Колонияға дейінгі және колониялық тарих

Қаланың аты галенадан шыққан, ол қорғасын сульфидінің (PbS) табиғи түрі және қорғасын кенінің ең маңызды түрі. Американың жергілікті тұрғындары жерлеу рәсімдері үшін осы кенді қазып алған. Гавана Хопвелл орта орман кезеңінде (б.з.б. 1–400 ж.ж.) алғаш рет галенамен сауда жасаған. Алайда, Гавана аумағында галенаның қолданылуы нақты емес; қабірлерде өте аз мөлшерде табылған. Миссисиппи кезеңінде (900–1500 ж.ж.) галена денеге бояу ретінде қолданылған. 1658 жылы француз саяхатшылары, сіукстермен байланыс арқылы, Жоғарғы Миссисипи аңғарында қорғасын кенін алғаш рет байқады. 1703 жылғы француз картасында Иллинойстың солтүстік-батыс аймағы «plumb mines» деп белгіленген. Француздар келген кезде Солтүстік-Батыс Иллинойста Саук және Мескваки тайпалары тұрған. Алайда, сіукстермен болған қақтығыстар 1788 жылға дейін, Жюльен Дубук кені ашылғанға дейін ірі масштабта кен өндіруге кедерілген. Француздар осы елді мекенге Ла-Понте деген ат берді, ал кейіннен американдық қоныс аударушылар оны 1803 жылғы Луизиана саудасынан кейін «The Point» деп атады. Алғашқы құжаттарда бұл жер «Fever River» деп тіркелген, себебі онда өсетін жабайы бұршақтардың атынан берілген, бұл Галена өзенінің ертедегі аты. Алайда, бұл атау кеңінен қолданылмаған. АҚШ армиясының отставкадағы полковнигі Джордж Давенпорт 1816 жылы Миссисипи өзенімен Галенадан алғашқы қорғасын кенінің партиясын сәтті жеткізді. Үш жылдан кейін Джесси У. Шалл сауда бекетін салған. «Галена» атауы сол жылы қалалық жиналыста ұсырылған, бірақ Джексон, Харрисон және Джо Дэвис сияқты атаулар қабылданбаған. Томас қаланы 1827 жылдың маусымынан бастап жоспарлап, қоныс аударушыларға жерді үкіметтен жалға алуға мүмкіндік берді. Жер 1836–37 жылдары жалға беру жүйесі жеңілдетілгенге дейін мемлекеттік меншікте болды. Жо Дэвисс округі 1827 жылы құрылғанда, Галена округ орталығы болып тағайындалды. Бұл Галенадағы алғашқы соттардың құрылуына әкелді, ал бұрынғы сот процестері Қорғасын кендерін басқарушысының алдында өткізілген. 1825–1828 жылдар аралығында Галенадан 21 миллион фунт қорғасын өндірілді, сол кезде халық саны 200-ден 10 000-ға дейін өсті. Жергілікті тайпалар, негізінен Мескваки және Хо Чунк, қоныс аударушыларға Галенада белгіленген аудандарда кен қазуға рұқсат берді. Алайда, қаланың өсуі қоныс аударушыларды қорғасынның жаңа кен орындарын іздеу үшін жергілікті тайпалардың жеріне енуге итерді. Висконсин штатының Прайри-ду-Шиен қаласының жанында Виннебаго тайпасы пионерлік отбасыны өлтіргеннен кейін, Галена қауіпсіздік үшін шахталарын жапты және еуропалық американдықтар соғысқа дайындалды. Олар жақын маңдағы Елизавета және Эппл-Риверде бекіністер салған, бірақ бұл бекіністер қақтығыс кезінде қолданылмады, олар тұрғындарға қауіпсіздік пен қорғауды қамтамасыз етті. Одан кейінгі Виннебаго соғысы ұсақ шайқастардан тұрды, бірақ нәтижесінде АҚШ 1829 жылғы Прайри-ду-Шиен келісімі арқылы қаланың жанындағы жерлерді қосып алды, оны Виннебаго тайпасына мәжбүр етті. 1830 жылдың 1 ақпанында қала тұрғындарының жиналысы алғашқы өрт сөндіру бөлімін құрды. 1835 жылдың 7 қыркүйегінде округтік сот ғимаратында өткен қалалық жиналыста алпыс бес тұрғын қала ретінде тіркелу туралы ұсынысты мақұлдады. Сегіз күннен кейін бес адам алғашқы сенімділер болып сайланды. Инкорпорацияны округтік кеңес 2 қазанда мақұлдады, ал келесі күні сенімділердің алғашқы отырысы өтті. 15-ші Иллинойс Бас Ассамблеясы (1836–37) сенімділерді сайлау процесін заңдастырды. 1837 жылдың 22 мамырында қала мөрі ретінде бу қайығы таңдалды. Жергілікті билікті басқаратын мемлекеттік заңның нәтижесінде қалада 1841 жылдың 24 мамырында ақсақалдар кеңесін алмастыру үшін бірінші рет мэр мен ақсақалдар сайлауы өтті. Чарльз С. Хемпстед 356 дауыс берудің 185-імен бірінші мэр болып сайланды. Сол жылы АҚШ-тың алғашқы халық санағы өткізіліп, онда 1900 адам тіркелген. Хемпстед 1845 жылға дейін қызмет етті. Американың жергілікті халықтары 1692 жылдан бастап француз саудагерлерімен галенамен сауда жасады. Джулиан Дубук 1788 жылдан 1810 жылға дейін Айовада кен қазып алды. 1807 жылдан 1834 жылға дейін АҚШ үкіметі жерді жалға беруді бақылады, содан кейін жерлер сатылымға шығарылды. 1839 жылы Дэвид Дейл Оуэн аймақтың геологиялық зерттеуін жүргізді. Ордовик дәуіріндегі Галена әктасының көбі галена рудасынан тұрды, ал ең жоғары өнімділік 1840 және 1850 жылдар аралығында болды. 1845 жылы Галенадан жылына 27 000 тоннаға жуық қорғасын кені өндірілді, ал Жо Дэвисс округінде АҚШ-тағы қорғасынның 80 пайызы өндірілді. Галенаның өнеркәсіптік ластануы Вирджиния штатының Матоака көлінде де табылды. Бір кездері штаттың ең маңызды қалаларының бірі болған Галена Сент-Луис пен Сент-Пол қалалары арасындағы Миссисипи өзеніндегі маңызды торап болды. Эрозия салдарынан Галена өзені қазірде бу кемелері үшін қолжетімсіз. Чикагода салынған алғашқы теміржол, Галена және Чикаго Біріккен теміржолы, екі қаланы қосуға арналған, бірақ құрылысы 1853 жылы Фрипортта аяқталды. Фрипорт пен Галена арасындағы жол 1854 жылы Иллинойс орталық теміржолымен аяқталды, кейіннен Дубук, Сиу-Сити және Каунсил-Блаффс қалаларына дейін созылды. Галена 1860 жылдары Юлисс С. Гранттың туған жері ретінде ұлттық назар аударды.

Құлдырау

Қорғасқа деген сұраныстың күрт азаюынан кейін (ол 19 ғасырдың басында қаланың негізгі кіріс көзі болған), Галенаның халқы 19 ғасырдың ортасында 14 000 адамнан 21 ғасырдың басында 3 396 адамға дейін азайды.

Бүгін

Галенаның ресми туы 1976 жылы кен өндіру, ауыл шаруашылығы, бу кемелері және қалада тұрған тоғыз американдық Азамат соғысының генералдары символдық бейнеленуі үшін қабылданды. 1980 жылдардың соңына дейін Галена шағын ауылдық шаруашылық қауымдастығы болып келді. 1990 жылы жергілікті өнеркәсіптерге Kraft Foods ірімшік зауыты, Lemfco Foundry, John Westwick құю зауыты және Microswitch, Inc. кірді. 1980 жылдары Галена мэрі Франк Эйнсвейлер туристік науқанды бастады. Осыдан бастап Галенаның бизнес ауданы, қала маңындағы дамуға қарсы тұрып, өзінің тарихи ескерткіштерін баса көрсетіп келеді. Қала орталығындағы ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген кәсіпорындардың ішінде Stair’s азық-түлік дүкені, Sullivan’s азық-түлік дүкені, Иллинойс штатындағы ең көне үздіксіз жұмыс істейтін дәріхана – Clingman’s дәріханасы және Hartig Drug өз орталық орналасқан жерлерін жапты. Clingman’s және Hartig’s Галенаның шеткі аймақтарына көшірілді, ал Stair’s және Sullivan’s бәсекелестікке байланысты толығымен жабылды. 2010 жылдың соңында Clingman’s Hartig’s отбасымен бірігіп, дәріханасын 20-шы тас жол бойындағы Hartig’s Drugs орнына көшірді. Grant Park-тегі Country Fair Галенаға туристер ағынын арттыруға көмектесетін танымал орын болды. Бұл – мыңдаған келушілерді тартатын қолөнер көрмесі. Бұрын тақтаймен жабылған Main Street ғимараттары 20 ғасырдың соңынан бері қайта жаңартылды. 2010 жылы Галена көршілес Дубук, Айованың Vision 2010 үлгісімен жасалған Vision2020 атты науқанды бастады. Комиссия қоғамдық жұмыстар арқылы тұрғындардың алдағы он жылда Галена ненің басты назарында болуын қалайтынын анықтауға тырысты: бес маңызды тұжырымдама қолдау тапты. 2010 жылы Хэллоуин шеруіне шамамен 15 000 адам қатысты деп есептелді. 2011 жылы TripAdvisor Галенаны өзінің ең тартымды он "Шағын қаласының" қатарына қосты.

География

Галена (42.418171, −90.431472) координаталарында, Миссисипи өзенінің көптеген салаларының бірі – Галена өзенінің жанында орналасқан. 2010 жылғы халық санауы бойынша Галенаның жалпы ауданы 4.167 шаршы миль (11 км2) құрайды, оның ішінде 4.16 шаршы миль (11 км2) (немесе 99.83%) – құрлық, ал 0.007 шаршы миль (0 км2) (немесе 0.17%) – су. Галена соңғы мұз дәуірінде мұздықтармен жабылмаған аймақта жатыр. Иллинойс штатының солтүстік-батыс бұрышын қамтитын бұл аймақ мұздықтан құтылып, штаттың оңтүстік ұшына дейін дерлік барлық бөлігі мұздықпен жабылған. Мұздықтан құтылғандықтан, бұл аймақ төбелерімен, аңғарларымен, тіктеу жартастарымен және көптеген ашық жартас-тастарымен ерекшеленеді. Жылдық жауын-шашын шамамен 36 дюймді құрайды. Қаланың Галена өзеніне жақын орналасуына байланысты, ғимараттар бірнеше рет су тасқынының қаупіне тап болды. Соңында Армия инженерлік корпусы қаланың су басуын болдырмау үшін бөгет салды. Галенаның конгрессмені Лео Э. Аллен 1951 жылы өзен бөгеті жүйесіне қосылатын қалалық су тасқыны қақпаларын салуға қаржы табуға көмектесті. 2010 жылы 22 шілдеде бір түнде 8 дюйм жаңбыр жауып, өзеннің деңгейі әдеттегісінен екі есеге көтерілді. Қала орталығын қорғау үшін су тасқыны қақпалары жабылды, бірақ көптеген кәсіпорындар мен үйлердің жертөлелері мен төменгі қабаттарына зақым келгені хабарланды. Егер су тасқыны қақпалары болмағанда, су деңгейі шамамен 6 футқа жетер еді деп есептелді. Зардаптың мөлшері 7–8 миллион долларға бағаланды. Президент Обама 19 тамызда округті федералдық апат аймағы деп жариялады. 2011 жылы 27 және 28 шілде аралығында 12 сағат ішінде Галенаға 10 мен 15 дюйм арасында жаңбыр жауды. Галена өзені әдеттегі деңгейінен екі еседен асып көтерілді және су тасқыны қақпалары орнатылғаннан бері ең жоғары деңгейге жеткен болуы мүмкін. 19 ғасырда салынған Грант Парк тақтасы сумен шайылып кетті, ал қала орталығындағы кәсіпорындарға, қалалық жолдар жүйесіне және жолдарға елеулі зақым келді. Алғашқы зақымдардың мөлшері шамамен 16 миллион долларды құрады.

2020 жылғы халық санағы

2020 жылғы санақ бойынша халық саны 3 308 адамды құрады. Халық тығыздығы көрсетілмеген. 2,008 тұрғын үй бар, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 87,5% ақ, 0,8% қара немесе афроамерикалық, 0,6% азиялық, 0,5% американдық үнді, 4,4% басқа нәсілдер және 6,2% екі немесе одан көп нәсілдерді білдіреді. Этникалық құрамы бойынша халықтың 10,5% испаниялық немесе латын америкалықтарды құрады.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 3429 адам, 1632 үй шаруашылығы және 896 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 1960 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 93,6% ақ нәсілді, 0,5% афроамерикалық, 0,7% американдық үндістер, 0,6% азиялық, 3,7% басқа нәсілдерден және 1,0% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 8,3% құрады. 1632 үй шаруашылығының 20,8% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 42,0% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 8,7% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 45,1% отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 39,3% жеке адамдардан тұрады, ал 19,9% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,05 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,71 адам. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 19 жасқа дейінгілер – 19,5%, 20-24 жас аралығындағылар – 4,2%, 25-44 жас аралығындағылар – 26,9%, 45-64 жас аралығындағылар – 29,5%, 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер – 24,1%. Орташа жас – 44,7 жас. Әр 100 әйелге 93,9 еркек шақтанды. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 88,8 еркек шақтанды. Үй шаруашылығының орташа табысы 45 409 доллар, ал отбасының орташа табысы 53 438 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 31 809 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 30 000 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 24 117 доллар. Отбасылардың 5,9% және халықтың 7,9% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 13,8% және 65 жастан асқандардың 7,0% кедейлікте.

Мәдениет

Галенада Галена өнер орталығы және Галена өнер мен демалыс орталығы орналасқан. Бенч көшесіндегі 19 ғасырда салынған Тернер залы, концерттер мен танымал тойлар өткізілетін орын ретінде қайта жаңартылды. Галенада Иллинойс штатына тиесілі бірнеше тарихи орындар бар, олардың ішінде Ескі базар үйі, Улисс С. Гранттың үйі және Э. Б. Уошберн үйі. Галена/Джо Дэвисс округі тарихи қоғамы да Галена және АҚШ Грант мұражайы, сондай-ақ Ескі ұстахана сияқты бірқатар тарихи орындарға ие. Олар Стиллман үйі орналасқан жерге жаңа мұражай ғимаратын салып жатыр. Галена жыл сайын ондаған маңызды шараларға ұйымдастырады, соның ішінде жылдық Хэллоуин шеруі мыңдаған адамды қызықтырады.

Туризм

Галена - жыл сайын миллионнан астам туристі қабылдайтын танымал саяхат орны. Галена Чикаго тұрғындарының арасында да танымал, олардың көптегені осы аймақта екінші үйлерін ұстайды. Галенаның танымал болуының басты себебі – тарихи жаяу қала құрылысы, ол американдық қалалардың арасында сирек кездеседі.

Қалалық көрініс

Галенаның құрылыстарының 85 пайызы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енген және қаланың танымалдылығына зор үлес қосатын Галена тарихи ауданында орналасқан. Қалада Жоғарғы Миссисипи өзені аңғарындағы бірнеше шарап зауыттары бар. Аймақта 450 жүзімдік және 100 шарапхана саяхатшыларға қолжетімді. Галенаның орталық бөлігіндегі Мейн-стритте көптеген арнайы дүкендер, мейрамханалар, сыра зауыты және бірнеше шарап зауыттары орналасқан. Галенаның Әйіргі Михаил шіркеуін пионер дін қызметкері әке Самуэль Мазучелли құрған. Шіркеу үш Бас Періштелердің бірінің құрметіне аталған. 1855 жылы ашылған қала орталығындағы ДеСото Хаус қонақ үйі Иллинойс штатындағы ең көне әлі жұмыс істеп тұрған қонақ үй. Қонақ үйдің 209 және 211 нөмірлері президенттік сайлау кезінде Улисс С. Гранттың штаб-пәтері ретінде пайдаланылды. Болашақ президент Авраам Линкольн 1856 жылдың 23 шілдесінде осы қонақ үйдің Мейн-стрит балконынан Джон Фримонттың президенттікке кандидаттығын қолдап сөз сөйледі. Екі жыл өткен соң, 1858 жылдың 25 шілдесінде сенатор Стивен Дуглас сол балкондан сөйледі. Генерал Винфилд Скотт Хэнкок 223 нөмірде ұзақ уақыт тұрды. Галена аймағында бірнеше демалыс орындары мен гольф алаңдары бар. 2018 жылы Иллинойс штатының екі жүз жылдығын тойлау аясында Галена Мейн-стрит Америка архитекторлар институтының Иллинойс бөлімшесі (AIA Illinois) тарапынан Иллинойс штатының 200 ұлы орнының бірі деп таңдалды және USA Today Travel журналы тарапынан AIA Illinois таңдауы бойынша Иллинойс штатының 25 көруге тиіс орнының бірі ретінде мойындалды.

Білім

Джон О. Хэнкок 1826 жылдың қыркүйегінде алғашқы мектепті ашты. 1832 жылы Галена академиясы ашылды. Галена қаласында Галена орта мектебі бар.

Тоғыз генерал

Галлена Азамат соғысының тоғыз генералының туған жері болды. Олардың ішіндегі ең танымал – Улисс С. Грант, ол 1860 жылы әйелі Джулия және балаларымен бірге Галенаға отбасылық тері илеу және былғары бұйымдары шеберханасында жұмыс істеу үшін келді. Мексика-Америка соғысының қатысушысы Грант 1861 жылы Азамат соғысы басталғанда Галенада құрылған еріктілер полкіне оқытушы болып тағайындалды. Жергілікті конгрессмен Элиу Б. Уошберннің қолдауымен Грант 1861 жылдың 17 мамырында Авраам Линкольн тарапынан генерал шеніне көтеріліп, Галенаның алғашқы генералы атанды. Уошберн кейін Гранттың мемлекеттік хатшысы, содан кейін Франция елшісі қызметін атқарды. Миссионерлік төбе және Лоукаут тауындағы жеңістер Линкольнді 1864 жылдың 3 наурызында Грантты генерал-лейтенант етіп тағайындауға және барлық Одақ әскерлеріне қолбасшылық беруге итермеледі. Грант 1865 жылы жеңіспен Галенаға оралды, ал қала тұрғындары оған итальян стиліндегі екі қабатты кірпіш үй сыйлады, бүгінде ол Улисс С. Грант мемлекеттік тарихи орны ретінде танылған. Ол 1868 жылғы президенттік сайлауда Республикалық партияның үміткері болып сайланды. Грант сайланды және екі төрт жылдық мерзімге қызмет етті. Ол Галенаға қайта оралмады. Грант дайындаған полктің капитаны Аугуст Луис Четлен кейін генерал-майор шеніне ие болды. 45-ші Иллинойс ерікті жаяу әскер полкін ұйымдастырған зергер Джон Э. Смит те генерал-майор атағын алды. Эли С. Паркер Конфедерацияның Аппоматтокста капитуляциялау шартын жасады және Одақтың жалғыз американдық генерал болды. Президент Грант 1869 жылы оны Үндістер ісі жөніндегі комиссар етіп тағайындады. 1857 жылы қалалық прокурор болып қызмет еткен Джон Аарон Роулинс 1865 жылы шенді иеленді және қысқа мерзімге Гранттың соғыс хатшысы болып жұмыс істеді. Шенді иеленген бригадир генерал Джон Смит кейін Иллинойс қазынашысы, вице-губернаторы және штаттық масондық орденінің бас шебері болды. Қару жасаушы Джаспер А. Малтби Виксбург қамалында бригадир генерал шеніне көтерілді. Джон Дюерр 1865 жылы шенді иеленді, кейін Айова штатының Монтичелло қаласында сәтті кәсіпкер атанды. Уильям Р. Роули 1865 жылы шенді иеленді, кейін округ судьясы болды.