Кіріспе

Австралиялық крикетші Теренс Майкл Алдерман (12 маусым 1956 жылы туған) – бұрынғы Австралиялық халықаралық крикетші, негізгі ойын стилі оң жақтан тастайтын орташа жылдамдық доп тастаушы. Ол 1974–75 маусымында Батыс Австралия құрамында Шеффилд Шилдте қатысып, бірінші сыныптық крикет карьерасын бастады. 1981 жылы Англияға сапар шегетін Австралия ұлттық құрамасына шақырылғанда халықаралық деңгейде танымал болды. Ол нашар соққышы болды, карьерасында тек бір рет 50-ден асып, бірінші сыныптық крикетте орташа есебі шамалы 8-ді құрады. Ол ағылшын графтық крикетінде үш маусым ойнады: 1984 және 1986 жылдары Кент графтық крикет клубында, ал 1988 жылы Глостершир графтық крикет клубында. 1981 жылғы Аш сериясында ол 42 тесттік қақпа алды, оның ішінде дебюттік матчында 9 қақпа, бұл 1956 жылы Джим Лейкердің 46 қақпасынан бері сериядағы ең үлкен көрсеткіш және барлық уақыттағы төртінші ең жоғары көрсеткіш. Алдерманның 42 қақпасы – бір матчта 10 қақпа алмай, серияда ең көп қақпа алған рекорд. Ол 1982 жылғы «Алманах» журналында «Жылдың үздік крикетшісі» деп танылды. Алдерман 1985–86 және 1986–87 жылдары Оңтүстік Африкаға австралиялықтардың ресми емес турына қатысты, сол кезде елге Тест крикетінен тыйым салынған болатын. Соның салдарынан ол халықаралық крикеттен үш жылға дисквалификацияланды, бұл оны 1985 жылғы Англиядағы Аш сериясында ойнаудан шығарды. Дисквалификациядан кейін Алдерман Австралия құрамасына оралып, Англияға қарсы табысын қайта жаңартты, 1989 жылғы Аш сериясында 41 қақпа, ал 1990–91 жылдардағы серияда тағы 16 қақпа алды. Бұл оның соңғы Аш ойыны болды. Ол басқа елдерге қарсы осындай жетістікке сирек қол жеткізді. Оның соңғы тест сериясы 1990–91 жылдары Батыс Индияға қарсы өтті, онда ол 170 тесттік қақпамен карьерасын аяқтады.

Ерте өмір

Олдерман Батыс Австралиядағы Субиако қаласында бес баланың төртіншісі болып дүниеге келді. Оның әкесі Уильям Батыс Австралияның Австралия ережесі бойынша футбол құрамасында ойнаған және Батыс Австралия жасөсперімдері үшін баттингті ашып, боулинг жасаған, бірақ ешқашан бірінші сынып крикетіне қатыспаған. Олдерман Перттегі Аквин колледжінде оқыды, футбол мен крикетпен айналысты. Ол жоғары мектептің үшінші жылынан бастап мектеп командасының бірінші он бірлігінде ойнады және соңғы екі жылы Берт Риггтің баптауында болды. Олдерман 1972-73 жылдары Мельбурнда өткен мектеп оқушыларының фестивалінде Батыс Австралияны өкілдік етті және губернаторлардың командасына қарсы ойнау үшін Австралия мектеп оқушылары құрамасына шақырылды.

Крикет мансабы

1973 жылы 74 жастағы Олдерман Мельбурн мен Аделаидадағы WA Colts командасы үшін ойнады. Ол Мельбурнда өткен ойында алты қақпа алды. Бірінші сынып дебютін 1974/75 жылы жасады. Алғашқы ойынында, Гиллетт кубогы матчында, Иан Чаппел оның екінші оверінен 24 ұпай алды. Оңтүстік Австралия және Викторияға қарсы екі Шеффилд Шилд ойынында он екінші ойыншы болды, содан кейін Сиднейде Жаңа Оңтүстік Уэльс командасына қарсы таңдалды. Ол 5/63 қақпа алды, бірақ тізесін жыртып, үйіне қайтуға мәжбүр болды. Барлығы ол сол жазда бірінші сыныпта 18 қақпа алды, орташа көрсеткіші 28 болды. Келесі жазда ол 26 орташа есеппен 17 қақпа алды, ал 1976/77 жылы 17 орташа есеппен 8 қақпа ғана алды. Әлемдік сериялық Крикет кезеңінде Олдерман 1977/78 жазда 21 орташа есеппен 28 қақпа алды. Келесі маусымда ол 18.69 орташа есеппен 26 қақпа алды, бірақ ұлттық құрамаға іріктеуден өтпеді. Олдерман 1979/80 жылы ең жақсы маусымын өткізді, 28.09 орташа есеппен 42 қақпа алды, содан кейін 1980 жылғы жазғы маусымда Шотландиядағы Уотсонианс командасы үшін ойнады. 1980/81 жылы ол 26 орташа есеппен 32 қақпа алды, бұл оның 1981 жылғы Эш турнесіне іріктелуіне әкелді.

1981 ж. күл

Алдерменнің "Пепел" сериясы тамаша болды. Ол бірінші тестіге шақырылып, 4/68 және 5/62 нәтиже көрсетіп, Австралияның жеңісіне көмектесті. Екінші тестіде оның көрсеткіштері 1/79 және 1/42 болды, бұл ойын тең аяқталды. Үшінші тестіде Алдермен бірінші иннингсте 3/59 алды; Англия екінші иннингс ойнауға мәжбүр болды, ал Алдермен 4 қақпа мен екі ұстау арқылы Англияны 7-135 есебімен шектеуге көмектесті. Иан Ботам қарсы шабуыл жасады, Алдерменнің соңғы көрсеткіштері 6/135 болды. Австралия жеңіске жетіп, ойынды ұтып алды. Төртінші тестіде Алдермен 5/42 және 3/65 нәтижесімен керемет ойын көрсетті, бірақ Австралияның соққышылары тағы да құлап, ойынды жоғалтты. Австралия бесінші тестіде жеңіліске ұшырады, Алдермен 4/88 және 5/109 нәтиже көрсетті. Алтыншы тесті тең аяқталды, Алдермен 3/84 және 2/60 алды. Ол турдағы 51 бірінші сыныптық ойында 42 қақпа алды, орташа көрсеткіші 20.86 болды. Алдермен "Уисден" журналының жылдың бес үздік крикетшісінің бірі деп таңдалды.

1981-1982 жылдар

Олдерман келесі жазғы маусымда Австралия құрамасында қалды. Пәкістанға қарсы өткен бірінші сынақ матчинде ол 4/36 және 2/43 нәтиже көрсетіп, Австралияның жеңісіне көмектесті. Екінші сынақ матчинде 2/74 және 0/37 көрсеткішімен қиындыққа тап болды. Үшінші сынақ матчинде Олдерман 0/62 нәтижесін көрсетті. Олдерман Вест-Индияға қарсы екі сынақ матчинде ойнады. Бірінші матчта 2/54 және 2/23 нәтижесін алды, бірақ оның ең жақсы ойыны бірінші иннингте болды – ол 9/155 есебінде Ким Хьюзбен бірге ойнап, маңызды 43 ұпай қосты (Олдерман 10 ұпай енгізді). Екінші сынақ матчинде 0/73 және 1/46 нәтижесімен жеңілді. Олдерман Вест-Индия жеңіске жеткен үшінші сынақ матчинде ойнаған жоқ. Сол жазда ол бірінші сыныптық турнирде 37 қақпа алды, орташа көрсеткіші 16.94 болды. Олдерман 1982 жылы Жаңа Зеландияға сапар шекті, онда 30 қақпа алып, 12 нәтиже көрсетті және 1982 жылы Пәкістанға сапарға шақырылды. Австралия алғашқы екі сынақ матчинде екі спин шабуылын қолданды, ал Олдерман құрамнан тыс қалды. Ол тур кезінде аз ғана боулингке қатысып, үшінші сынақ матчине оралды, онда Австралия жеңілгенде 2/144 нәтижесін көрсетті. Тур кезінде ол бірінші сыныптық турнирде 65 қақпа алды, тек 4 қақпа ғана соқты.

1982-83: жарақат

Олдерман 1982/83 жылғы "Пепел" сериясының бірінші тестісінде жарақат алды. Бірінші иннингсте 1/84 нәтиже көрсеткен кезде жанкөтерлер алаңға еніп кірді. Олдерман көрерменнің бірі, Гари Доннисонның соққысынан бас артына шалынды. Олдерман: "Ол қашып кетті, мен маңайда полиция жоқ екенін көрдім, сондықтан оны ұстауға тырыстым", - деп еске алды. Олдерман Доннисонға шабуылдап, оны жерге құлатты, бірақ иығына түсіп, жарақат алды. "Қалай құлағанымды жақсы есімде жоқ, бірақ бірден жарақаттанғанымды сезіндім, бұл қатты ауырды", - деді Олдерман. "Сол кезде оны бірден орнына қоя аламын деп ойладым, бірақ бір жылдан кейін ғана қайтадан бәсекелі матчтарда ойнай алатынымды білдім", - деді ол. "Мен сегіз ай бойы күніне бір шақырым жүзуді үйренуге мәжбүр болдым. Спорттағы қиындық – егер сізде дене жарақаты немесе мәселе болса, ешкім сізді қаламайды. Бір жағынан, мен қайтып келгенімде, жаңа мансапты бастағандай болдым". Ол сол жазда 19.61 орташа есеппен 18 бірінші сыныптық қақпа алды. Олдерман 1983/84 жылғы жазғы маусымда Австралия құрамасына қайта кіре алмады. Дегенмен, 25.26 орташа есеппен 30 бірінші сыныптық қақпа алғаннан кейін ол Вест-Индияға шақырылды.

Тесттік крикетке оралу

Олдерман 1984 жылы Батыс Индияға саяхатқа шақырылды. Бірінші сынақ ойынында ол 1/64 және 0/43 нәтиже көрсетті. Екінші сынақ ойынында ол 2/91 добын алды, бірақ соққымен де сәтті болды, Австралияның екінші иннингінде 21 ұпай жинап, Аллан Бордермен 61 ұпайлық серіктестік құрды. Үшінші сынақ ойынында Олдерман 1/152 және 0/18 нәтижесін көрсетті. Ол соңғы екі сынақ ойынынан шығарылды. Олдерман саяхат барысында 43.6 орташа есеппен 15 бірінші сыныптық қақпа алды. Саяхаттан кейін ол Англиядағы Кент графтығының крикет клубында өзінің алғашқы графтық крикет маусымын өткізді. Олдерман 1984/85 жылдары Батыс Индияға қарсы өткен алғашқы сынақ ойынына Австралия құрамасына қайта оралды. Ол 6/128 добын алды, бірақ Батыс Индия ойынмен жеңіске жетті. Ол екінші сынақ ойынында 3/107 добын алды, бұл Ким Хьюздің Австралия құрамасының капитаны лауазымынан кетуімен аяқталды. Үшінші сынақ ойынында бірде-бір добын алмағаннан кейін, ол серияның соңғы екі ойынынан шығарылды. Олдерман сол жазда 28.34 орташа есеппен 44 қақпа алды. Ол 1985 жылы Англияға саяхатқа шақырылды, бірақ Оңтүстік Африкада ойнауға келісім бергені белгілі болғаннан кейін орнынан айырылды. Олдерманның айтуынша, 1984 жылы Австралиялық ойыншылар тізіміне енбегендіктен, оны қаржылық жағдай ынталандырды. "Бұл кеңес мені болашаққа қарай ойластырмады! Мен 28 жаста едім және отбасымды ойлауым керек еді. Оңтүстік Африкаға барып, қаржылық қор жинау мүмкіндігі туды. Бұл маған осы ойынды ойнағандағы сенімсіздік деңгейін көрсетті. 'Бұл өте тұрақсыз: бір минут көтерілесің, келесі минут төмен түсесің'."

Австралияға оралу

Олдерман 1987/88 жылдары Австралиядағы отандық крикетке оралып, 24.20 орташа есеппен 39 қақпа алды. 1988 жылы Англияның Глостершир графтығының крикет клубында ойнап, 22.81 орташа есеппен 75 қақпа алды. Олдерман 1988/89 маусымнан бастап халықаралық құрамаға іріктеуге қолжетімді болды. Алғашқы екі сынақ ойынына қосылмады, бірақ үшіншісінде 4/68 және 3/78 нәтижесімен ойнады. Олдерман 1988/89 жылы 20.93 орташа есеппен 48 бірінші сыныптық қақпа алды және 1989 жылғы Англиядағы "Пепел" турниріне (Ashes) шақырылды.

1989 жылғы күл

Олдерман 1989 жылы Австралияға тур жасады. Бірінші сынақ матчында ол 5/107 және 5/44 нәтиже көрсетіп, Австралияның үлкен жеңіске қол жеткізуіне көмектесті. Екінші матчта 3/60 және 6/128 алды. Үшіншіде 3/61, төртіншіде 0/49 және 5/66, бесіншіде 5/69 және 2/32, алтыншысында 5/66 және 2/30 нәтижелерді көрсетті. Тур аясында ол 15.64 орташа есеппен 70 бірінші сыныптық қақпаны (wicket) құлатты.

Соңғы сынақ жылдары

Австралияда Олдерман 1989 жылы қарашада Жаңа Зеландияға қарсы 3/73 және 1/59, ал желтоқсанда Шри-Ланкаға қарсы бірінші сынақ матчта 3/81 нәтиже көрсетті. Екінші сынақ матчта ол 2/71 және 0/38 алды. 1990 жылы қаңтарда Пәкістанға қарсы өткен бірінші сынақ матчта 3/30 және 5/105 нәтижесін тіркеді. 1989/90 жылғы жазғы маусымда ол 23.05 орташа есеппен 34 бірінші сыныптық қақпа алды. 1990 жылы Жаңа Зеландияға сапарда ол жалғыз өткен сынақ матчта 4/46 және 0/27 нәтиже көрсетті. Олдерман 1990/91 жылғы "Пепел" турнирінде Англияға қарсы ойнау үшін Австралия құрамасындағы орнын сақтап қалды. Бірінші сынақ матчта 2/44 және 6/47; екіншісінде 2/86 және 0/19; үшіншісінде 3/62 және 0/29 нәтижелерді алды; төртінші матчта ойнамады, бірақ бесіншісінде 0/66 және 3/75 алды. Сол жазда ол 28.38 орташа есеппен 31 бірінші сыныптық қақпа алды және Батыс Индияға сапарға шақырылды. Олдерманның соңғы сынақ матчы 1991 жылы Батыс Индияға жасаған сапарында болды, онда ол турнеде 38.44 орташа есеппен тоғыз қақпа алды, тек бір сынақ матчында ойнап, сол матчта бір қақпа алды.

Крикеттің соңғы жылдары

1991/92 жылы Олдерман 31,82 орташа есебімен 29 қақпа алды, бірақ ұлттық құрамаға іріктеуден өтпеді. Оның соңғы бірінші сыныптық маусымы 1992/93 жылы болды. Ол 36,35 орташа есебімен 20 қақпа алды.

Марапаттар

2000 жылы Олдерман Батыс Австралия үшін барлық кездесулерде ең көп қақпа алған ойыншы болғандығы үшін Австралия спорт медалімен марапатталды.

Отбасылық және жеке өмірі

Алдерманның қарындасы Денис Эмерсон бұрынғы тестілік төреші Росс Эмерсонға үйленген және ол өзі Австралия әйелдер крикет құрамасы үшін жеті тестілік матч өткізген. Алдерман Перттегі Аквинас колледжінің түлегі.