. Корея соғысы кезінде БҰҰ күштері 1951 жылы тұтқынға алынған солтүстік кореялықтар үшін Геодже әскери тұтқын лагерін құрды. Америкалық әскерлердің 31 тұтқынды өлтіруі және тұтқынға алынғандарға қатыгездікпен қарауы британдық және австралиялық журналистердің назарына ілікті. Журналистер Алан Уиннингтон мен Уилфред Бурчет жазған "Коже без цензурасы" (1953) кітабы Геоджедодағы тұтқындарды азаптау мен өлтіру туралы фото және куәгерлердің көрсетпелерін пайдаланып жарияланды. 1953 жылы Геодже провинциясы тәуелсіздік алды, ал 1970 жылдардың басында кеме жасау өнеркәсібі кемелерді шығара бастады, нәтижесінде халық саны күрт өсті. 1995 жылы Геожеде Геодже қаласы (거제시) ретінде жіктелетін халық саны жеткілікті болды. Қазір ол Кореяның экономикалық дамуының маңызды драйвері – кеме жасау өнеркәсібінің орталығы болып табылады. Геоже – Кореяның екі бұрынғы президенті Ким Ён Сэм (1993–1998) және Мун Чжэ Иннің (2017–2022) туған жері. 1950 жылы Рождествода SS Meredith Victory кемесі солтүстік кореялық Хуннам қаласынан шамамен 14 мың азаматты эвакуациялағанда соңғы рет осы портқа тоқтады.

During the Three Han States period (2300 B. C.), Geojedo corresponded to one of the twelve states of Byeonhan (변한) state called Dokno 독로국(瀆盧國), and during the Shilla dynasty period (신라시대), King Gyeongdeok in 757 A. D. first started to use the name Geoje province "거제군" to refer to the island. In the Korea and Joseon dynasty period, after the area called Giseong (기성현) was divided from Geoje 거제현 in 1914, the Geoje area was mistakenly called Tongyeong (통영군). During this period, the island was a strategic location between Japan and the Korean Peninsula, and therefore suffered invasion by the Japanese. When the Japanese invaded Tongyeong in 1592, the Navy Headquarters of Three Provinces was established in Geoje which served as a command for many naval battles in the area. Included in these were the battle of May 1592; Admiral Yi Sun sin led Korean forces to a much celebrated naval victory at Okpo, Geojedo (옥포해전), as well as on the 28th of July, 1592 at Gyeonnaeryang (견내량해전) also known as the Hansan Great victory (한산대첩). In the year 1597 the first and only naval defeat to the Japanese in Korean history took place at Chilcheon, Geoje (칠천량해전). During the Korean War, UN Forces established the Geoje POW Camp in 1951 for captured North Koreans. The killing of 31 prisoners by American troops and the maltreatment of the POWs became the focus of British and Australian journalists. Koje Unscreened (1953), written by journalists Alan Winnington and Wilfred Burchett, was published to expose the torture and killing of prisoners in Geojedu, using a mixture of both photographic evidence and witness testimonies. In 1953 Geoje province became independent, and in the early 1970s the shipbuilding industry began producing ships, and so the population grew tremendously. In 1995 Geoje finally had a large enough population to be classified as a Geoje city (거제시). It is now the hub for a major driving force in Korea's economic development, the shipbuilding industry. Geoje is the hometown of two former presidents of Korea Kim Young sam (1993–1998) and Moon Jae in (2017 2022). It was the final port of call of the SS Meredith Victory at Christmastide 1950, when that ship evacuated some fourteen thousand North Korean civilians from Hungnam.