Кіріспе

Американдық режиссер Юджин Джарецки (5 қазан 1969 жылы туған) – американдық деректі фильмдер режиссері. Ол ең белгілісі «Неге біз күресеміз», «Рейган» және «Мен тұратын үй» фильмдері үшін екі рет Санденс жюридің бас жүлдесін, сондай-ақ бірнеше Эмми және Пибоди сыйлықтарын жеңіп алғанымен танымал. Оның басқа фильмдері: «Генри Киссинджердің сынақтары», «Фрикономика», «Оппонент» және «Кариб каноэсін іздеу». Оның соңғы туындысы «Король» 2020 жылы екі Эмми сыйлығына – «Үздік деректі фильм» және 2019 жылғы «Грэмми» сыйлығына – «Жылдың үздік музыкалық фильмі» номинациясына ұсынылды. Джарецки «Америкалық соғыс жолы: басқарылатын зымырандар, жаңылысқан адамдар және қауіпті республика» (Simon & Schuster) кітабының авторы болып табылады.

Ерте өмір және білім

Джарэки Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында Генри Джарэки мен Time журналының бұрынғы киносыншысы Глория Джарэки отбасында дүниеге келді. Ярецки Нью-Йоркте Эндрю Ярецки (The Jinx, Capturing the Friedmans) және Томас А. Ярецки ағаларымен бірге өсті. Сондай-ақ, олардың жартылай ағасы Николас Ярецки (Arbitrage) бар. Төрт ағайындының төртеуі де кино индустриясында жұмыс істейді, олардың ең танымал ағасы – Эндрю, ол өзінің фильмдері мен сериалдары үшін Санденс кинофестивалінің жюри сыйлығы мен Эмми сыйлығын жеңіп алған. 1987 жылы Хакли мектебін бітіргеннен кейін Юджин Принстон университетіне түсті. Ол сахналық режиссер мамандығын меңгерді, бірақ кейін киноға ауысып, онда ерте табысқа жетті. Оның алғашқы қысқаметражды фильмі "Lifterbees маусымы" 1993 жылы Санденс кинофестивалінде көрсетілді және Аспен кинофестивалінде Time Warner-дің бас жүлдесін жеңіп алды.

Мемлекеттік саясат

АҚШ-тың ішкі және халықаралық саясаты бойынша қоғамдық зиялы ретінде Джарецки көптеген ұлттық телеарналардың бағдарламаларында пайда болды, оның ішінде The Daily Show, The Colbert Report, Real Time with Bill Maher, Fox & Friends және Charlie Rose. 2010 жылы ол "Ақшаңды жылжыт" атты қысқаметражды фильм жасады, онда американдықтарды "банкрот болуға тым үлкен" банктерден ақшаларын шағын қоғамдық банктерге және несиелік кооперативтерге ауыстыруға шақырды. Бұл фильм вирустық таралды және шамамен 4 миллион американдық ірі банктерден ақшаларын шығарды. Джарецки сонымен қатар Дуайт Д. Эйзенхауэр атындағы жобаның негізін қалаушы және атқарушы директоры, бұл жоба Д. Эйзенхауэр рухында Американың сыртқы саясатын қалыптастыратын күштерді зерттейтін академиялық қоғамдық саясат тобы. Ол Браун университетінің Уотсон халықаралық зерттеулер институтында қонақ ғылыми қызметкер болды және Simon & Schuster/Free Press баспасынан жарық көрген "Соғыстың американдық жолы" (2008) кітабының авторы. Джарецки бірнеше халықаралық конференцияларда баяндама жасады, оның ішінде TED, Nantucket Project және will.i.am-ның i.am angel Foundation үшін өткізген "TRANS4M" жиыны. 2014 жылғы Nantucket Project-те Джарецки WikiLeaks-тың бас редакторы Джулиан Ассанжбен Лондондағы Эквадор елшілігінен тікелей эфирде голограмма түрінде сұхбат жүргізді. Оқиғаға дейін The Guardian газетінде Джарецки: "Мен қылмыстың жасалуына көмектесіп жатырмын ба, әлде халықаралық экстрадиция заңдарын бұзып жатырмын ба деген ой келді. Бірақ мен өзімді жұбатып, бүкіләлемдік желі әлі де бір жаңалы түрғысынан қарағанда, жабайы батыс сияқты екеніне көндірдім, және адамның виртуалды түрде қашуы (әзірге?) қылмыс емес" деп жазды. Осы сұхбаттың жалғасы ретінде Джарецки 2017 жылғы Nantucket Project-те президент Обама 35 жылдық түрме жазасын жеңілдеткеннен кейін, АҚШ армиясының бұрынғы сарбазы Челси Мэннингпен сұхбат жүргізді. The Guardian газетінде Джарецки: "Мэннинг жоғары қылмыстарды ашып-ашқан сарбаздың міндеті, цифрлық дәуірдегі құпиялылықтың жоғалуы және жеке өмірге қатысты құқықтардың жыныстық бағдарлымдылықтан кем қорғалмауы сияқты мәселелер арасында байланыс көреді" деп жазды. 2020 жылдың сәуір айында Джарецки Нью-Йорк қаласындағы Таймс-скверде 56 футтық "Трамптың өлім сағаты" атты билборд жасады, ол АҚШ-тағы COVID-19 бойынша қайтыс болғандарды Дональд Трамп пен оның әкімшілігінің пандемияға кешіккен жауабына жатқызып көрсетті.