Кіріспе

Rigshospitalet (мағынасы Ұлттық, Мемлекеттік немесе Аумақтың ауруханасы, бірақ әдетте аудартылмайды) – Копенгагендегі ең ірі мемлекеттік және оқу ауруханасы, сондай-ақ Даниядағы ең жоғары мамандандырылған аурухана. Аурухананың бас ғимараты – 16 қабатты функционалистік стильдегі биік ғимарат, қаланың орталық бөлігіндегі ең биік құрылыстардың бірі. Ригшпиталет Копенгаген университетінің Денсаулық сақтау және медицина ғылымдары факультеті орналасқан Панум ғимаратымен іргелес. Оқу-әдістемелік аурухана ретінде ол Копенгаген университетінің ауруханасы ұйымдық құрылымының құрамына кіреді.

Атауы

Даниялық атау әдетте ағылшын тіліне аударылмайды. Ригс префиксі кейбір Дания мемлекеттік мекемелерінің атауларында, әсіресе салтанатты немесе беделді жағдайда немесе Гренландия мен Фарер аралдарын қоса алғанда, бүкіл Дания патшалығы үшін қызмет ететін органдарда қолданылады. Бұл rige ('патшалық, мемлекет, империя') сөзінің генетиві және туыс сөз Норвегия, Швеция, Исландия және Голландия тілдерінде (және 1945 жылға дейін неміс тілінде) ұқсас қолданылады. Stats ('мемлекеттік') префиксі кеңінен қолданылады, бірақ иерархияда сәл төменгі деңгейді білдіреді. Rigshospitalet мемлекеттік аурухана ретінде құрылғанмен, округтер басқаратын қалыпты ауруханалардан айырмашылығы, Даниялық Statshospital термині 1977 жылға дейін тек психиатриялық мекемелер үшін қолданылған. Аурухананың өзі бұл атаудың берілгенін түсіндіреді, өйткені оның алдыңғысы, Корольдік Фредерик ауруханасы мемлекетке берілді және бүкіл Дания патшалығынан келген науқастарға ашық болды. Rigshospitalet жиі RH деп қысқартылады және әдетте Riget деп аталады (сөзбе-сөз "патшалық" немесе "мемлекет" дегенді білдіреді), сондықтан фон Триердің ауруханада өтетін триллер телесериалының атауы – «Патшалық», ал Стивен Кингтің американдық нұсқасы – «Патшалық ауруханасы».

Тарих

Ригшопиталет 1757 жылдың 30 наурызында король Фредерик V-нің құрметіне аталған және Копенгагеннің орталық бөлігіндегі Бредгадеде орналасқан Конгелиг Фредерикс ауруханасы ретінде құрылды. Қазіргі уақытта ғимараттарда Данияның өнер және дизайн мұражайы орналасқан. 1903 жылдан бастап аурухана мемлекеттік меншікке көшті (ал Даниядағы басқа ауруханалар аймақтарға, бұрынғы округтерге тиесілі болды). 1910 жылы аурухана атауы өзгертіліп, қазіргі орналасқан жеріне көшірілді, ол сәулетші Мартин Борх жобалаған орталық баққа қарсы орналасқан он төмен ғимараттан тұрады. 1970 жылы ғимараттардың көп бөлігі сәулетші Йорген Стермозе жобалаған қазіргі биік бетонды ғимаратпен алмастырылды, ал айналасындағы ескі ғимараттардың бір бөлігі әлі де ауруханалық функцияларды атқарады. 1995 жылы аурухана Hovedstadens Sygehusfællesskab (HS, Capital Hospital Trust) басқаруына берілді, ол 2007 жылы Елордалық аймаққа біріктірілді. 2007 жылы аурухананың шатырына тікұшақ алаңы салынды. Осыған дейін, құтқару және науқастарды тасымалдау тікұшақтары көршілес Фелледпаркен саябағына қонды. 2021 жылы Statista және Newsweek басылымдары Ригшопиталетті әлемдегі ең жақсы 15-ші аурухана деп бағалады.

Қызметтер

Ригшгоспиталеттің миссиясы – Данияда жоғары мамандандырылған емдеуді қажет ететін науқастарға арналған жетекші аурухана болу. Оның негізгі мамандық рөлі Копенгагеннің көптеген мамандық бөлімдерін қабылдау орталығы ретінде белгіленген соңғы жылдары күшейді. Осы себепті, басқа ауруханалар бірегей сарапшылық қызметтері бар Ригшгоспиталетке науқастарды жолдайды. Ригшгоспиталеттің жанында орналасқан Панум ғимаратында Копенгаген университетінің Денсаулық сақтау және медицина ғылымдары факультеті орналасқан. Бұл жақындық екеуінің ғылыми-зерттеу және даму салаларындағы тығыз ынтымақтастығын оңтайландырады. Норд Кокрейн орталығы және Университеттің медбикелік және күтім жөніндегі ғылыми орталығы Ригшгоспиталетте орналасқан. 1120 төсек-орынмен Ригшгоспиталет жылына 65 000 стационарлық және шамамен 420 000 амбулаториялық науқасқа қызмет көрсетеді. 8000 қызметкерінен (7000 толық жұмыс күнінің эквиваленті) басқа, аурухана медицина және басқа да денсаулық сақтау ғылымдары студенттерін оқытады, қабылдайды және түрлі ғылыми гранттар бойынша Ригшгоспиталетте жұмыс істейтін ғалымдарға мүмкіндіктер ұсынады. Ригшгоспиталетте ауыр жарақат алған науқастарды қабылдауға мамандандырылған травматология орталығы бар. Көрсетілетін жедел жәрдем қызметі Копенгагендегі басқа ауруханаларға берілді.

Әлеуметтік және мәдени маңызы

Аурухана Ларс фон Триердің үш маусымдық "Кітап патшалығы" атты қорқынышты мини-сериалының түсірілім орны болды. Королева Маргрета II-нің балалары Фредерик X және Принц Иоахим екеуі де Ригшпиталетте дүниеге келді (королева алғашқы баласын Амалиенборг сарайында туғызуды жоспарлағанмен, Фредерик шұғыл түрде кесар тілімі арқылы Ригшпиталетте дүниеге келді, сондықтан оған ауыстырылу қажет болды). Сонымен қатар, Фредериктің төрт баласы – тақ мұрагері Кристиан, Изабелла, Винсент және Жозефина, ал Иоахимнің төрт баласы – Николай, Феликс, Хенрик және Афина да сол жерде дүниеге келді.

Қанның ластануы

2007 жылдың ақпан айында Rigshospitalet ауруханасында екі науқас жұқтырылған қан құю салдарынан ВИЧ жұқтырды. Қан антиденелерге тексерілген, бірақ инфекцияның өте ерте сатысында ВИЧ жұқпасы анықталмауы мүмкін. Сарапшылардың пікірінше, егер қан нуклеин қышқылының жаңа әдісімен тексерілгенде, жұқпаны анықтауға болар еді, және 2009 жылдан бері бұл талап ретінде қойылады.