Кіріспе

Supercars Championship Австралиядағы жарысы. Аделаида 500 (қазіргі уақытта демеушілік себептерімен VAILO Adelaide 500 деп аталады) – 1999 және 2020 жылдар аралығында, сондай-ақ 2022 жылдан бастап Оңтүстік Австралияның Аделаида қаласының шығыс бөлігіндегі көшелерде өткізілетін Supercars автокөлік жарысы. Жарыс бұрынғы Австралия Гран-приі трассасы – Аделаида Стрит-Сиркьюітінің қысқартылған нұсқасын пайдаланады. Шара әлі де бұрынғы ұзақ жылдар бойы демеуші болған компаниясының атымен Clipsal 500 немесе жай ғана "Clipsal" деп аталады. Қатысушылар саны және жарыстардың көптігі бойынша Аделаида 500 – Австралиядағы ең ірі көп күндік автожарыс. Бұрынғыда шара ақпан және наурыз айларында өтіп, жергілікті тұрғындар "қарбалас наурыз" деп атаған Аделаида фестивалі, Аделаида Фринжи, WOMADelaide және Аделаида жазушылар аптасымен бірге өткізілді. Бірақ 2021 жылы жарыс уақытша тоқтатылып, 2022 жылы қараша айының соңында немесе желтоқсан айының басында маусымның соңғы жарысы ретінде қайта жаңғырды.

Өмірбаян

Аделаида көшесіндегі трасса 1985 жылдан 1995 жылға дейін Формула 1 Австралия Гран-присі үшін қолданылды. Суперкарлар, сол кезде А тобы (1985-1992) және 3А тобының туристік автомобильдері (1993-1995) деп аталған, осы Гран-прилердің әрқайсысында қолдау жарыстарында бақ сынасты, бірақ бұл жарыстар жылдық Австралия туристік автомобильдер чемпионатының (ATCC) есебіне жатпады. Оңтүстік Австралия штаты бұрын 1963 жылы және 1969-1998 жылдар аралығында Маллала Мотор Спорт Паркінде, ал 1972 жылдан 1988 жылға дейін Аделаида Халықаралық Жарыс Трассасында ATCC чемпионатының кезеңдерін өткізген. 1998 жылдың 1 қыркүйегінде Оңтүстік Австралия Үкіметі Австралияның Vee Eight Supercar компаниясымен (AVESCO) Гран-при трассасының қысқартылған нұсқасында Sensational Adelaide 500 деп аталатын суперкар жарысын өткізу туралы сәтті келіссөздерді аяқтағанын жариялады. Бұл жарыс күнтізбеде Маллала кезеңінің орнын басты. Алғашқы келісімшарт бес жылға жасалды, содан кейін тағы бес жылға ұзарту опциясы болды. 1999 жылғы жарыс аяқталғаннан кейін, Clipsal іс-шараның негізгі демеушісі болып жарияланды және 2017 жылға дейін жалғасқан келісім бойынша Clipsal 500 Adelaide деп аталды. 2018 жылғы жарыс негізгі құқықтар демеушісіз өтті, содан кейін кеңжолақты байланыс провайдері Superloop келесі үш жылға титулдық демеуші болады деп хабарланды. Іс-шара 2021 жылға дейін күнтізбеде болу туралы келісімге қол қойылды.

Тарих

Іс-шара бастапқыда әдетте ақпан және наурыз айларында өтіп, жергілікті тұрғындар "қарбалас наурыз" деп атаған Аделаида фестивалі, Аделаида Фринжи, WOMADelaide және Аделаида жазушылар апталығымен бірге өтетін. 2020 жылдың қазан айында Оңтүстік Австралия Туризм комиссиясы іс-шараға қолдау көрсетуді тоқтатып, оны уақытша тоқтатуға алып келді. 2022 жылғы маусымда ол қараша айының соңында немесе желтоқсан айының басында маусымның финалы ретінде қайтадан өтті.

1999 жыл

1999 жылғы жарыста Крейг Лоундес сенбі күнгі жарысты жеңіп алды, бірақ Дэнни Осборнмен болған апатқа қатысқандықтан дисквалификацияланды және жексенбі күнгі екінші жарыстың соңынан стартқа тұруға мәжбүр болды. Лоундес екінші жарыста жеңіске жетіп, барлық көліктерді озу арқылы Аделаида 500-дің тұңғыш жеңімпазы атанды, бұл оның карьерасындағы жалғыз жеңісі болды. Кейін Лоундестің бірінші жарыстан шығарылу шешімі қайта қаралып алынды. 1999 жылғы жарыс таулы болды, себебі бастапқы ереже бойынша жарыс 250 шақырымда түнгі үзіліспен жалғасатын 500 шақырымдық жарыс ретінде өткізілуі тиіс еді. Бірінші кезеңде көптеген атақты көліктер жарыстан шыққаннан кейін, ереже бір түн ішінде өзгертіліп, оларға жексенбі күнгі жарысқа қатысуға рұқсат берілді. Бұл жарыс жүргізушілердің физикалық тұрақтылығына да сынақ болды, Пауль Радишич пен Джон Фолкнер сусыздану салдарынан медициналық көмекке жүгінуге мәжбүр болды.

2000 жылдар

2000 жылғы жарыста тағы да соңғы орыннан біріншіге шығу оқиғасы қайталанды, Марк Скайф сенбідегі жарыста DNF көрсеткеніне байланысты 38-ші орыннан бастағанына қарамастан, жексенбідегі жарыста жеңіске жетті. 2001 жылғы Клипсал 500-де Крейг Лоундес Холден Racing командасынан Гибсон Моторспорт Фордқа өткеннен кейін Форд үшін алғашқы жарысын жеңді. Ол сенбідегі жарыста жеңіске жеткен соң, жексенбіде бұрынғы командаласы Скайфпен болған жағдай оның мүмкіндіктерін тоқтатқанша, тағы да жеңіс үшін күресті. 1999 жылдан 2003 жылға дейін жарысқа Холден үстемдік етті, Скайф үш рет, ал Лоундестің алғашқы жеңісінен кейін Брайт пен Тандер бір-бір рет жеңіске жетті. 2004 жылы ғана Форд пилоты жарыста жеңіске жетті, Маркос Амброз екі жарыста да жеңіске жетіп, 2005 жылы осы жетістігін қайталады. Фордтың сәті 2005 жылғы жарыстың сенбілік жарысында алғашқы төрт орынды басып алуымен белгіленді. 2012 жылғы Клипсал 500 жарысы Whincup сенбідегі жарыстың соңғы айналымында Уилл Дэвисонды қуып жеңіп, одан өтуімен есте қаларлық аяқталуға ие болды. Whincup қосымша пит-стоп жасап, Дэвисонның машинасы жанармай таусылған кезде пайдасын тигізді. Дэвисон жексенбідегі жарыста жеңіске жетіп, Ford Performance Racing командасына қосылғаннан бергі алғашқы жеңісін тойлады. 2013 жылғы жарыс болашақ автомобильдер ережелерінің алғашқысы болды, нәтижесінде Nissan және Mercedes Benz 1993 жылдан бері Ford және Holden-нен басқа алғашқы өндірушілер ретінде серияға қосылды. Жексенбідегі жарысты Шейн ван Гисберген жеңіп алды, бұл 2012 жылғы маусымда зейнеткерлік туралы даулы шешім қабылдағаннан кейін Tekno Autosports командасына ауысқаннан кейін болды. Ван Гисберген 2017 және 2018 жылғы жарыстарда төрт поул және төрт жарыста жеңіске жетіп, 250 км-ге екі жарыс форматына оралды. 2018 жылғы жеңіс, жарыстың жиырмасыншы мәрте өткізілуі, Holden ZB Commodore-дің дебюттік көрсетіліміндегі алғашқы жеңісі болды. 2018 жылы Оңтүстік Австралия штаты 1977 жылдан бері алғаш рет екі чемпионат кезеңін қабылдады, Tailem Bend-тегі The Bend Motorsport Park күнтізбеге қосылды. 2019 жылы Ford Mustang атауының чемпионатқа оралуымен Скотт МакЛафлин ван Гисберген сияқты жетістікке жетіп, жаңа машинаның тұңғыш чемпионат жарысы мен кезеңінде жеңіске жетті. Бұл сондай-ақ 1972 жылы Оран Парктегі Аллан Моффаттан бері Mustang атауының алғашқы жарысы және кезеңдік жеңісі болды, ал МакЛафлиннің командасының серіктесі Дик Джонсон 1985 жылы Аделаида көшесіндегі жарыста Ford Mustang GT-де чемпионат емес жарыста жеңіске жеткен болатын.

2020 жыл

2020 жылы Аделаида 500 жарысына дейінгі аптада General Motors Аделаидада негізделген және чемпионаттың басталынан бергі барлық кезеңдеріне қатысқан Holden брендінің жыл соңына дейін тоқтатылатынын хабарлады. Triple Eight Race Engineering командасы басқаратын заводтық Holden командасы, жеңімпаз Джейми Уинкуптың арқасында күндізгі жарыстың бірінші кезеңінде жеңіске жетті, ол бұл жеңісті Holden-ге арнады. Уинкуптың командаласы ван Гисберген жексенбі күнгі жарыста көш бастап тұрғанда, команданың қателігінен туындаған жанармай жетіспеушілігіне байланысты қосымша пит-стоп жасауға мәжбүр болды, содан кейін механикалық бұзылуға ұшырап, жарысты аяқтамады. Бұл 2019 жылғы жеңімпаз Маклаулинге екі қатарынан жарыс жеңісін сыйлады.

Үзіліс

2020 жылдың қазан айында шара тоқтатылды, Оңтүстік Австралия туризм комиссиясы келісімшартты бір жыл мерзімнен бұрын тоқтатуға және оны жаңартпауға қатысты шешім қабылдады. Оңтүстік Австралия премьер-министрі Стивен Маршалл шараның тоқтатылу себептерін атап көрсетті. «Суперкарлар» санаты аталған шешімге «өкініш» білдіретін мәлімдеме жасап, үкімет болашақта шараны қайта бастауды шешсе, Аделаидаға оралуға дайын екенін мәлімдеді. Оңтүстік Австралия оппозициясының жетекшісі Питер Малинаускас Оңтүстік Австралия Еңбек партиясының петиция платформасы арқылы шараны қайта жандандыру науқанын бастады және партиясы үкіметке келген жағдайда Аделаида 500 жарысын қайтаруға ниетті екенін білдірді. Малинаускас 2022 жылғы Оңтүстік Австралия штаты сайлауына дейін жарысты қайта орнатуға уәде берді, нәтижесінде ол премьер-министр болып сайланды. Аделаида 500 2022 жылғы маусымның соңғы кезеңі ретінде қайта өтті, ол қараша айының соңында немесе желтоқсан айының басында ұйымдастырылды.

Формат

Бұл шара бейсенбіден жексенбіге дейін төрт күндік демалыс күндері өткізіледі. Бейсенбіде отыз минуттық жаттығу, ал жұма күні тағы отыз минуттық жаттығу сеансы болады. Жұма күні он бес минуттық іліктесу сеансы өтеді, одан кейін бір күннен кейін үздік ондықтың жекпе-жегі өтеді, ал сенбі күні олардың арасында он бес минуттық жаттығу сеансы өткізіледі. Олардың біріктірілген нәтижелері келесі жарыстың старттық тізімін анықтайды. Жексенбіде тағы бір он бес минуттық іліктесу сеансы және үздік ондықтың жекпе-жегі болады, олардың біріктірілген нәтижелері келесі 250 км жарыстың старттық тізімін анықтайды. 2014-2016 жылдар аралығында шара сенбі күні екі 125 км жарыстан және жексенбіде 250 км жарыстан тұрды. 2017 жылы ұйымдастырушылар 125 км жарыстардың жанкүйерлер мен жүргізушілер арасында танымалдылығының төмендігіне байланысты бастапқы форматқа қайта оралды. Барлық жарыстардың нәтижелері Supercars Championship-қа есептелгенімен, соңғы жарыстың жеңімпазы бірінші жарыстың нәтижесіне қарамастан, әдетте шараның жеңімпазы деп жарияланды. Қалған төрт күн жаттығулармен, іліктесулермен және басқа да жарыс санаттары бойынша қолдау жарыстарымен толтырылды, олардың ішінде Super2 Series, Super5000, SuperUtes Series, Touring Car Masters, Australian GT және Australian Carrera Cup сияқты жарыстар бар. Шара сондай-ақ Kiss, Mötley Crüe, Keith Urban және Robbie Williams сияқты әртістердің қатысуымен кешкі концерттерді жиі өткізіп тұрды.

Тану

Аделаида 500 бірнеше рет 2003/04, 2005, 2007 және 2008 жылдары Австралия туризм сыйлығының «Ірі фестивальдар мен шаралар» номинациясының жеңімпазы ретінде мойындалды. Бұл шара 1999 жылдан 2004 жылға дейін жыл сайын сериядағы ең жақсы шара ретінде жеңіске жетті. 2005 жылы ол «Суперкарлар» Даңқ залына және «SA Туризм» Даңқ залына енгізілді. 2011 жылы «Клипсал 500» V8 Supercars жылдық марапаттауында үзілістен кейін 8-ші рет «Жылдың үздік шарасы» (14 шараның ішінде) атанды. (2005 жылы спорттың Даңқ залына енгізілгендіктен, ол бірнеше жыл бойы үздік шара сыйлығына үміткер бола алмады). Бұл сондай-ақ Оңтүстік Австралиядағы билетпен сатылатын ең ірі спорттық шара болып, 13 жылдан бері сақталып келеді. Сол жылға дейін төрт Австралия туризм сыйлығы мен жеті «SA Туризм» сыйлығын ең жақсы ірі фестиваль немесе шара үшін жеңіп алды.

Қатысушылар саны мен экономикалық әсері

2008 жылы Clipsal 500-ге 291 400 адам қатысты, бұл Австралиядағы отандық автоспорттық іс-шаралардың арасындағы ең көп көрермен саны және (lc=y) осы іс-шараға қатысу бойынша рекордтық көрсеткіш. 2017 жылға қарай іс-шараға қатысу азайды (2017 жылы 244 350 адам), алайда теледидарда көрсету көрсеткіштері жоғары деңгейде қалды. 2018 жылы Роби Уильямс концертте өнер көрсетті, сол жылы 273 500 адам қатысты. 2017 және 2019 жылдардағы қатысушылар саны (254 000) 2004 жылдан бері ең төменгі көрсеткішті құрады (237 400), ал 2020 жылы (206 000) одан да айтарлықтай азайды.