Кіріспе
Радио антеннасының түрі. "Т" антеннасы, "Т" әуе антеннасы немесе жазық үстіңгі антенна – екі радио мачта немесе ғимарат арасында ілінетін және ұштарында оқшауланған бір немесе бірнеше көлденең сымдардан тұратын монопольдік радио антенна. Бұған ұқсас антенна – керілген L антеннасы. Бұл T антеннасына ұқсас, бірақ тік қоректендіру сымы көлденең жоғарғы жүктеме сымдарының ортасына емес, бір шетіне бекітіледі. Атауы оның керілген "L" (Γ) әрпіне ұқсастығынан туындаған. T антеннасы – барлық азимуттық бағыттарда тең радио қуатын сәулелендіретін, ал керілген L антеннасы – бағытталған антенна, ең жоғары радио қуаты қоректендіргіші қосылған шетінен емес, жоғарғы жүктемелі сым бағытында сәулелендіріледі. T және керілген L антенналары VLF, LF, MF және қысқа толқын диапазондарында жиі қолданылады, сондай-ақ әуесқой радиостанциялар мен ұзақ және орта толқынды AM хабар тарату станцияларының тарату антенналары ретінде кеңінен таралған. Оларды қысқа толқынды тыңдау үшін қабылдау антенналары ретінде де пайдалануға болады. Олар сыйымдылықты жоғарғы жүктемесі бар монопольдік антенналар болып жұмыс істейді; осы санатқа зонт және триатикалық антенналар да кіреді. Олар радионың алғашқы онжылдықтарында, сымсыз телеграф дәуірінде, 1920 жылға дейін ойлап табылды.
A ‘T’ antenna, ‘T’ aerial, or flat top antenna is a monopole radio antenna consisting of one or more horizontal wires suspended between two supporting radio masts or buildings and insulated from them at the ends. A closely related antenna is the inverted L antenna. This is similar to the T antenna except that the vertical feeder wire, instead of being attached to the center of the horizontal topload wires, is attached at one end. The name comes from its resemblance to an inverted letter "L" (Γ). The T antenna is an omnidirectional antenna, radiating equal radio power in all azimuthal directions, while the inverted L is a directional antenna, with maximum radio power radiated in the direction of the top load wire, off the end with the feeder attached. ‘T’ and inverted L antennas are typically used in the VLF, LF, MF, and shortwave bands, and are widely used as transmitting antennas for amateur radio stations,
and long wave and medium wave AM broadcasting stations. They can also be used as receiving antennas for shortwave listening. They function as monopole antennas with capacitive top loading; other antennas in this category include the umbrella, and triatic antennas. They were invented during the first decades of radio, in the wireless telegraphy era, before 1920.
Сыйымдылығы шапка
[[File:T антеннасы мен тік антеннасы.svg|thumb|upright=1.5|Тік монополь антеннасында (“a”) және ‘T’ антеннасында (“b”) радиожиілік токтың таралуы (қызыл түспен көрсетілген), көлденең сым тік сәулеленетін сымның тиімділігін арттыруға қалай көмектесетінін көрсетеді. Ал тік сәулеленетін сым электрлік жағынан өте қысқа: толқын ұзындығының кішкене бөлігі ғана немесе одан аз. Электрлік қысқа антеннаның негізгі реактансы сыйымдылық болып табылады, және жоғарыдағы сыйымдылық жүктемесі базадағы сыйымдылық реактансын азайтады, бірақ әдетте қалдық сыйымдылық реактансы қалады. Жарнама беруге арналған антенналарды қосымша индуктивтік реактанс арқылы реттеу қажет, сондықтан антеннаға тиімді түрде қуат беруге болады.
Сәулелену үлгісі
Тік сым нақты сәулелену элементі болғандықтан, антенна барлық азимуттық бағытта тең қуатпен тік поляризацияланған радио толқындарды сәулелейді, яғни барлық бағыттағы сәулелену үлгісі біркелкі болады. Көлденең сымның осінің орны аз маңызды. Қуат көбінесе көлденең бағытта немесе төменгі көтерілу бұрышында максималды болады және зенитке қарай нөлге дейін төмендейді. Бұл оны LF немесе MF жиіліктерінде қолдануға қолайлы етеді, себебі бұл жиіліктер тік поляризацияланған жер толқындары түрінде тарайды. Сонымен қатар, антенна жоғары көтерілу бұрыштарында да жеткілікті қуат сәулелейді, бұл оны аспан толқыны ("секіру") арқылы байланыс үшін де пайдалы етеді. Жердің нашар өткізгіштігі әдетте сәулелену үлгісін жоғары қарай бұрып, сигналдың максималды күші жоғары көтерілу бұрышында болуына әкеледі.
Берілетін антенналар
Ұзақ толқын ұзындығы диапазондарында, T-антенналар көбінесе қолданылатын жерлерде, антенналардың электрлік сипаттамалары қазіргі заманғы радио қабылдағыштар үшін аса маңызды емес; қабылдау қабылдағыш антенна жинаған сигнал қуатынан емес, табиғи шудан шектеледі. Егер антенна жеткілікті ұзын болса, ол реактивтілікті толығымен жояды және қоректендіру нүктесінде жүктеу катушкасын қажет етпейді. Орташа және төмен жиіліктерде, қысқа антеннаның төмен сәулелену кедергісімен салыстырғанда, антеннаның жоғары сыйымдылығы және жүктеу катушкасының жоғары индуктивтілігі жүктелген антеннаны жоғары Q-факторлы резонаторлық тізбек сияқты қылып, монопольмен салыстырғанда, беріліс желісімен жақсы сәйкестікке ие болатын тар жолақты қылады. Көп жиілік диапазонында жұмыс істеу үшін жүктеу катушкасын көбінесе реттеуге тура келеді және жиілік өзгерген кезде беріліске кері қайтарылатын қуатты шектеу үшін қайтадан реттеу қажет. Жоғары Q-фактор сонымен қатар антеннада жоғары кернеу тудырады, ол көлденең сымның ұштарындағы ток түйіндерінде ең жоғары болады, шамамен Q еселенген қоректендіру нүктесінің кернеуіне тең. Сымдардың ұштарындағы оқшаулағыштар осы кернеуге төтеп беруге арналған болуы керек. Жоғары қуатты хабар таратушыларда шығыс қуаты сымдардан короналық разрядтың пайда болуымен шектеледі.
Көп рет реттелген антенна
Көп рет реттелген жазық антенна – жоғары қуатты төмен жиілікті хабар таратушыларда жер қуатының жоғалуын азайту үшін қолданылатын T антеннасының бір түрі. Ол бірнеше параллель сымдардан тұратын ұзын сыйымдылық жоғарғы жүктемеден құралады, оларды кейде бірнеше шақырымға созылатын тарату мұнараларының тізбегі ұстап тұрады. Жоғарғы жүктемеден бірнеше тік радиатор сымдары төмен ілінген, олардың әрқайсысы жүктеу орамдары арқылы өздерінің жеріне қосылған. Антенна радиатор сымдарының бірінде немесе көбінесе жоғарғы жүктеменің бір жағынан, жоғарғы жүктеменің сымдарын диагональ бойынша төменге түсіру арқылы қосылады. Тік сымдар бөлек болғанымен, олардың арасындағы қашықтық LF толқындарының ұзындығымен салыстырғанда шағын, сондықтан олардағы токтар бір фазада болады және оларды бір радиатор ретінде қарастыруға болады. Антенна тогы жерге бір емес, N параллель жүктеу орамдары мен жерлер арқылы өтетіндіктен, жүктеу орамдары мен жердің эквивалентті қарсылығы, демек жүктеу орамдары мен жерде шашыратылатын қуат, қарапайым T антеннасының қуатына дейін төмендейді. Бұл антенна сымсыз телеграф дәуіріндегі қуатты радиостанцияларда қолданылған, бірақ көптеген жүктеу орамдарының қымбаттылығына байланысты қолданудан шығып қалды.