Кіріспе

Италияда туған сиқыршы (1900–1991)

Тони Слидини (1 қыркүйек 1900, Фоджа, Италия – 15 қаңтар 1991), жай ғана Слидини деп танылған, әлемдік деңгейдегі әйгілі сиқыршы еді. Оның шеберлігі, біліктілігі, ерекшелігі және жақыннан жасалатын өнердегі жаңашылдығы оған сиқыр әлемінде аңыз атын әкелді. Ол әлемді аралап, көпшілік үшін өнер көрсетіп, сонымен қатар басқа сиқыршыларға сабақ берді. Осының нәтижесінде ол Даг Хеннинг, Дик Каветт, Билл Биксби, Рикки Джей, Дэвид Копперфилд сияқты көптеген танымал сиқыршыларға, мәшһүр тұлғалар мен артистерге үлгі болды. Ол жақыннан жасалатын өнердің шебері ретінде танымал болғанымен, өмір бойы өте керемет өнер орындау қабілетін көрсетіп, сиқыр өнеріндегі шеберлігін паш ететін көптеген кітаптар, фильмдер мен жарияланымдар жасады. Еңбегі үшін ол өзінің кәсібіндегі ең жоғары наградаларды алды, оның ішінде Сиқырлы өнер академиясының Мастерлер стипендиясы мен Орындаушылар стипендиясы да бар. Өмір бойында Тони Слидини Америка сиқыршыларының Даңқ залына "Тірі аңыз" ретінде енгізілді.

Ерте өмір

Тони Слидини Италияның Фогия қаласында Квинтино Маруччи болып дүниеге келді. Ол әуесқой сиқыршының ұлы еді, ол оны жас кезінде қол сиқыршылығын үйренуге ынталандырды. Слидини әлі жас болғанда, оның үлкен ағасымен бірге Италиядан Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласына көшіп кетті. Сонда ол сиқыршылықпен одан да ерні тілді тәжірибелер жасауды бастады. Оның сиқыр туралы кітаптарға, жеке сабақтарға немесе кез келген сиқырлық құрал-жабдыққа қол жеткізілуі болмады. Кімнің де көмегі мен нұсқауы болмағандықтан, ол сол кездегі танымал сиқырдың көп бөлігін қайта ойлап тапты, сонымен қатар көптеген жаңа әсерлер мен иллюзияларды өңдеді. Бастапқыда Слидини өнерінің психологиялық жақтарына қызығушылық танытты, ол уақытты тиянақты пайдалану және назарды аудару арқылы сиқырында үнемі көрінетін еді. Ол сиқыршы мен оның көрермендері арасындағы қарым-қатынастан шабыт алды, бұл оның көрермендермен тығыз байланыста жұмыс істейтін жақын қашықтықтағы суретші болуға деген құштарлығын күшейтті. Ол осы істе соншалықты жақсы болды, ол өзіне келген сиқыршыларды үнемі алдады, тіпті атақты сиқыршылардың деканы Дай Вернон бірде: «Слидини – мені алдап кете алатын жалғыз сиқыршы», – деген еді. Жастығында Слидини Оңтүстік Америкадағы водевильдің нұсқасында біраз уақыт жұмыс істеді. Бірақ көп ұзамай осы континентті Ұлы депрессия шалды, жұмыс орындары азайды. 1930 жылы ол Нью-Йорк қаласына көшіп, 42-ші көшедегі Хьюберт Дим музейінде жұмыс тапты. Дим музейі жұмысшы табының ойын-сауық орталығы ретінде құрылған еді, ал көптеген иммигранттар қоныстанған Нью-Йорк қаласында олар танымал және қолжетімді ойын-сауық ұсынды. Хьюберт жас сиқыршыға тәжірибе жасауға және оның қазірден де кемелденген дағдыларын жетілдіруге мүмкіндік беретін үлкен платформа ұсынды. Содан кейін Слидини ел бойынша карнавалдар мен шоуларда жұмыс істеді. Ол қарапайым жұмысшылар мен олардың отбасыларын көңілдірді, бірақ сонымен қатар құнды тәжірибе, білім және психологиялық сарапшылық алды, саяхаттап, жағалаудан жағалауға адамдармен кездесті.

Аты өзгертіліп , Нью-Йоркке көшіп бардым .

1935 жылы Слидини Нью-Джерси штатының Патерсон қаласындағы музейде өнер көрсетіп жатқанда, менеджер оны, Маруччидің (Слидини сол кезде осы есіммен таныс болғандықтан) жақсырақ ұсынысы болмағандықтан, "Тони Фулем" деп таныстырды. Биллдегі басқа артистер сиқыршымен дос болып, "Тони Фулем" есімінің дұрыс таңдалмағанын айтты және бірлесіп "Тони Слидини" сахналық есімін ойлап тапты – "sly" сөзі шеберлігін білдірсе, "Dini" сөзі сәтті Гудини есіміне ұқсас болу үшін таңдалды. Тони – оның нағыз аты, Квинтино есімінің қысқартылған түрі, осылайша "Тони Слидини" дүниеге келді. 1930 жылдары Бостонға әпкесіне барған кезде Слидини агенттің назарын аударды және аптасына үш күннен тұратын шоуға күніне 15 доллар жұмыс таба алды. Агент оның ойын карталарымен, монеталармен және екі қарапайым ақ жібекпен орындаған шеберлігі мен қатесіз қол шеберлігін таныды. Слидини уақытты дұрыс таңдау және назарды аударуда шебер болған, бұл оның өнерінен көрініп тұрды. Сол кездегі өнершілерден айырмашылығы, оның өнерін көрермендердің реакциясы басқарды. Ол Нью-Йоркке қайтып оралғанға дейін Бостонда шамамен жеті жыл тұрды. 1947 жылы Слидини 341-ші Батыс 45-ші көшедегі өзінің сиқыр студиясын ашты. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген сиқыршылар 50 жылдан астам уақыт бойы осы орынға білім мен кеңес алу үшін келді.

Саяхаттаған жылдары

Слидини көпшілік алдындағы өнер көрсетулері арқылы танымалдылыққа қол жеткізді, соның ішінде көптеген жеке клубтар мен кештерде өнер көрсетті. Нью-Йорк пен Калифорния арасында АҚШ-ты аралап, мұражайларда, карнавалдарда, қосымша шараларда және т.б. сияқты түрлі орындарда өнер көрсетті, бірақ әлемдегі сиқыршылар қауымынан көрінеу танылмады. Ақырында, Говард Терстонның жақын әріптесі, сиқыршы Герман Хансон арқылы Слидини жергілікті сиқыр жанкүйерлеріне таныстырылды, содан кейін Нью-Йорк, Бостон және Хартфорд қалаларында олардың қоғамдық өнер көрсетулерінде өнер көрсетті. Ол тез арада Нью-Йорктегі танымал Барбизон Плаза шоуына шақырылып, өзінің ерекше стилімен бірден көзге түсті. Оның даңқы кеңірек тарады, көп ұзамай әлемнің түкпір-түкпірінен белгілі сиқыршылар оның компаниясын және тәжірибесін іздеді, соның ішінде аңызға айналған Кардини, Дай Вернон, Окито, Ұлы Вирджил, Берт Аллертон, Аль Флоссо және Джек Гвинн. Соңында ол Атлантик-Ситиде ұлттық сиқыршылар кеңесі алдында өнер көрсетті, содан кейін оның «Сиқыршылардың сиқыршысы» деген беделі қалыптасты. Соғыс жылдарында Слидини лагерьлерде, ауруханаларда және демалыс орталықтарында мыңдаған әскерлерге ойын-сауық көрсетті. 1949 және 1950 жылдары ол Ральф У. Ридтің жетекшілігімен АҚШ-ты гастрольдеді, ол оны 30-дан астам сиқыр ұйымының алдында оның әйгілі «Лекция-демонстрацияларын» өткізуге шақырды. Бұл гастроль кезінде жеке сабақтар да берілді, сондай-ақ маршрут бойындағы ірі қалаларда көптеген клубтарда өнер көрсетті. Жол бойындағы сиқыр жиналыстарындағы өнер көрсетулері мен демонстрациялары оның әріптес сиқыршыларының назарын одан да көп аударды. Ақырында Еуропа мен Азия оның келуін сұрады, ол оған келісті. Ол онда көпшілік алдында өнер көрсетті, теледидарда пайда болды және өзінің жаңа магиясын және адастыру өнерін үйренгісі келетін сиқыршыларға көптеген дәрістер мен жеке нұсқаулар берді. 1958 жылы ол Халықаралық сиқыршылар бауырластығының Британдық сақинасының сиқыршылық конвенциясында бас рольде болды. Франк Жоглар Жан Хугардтың «Сақыл айлық» журналына жазған хатында: «Конвенцияның жұлдызы кім екеніне күмән жоқ. Бұл Слидини болды, оның өнері, дәрісі және гала-шоуының барлық бөлшектері мінсіз болды. Британ аралдарынан келген хабарлар Тонидің турдағы баяндамасын жоғары бағалады». Содан кейін Слидини негізгі назарын оқыту мен дәріс беруге бөлді, басқаларға өзінің бірегей өнер көрсету әдістерін және адастырудың ерекше тәсілдерін көрсетті.

Сиқыр мұғалімі мен БАҚ

Слидини көпшілікке көп таныс болмаған, бірақ сиқыршылар үшін аңызға айналды. Ол туралы сиқыр туралы журналдар мен басылымдарда жиі жазылып тұратын. Халықаралық сиқыршылар қауымының басылымы "The Linking Ring" 1951 жылғы ақпан айындағы санында оны ерекше атап көрсетті. Телешоу жүргізушісі Дик Каветт Слидинимен алғашқы кездесуі туралы «Нью-Йорк Таймс» газетінде былай деп жазды: «Дуг Хеннинг маған: "Тони ертең кешке Везувио мейрамханасында бірнеше сиқыршыларға арнайы көрсету өткізеді. Кел" деді. Міне, сол ертеңгі күн келді. Үстел басында шамамен екі сағат отырған сиқыршылардың арасында кенеттен таңдану мен демді жұту жиі кездесті. Бұл адам қабырғаға шығып келе жатқандай сезім болды. Мұндай нәрсеге ешкім дайын болған жоқ. Дәл сол сәтте, менің көз алдымда тұрған қалың, ауыр күміс доллар бірден көзге көрінбей кетті. Мен білмейтін әдіспен. Әрине, жеңдердің ішінде емес. Екі сағат өте тез өтті». Каветт пен Слидини дос болып, көп ұзамай телешоу жүргізушісі сиқыршыны телеарнадағы арнайы бағдарламада көрсетті, ол жақсы қабылданды, содан кейін екінші рет көрсетілді. Слидини Джонни Карсонмен бірге «Tonight Show» бағдарламасында және сол заманғы басқа да танымал телешоуларда өнер көрсетті, бірақ оның басты шеберлігі осы емес еді. Оның басты қызығушылығы – оқыту, жаттықтыру және алдау өнерін зерттеу мен дамыту болды. Ол үйретуге дайын еді, ал оған келген сиқыршылар да үйренуге құштар еді.

Семинарлар, басылымдар және соңғы жылдар

Слидинидің ықпалы сиқыршылық саласының барлық түрлеріне тарады, сондықтан 1975 жылы оның даңқы сиқыршылықта маңызды оқиғаға әкелді. 1978 жылғы наурыз айында Лас-Вегаста Стивенс Магикалық дүкенінің иесі Джо Стивенс сиқыршылардың жиынына ұйымдастырды. Іс-шараға көбінесе кәсіби сиқыршылар қатысты және ол алғашқысы болды, оны «Слидини семинары» деп атады. Жыл сайынғы іс-шара танымалдылығы мен ауқымы артып, «Desert Magic Seminar» және кейін «World Magic Summit» деп белгілі болды. Тони Слидини үш сағатқа созылған көрсетулер мен лекциялар ұсынды, сондай-ақ 90 сиқыршыға қосымша, жеке сабақтар ұйымдастырды, сиқыршыларға білім беру мүмкіндіктерін ұсынатын дәстүрді қалыптастырды, лекциялардың санын және мазмұнын кеңейтіп, әртүрлілік пен жан-жақтылыққа баса назар аударды. Слидини денсаулығына қарай, оған саяхаттау мүмкін болмайынша, оның құрметіне аталған іс-шараға қатысып, лекция оқыды. Өмірі бойы Слидини туралы көптеген кітаптар жазылды, оның қолмен жасалатын әдістері, өнерінің психологиясы және оның ақылды адастыру тәсілдері жайлы мәліметтер келтірілді. 1976 жылы Слидини Солтүстік Америкадағы барлық сиқыршылар қоғамдары мен бірлестіктеріне өзінің шәкірті Билл Вишті өкілдік етуге және ұзақ күткен екі томдық кітап жинағын – «Слидинидің ең жақсысы және одан да артығы» және Карл Фулвес жазған «Слидинидің сиқырлы әлемі» кітаптарын таныстыруға, көрсетуге және сатуға рұқсат беретін жеке хат жазды. Бұл екі кітап жинағы сиқыр әдебиетіндегі міндетті оқулықтардың классикасы саналады. Виш 1976 және 1978 жылдары АҚШ және Канаданың 74 қаласында мыңдаған сиқыршыларға Слидинидің әдістері мен техникалары, сондай-ақ өзінің тәсілдері туралы лекция оқыды. Оның әдістері мен философиясы туралы фильмдер, бейнежазбалар және көптеген мақалалар жарық көрді. Ғылыми салалар да қызығушылық танытып, оның назарды аударудың психологиялық әдістері, әсіресе қасақана адастыру туралы оннан астам мақала жазылды. Scientific American журналы 2015 жылы «Слидинидің қағаз доптарын цилиндрге лақтыруының нейробиологиясы» деген тақырыпта зерттеу мақаласын жариялады. Өзін-өзі оқытқан сиқыршы сексен жасқа дейін басқаларды оқытуды жалғастырды.

Өлім

Тони Слайдини 1991 жылғы 15 қаңтарда ұзаққа созылған аурудан кейін, Нью-Джерсидегі қарттар үйінде бірнеше жыл өткізген соң жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Халықаралық сиқыршылар бауырластығының "Қосылатын сақина" журналының редакторы Ховард Бауман: "Слидини қайтыс болған 15 қаңтарда сиқырлы жарық сөнді. Ол 40 жылдан астам уақыт бойы өзінің ерекше өнерімен сиқыр әлемін жарықтандырды. Слидини сиқырды терең зерттеген және өзіндік адастыру тактикасын және уақытты дұрыс пайдалануды қалыптастырған шебер еді, оның өнері шынайы көркемдік деңгейде бағаланды. Тони Слайдиниді оның көптеген достары қатты сағынады." Слайдини Нью-Джерси штатының Юнион қаласына жерленді. Оның өлімінен кейін 25 жылдан астам уақыт өткенімен, сиқыр өнерін өзгерте білген ол кісі туралы жаңа естеліктер, кітаптар, бейне және фильмдер жасалып тұрады.

Стиль

Слайдини өнер көрсететін кезінде ешқашан "абракадабра" немесе "хокус-покус" сияқты сиқырлы сөздерді айтпаған. Оның нәзік сиқырлық қимылдары оның тыңдаушыларына белгісіз, тіпті түсініксіз нәрсені білетінін анық көрсетті. Көрермендер оның ерекше, құпиялы сыңайын байқап, оны ешкімнің қайталамауы мүмкін емес деп ойлады. Ол өзінің эльф екеніне және шынымен де сиқырлы күші бар екеніне сендіретін екіұшты бейне жасады. Жақын арадағы өнер шебері ретінде ол өзінің әріптестерімен теңдессіз саналды. Оның абайсыздай орындау манері оның жасаған сиқырлық әсерлерін нағыз сиқырға айналдырды. Оның жақын арадағы өнері бұрын ешкімге көрінбеген жаңалық болды. Ол сиқырды үлкен және әсем иллюзияларға бастайтын қарапайым өнер ретінде емес, жеке өнер түрі ретінде көрсеткен алғашқылардың бірі болды. Слайдинидің сиқыры импровизацияланған, көптеген сиқыршылар сияқты белгілі бір трюктер тізбегін орындаудың орнына, ол өзінің көрермендері мен жағдайға қарай өнер бағдарламасын құратын.

Марапаттар мен құрметтер

Өмірі бойында Слидини әлемнің түктеп кеткен наградалары мен құрметтемелерін алды, оның ішінде 1974 жылы Сиқырлы өнер академиясының магистрлік стипендиясын. Америкалық сиқыршылар қоғамы оны "Ақылдылар залының" тұрғын аңызы ретінде таныды. Ол сондай-ақ Сиқырлы өнер академиясының орындаушылық стипендиясына ие болды. 1952 жылы ол Нью-Йорктің Сиқырлы сақинасы табыс еткен алғашқы "Сиқыр жұлдызы" сыйлығының иегері атанды және Халықаралық сиқыршылар бауырластығының "Мерлин орденіне" енді.

Мұра

Слидинидің өмірбаянын жазған сиқыршы автор Карл Фулвес: "Слидинидің 20 ғасырдағы жақын қашықтықтағы сиқырдың (Close Up Magic) ең ықпалды тұлғасы екендігіне еш күмән жоқ. Оның теориялары мен концепциялары, психологияны және назарды аударуды шебер пайдалануы, ең жоғары деңгейдегі табиғи сиқыр тудырады. Оның өнер көрсетіп тұрғанын көру – нағыз сиқырға ең жақын нәрсе". "Осы пікірді, – деді бұрынғы телешоу жүргізушісі Дик Каветт, – осы ұлы сиқыршының өнерін көру мүмкіндігіне ие болған кез келген адам жиі білдіреді". Слидини шоумендік шеберлігімен, назарды аударумен және жақын қашықтықтағы өнермен танымал болды, ол көптеген мыңдаған белгілі және осылай танылмаған сиқыршылардың бірнеше буынына шабыт берді. Көптеген сиқыршылар Слидиниді 20 ғасырдың ең ұлы екі орындаушысы, ұстазы, лекторы және шеберлікпен қол сиқырын жасаушысы деп санайды; ал Дэй Вернон – екіншісі.