Кіріспе
Аватар: Соңғы ауа иелері және Корра туралы аңыз фильмдеріндегі (кейіннен От Иесі және Иесі) Зүко, сондай-ақ Көк Рух деп танылатын, Nickelodeon анимациялық телесериалындағы ойдан шығарылған кейіпкер. Эрик Коулман жасаған және сериал авторлары Майкл Данте ДиМартино мен Брайан Кониетцко бейнелеген бұл кейіпкерді "Аватар: Соңғы ауа иелері" сериалында Данте Баско, "Корра туралы аңызда" Брюс Дэвисон, М. Найт Шьямаланның 2010 жылғы "Соңғы ауа иелері" фильмінде Дев Пател және 2024 жылғы Netflix-тің қайта түсірілімдерінде Даллас Лю сомдады. Зүко – От Ұлтының мұрагерлік ханзадасы және шебер от иесі, яғни отты жарату және басқару қабілетіне ие. Ол От Иесі Озайдың үлкен ұлы және ханшайым Азуланың ағасы. Сериалдағы оқиғалардан бұрын Зүко әкесі тарапынан От Ұлтынан қуылды және 100 жылдық соғысты аяқтауға қабілетті, ерекше рухани күш иесі Аватарды ұстауын талап етті, осылайша оның ар-намысын қалпына келтіріп, таққа құқығын иеленуі керек еді. Зүконың іздеуіне оның ағасы Ирох бірге жетекшілік етеді және кеңес береді. Сериалдың басында ол басты қарсыласы болып, Аватар Аанг пен оның одақтастарына қарсы тұрады, себебі ол От Ұлтынан қуылғаннан бері әкесінің кешірімін алуға тырысады. Бірақ уақыт өте келе Зүко От Ұлтының соғысына сенімін жоғалтады, жасаған қылмыстары үшін өкінеді және От Ұлтының Жер Корольдігінде Ирохпен бірге өткізген уақытында қудаланған адамдарға көңіл бөле бастайды. Анимациялық сериалдың соңында Зүко өзін өзі кешіріп, Аангқа қосылып, оған отты иемденуді үйренуге және төрт ұлттың бейбітшілігін қалпына келтіру үшін әкесімен күресуге көмектеседі. Зүко сондай-ақ Ирохтың Озайдан гөрі оған әкелік қызмет атқарғанын түсінеді. "Ба Синг Се әңгімелерінде" оның есімі "蘇科" (sū kè) деп жазылған.
Prince (later Fire Lord and Lord) Zuko , also known as the Blue Spirit, is a fictional character in Nickelodeon's animated television series Avatar: The Last Airbender. Created by Eric Coleman and designed by series creators Michael Dante DiMartino and Bryan Konietzko, the character is voiced by Dante Basco in Avatar: The Last Airbender and Bruce Davison in The Legend of Korra, and portrayed by Dev Patel in M. Night Shyamalan's 2010 film The Last Airbender and Dallas Liu in the 2024 Netflix live action remake series. Zuko is the Crown Prince of the Fire Nation and a skilled firebender, meaning he has the ability to create and control fire. He is the eldest child of Fire Lord Ozai and the older brother of Princess Azula. Before the events of the series, Zuko is banished from the Fire Nation by his father and told he must capture the Avatar, a unique spiritually powerful individual who could end the 100 year war the fire nation's conquest for world domination, in order to restore his honour and right to the throne. Zuko is accompanied and advised in his search by his uncle Iroh. At the beginning of the series, he is the primary antagonist, opposing Avatar Aang and his allies as he seeks redemption for his father since he has been banished from the Fire Nation. Over time, however, Zuko loses faith in the Fire Nation's war, feels guilt for his crimes, and begins to sympathize with those the Fire Nation has oppressed through the time he has been in the Earth Kingdom along with his uncle, Iroh. In the later part of the animated series, Zuko redeems himself, and eventually joins Aang, helping him learn firebending and fight his father in order to restore peace in the four nations. Zuko also comes to realize that Iroh has been more of a father to him than Ozai. In "The Tales of Ba Sing Se", his name was written as "蘇科" (sū kè) on his segment's title card.
Бірінші кітап: Су
Бірінші маусымда Зуко басты антагонист ретінде таныстырылады, ол Аватар Аангты ұстап алып, ар-намысын қайтаруды үміттенетін От Лорды Озайдың жер аударылған ұлы. Маусым бойы ол Аватарды қуалайды, кейде оның ісіне көмектеседі, кейде кедергі келтіретін ағасы Ироның қолдауына ие болады. Зуко өзінің ізденісінде саяси мақсатта Аватарды ұстауға тырысатын амбициялы От Ұлысының адмиралы Жаоға қарсы күреседі. Жао Аангты тұтқындағанда, Зуко өзін "Көк Рух" деп таныстырып, Жаоның бекінісінен Аангты құтқарып, мақсатына жетуіне бөгет жасайды. Кейін Зуко Жаоның жасаған қастандығынан құтылады. Солтүстік Су Тайпасына жасалған шабуыл кезінде Зуко Аангты тұтқынға алады, бірақ екеуі де Аангтың достары Катара мен Сокка құтқарып алуға үлкермес бұрын қарлы дауылда қазаға жете жаздап кетеді. Зуко Жаомен кездесіп, оған шабуыл жасайды, бірақ Аватар күйіндегі Аанг, шайқас аяқталмас бұрын Жаоны алып қашады. Зуко Жаоны Аангтан құтқаруға тырысады, бірақ Жао Зуконың көмегін қабылдауға тым мақтанды. Зуко Ироның көмегімен шайқастан аман қалады, ол мұхит пен ай рухтарын қорғау үшін Жаоға сатқындық жасаған еді. Ироның сатқындығы мен Зуконың Аватарды ұстамауына наразылық білдірген Озай, Зуконың кіші қарындасы Азуланы Зуко мен Ироны ұстауға жібереді.
Екінші кітап: Жер
Екінші маусымда Зуко мен Ирох Азуланың қуып жететін кедей босқындар ретінде Жер Корольдігін аралайды. Ұзаққа соқпай Ірохпен дауласып, жолдары айырылғаннан кейін, Зуко Азулаға қарсы қайтадан ішек-қарнымен байланысты әкесімен қосылады. Азула Ірохты жаралағаннан кейін, Зуко оны емдейді, ал Ірох Зукоға сирек кездесетін, найзағайды қайта бағыттаудың от өнерін үйретеді. Зуко мен Ірох қабырғалы Ба Синг Се қаласына сапар шегіп, кедейлер тұратын аудандағы шайханада жұмысқа орналасады. Зуко Ба Синг Седе Аангтың бар екенін білгенге дейін жаңа өміріне бейімделеді және Аангтың Аппа атты үй жануарының ізін соғуға тырысады. Бірақ Ірох Зуконы осы жолынан қайтартып, Аппаны босатуға көндіреді. Азула қалаға жасырын кіріп, төңкеріс ұйымдастыруға тырысады және Зуко мен Ірохқа қастандық жасайды. Аангтың досы Катарамен бірге түрмеге отырған Зуко Аанг пен Ірохтың күшімен босатылады, бірақ Азула оны Ірохқа, Катараға және Аватарға қарсы сатқындық жасап, өз ар-намысын қайтаруға сүліктейді. Нәтижесінде болған шайқаста Аанг қаза табады, бірақ кейін Катара оны қайта тірілтеді, Аангқа көмектескені үшін Ірох тұтқындалады, ал Катара Аангпен бірге басып алынған қаладан қашып құтылады.
Үшінші кітап: От
Үшінші маусымда Зуко Аватарды өлтіргені үшін Азуланың айтуымен еліне батыр болып оралады. Зуко Аангтың тірі қалғанына күдіктенеді және Азуланың өтірігін жасыру үшін оның өлімін қамтамасыз ету үшін жалдамалы кісі өлтірушіні пайдаланады. Ол балалық шақтағы досы Маймен қарым-қатынасын жаңартады, бірақ өзін кінәлі сезінуін және шешімдеріне көңілі толмауын жалғастырады. Анасының атасы Аватар Року, Аангтың алдыңғысы екенін, сондай-ақ Азула мен Озайдың Жер Корольдігін толығымен өртеп жіберу жоспарын білгеннен кейін, Зуко От Ұлтына қарсы шығып, Аангқа Озайды құлатуға көмектесуді шешеді. Ол әкесіне оның жасаған қатыгездіктері мен От Ұлтының әлемге тигізген зияны туралы айтады, содан кейін Аангқа қосылу үшін кетеді. Бастапқыда оны қабылдамаса да, Аанг және оның серіктері Зуконың оларға адал екенін дәлелдегеннен кейін оны топқа қабылдайды. Ол Аангты отпен билеуге үйретеді, екеуі де соңғы айдаһарларды іздеп сапар шегеді, олардан отпен билеудің ашу-ыза емес, тіршілік энергиясымен қуаттануы мүмкін екенін біледі. Сериалдың соңында Зуко Ирохпен қайта кездескенде, ол жасаған қателіктері үшін өкініш білдіріп, ағасынан кешірім сұрайды. Өзі таққа отырудан бас тартып, Ирох Зуконың "күмәнді емеспез ар-намысын" айта келе, Зуконың келесі От Лорды болуын ұсынады. Катарамен бірге От Ұлтының астанасына келген Зуко Азуламен тақ үшін күреседі. Азула жеңіліске шалдыққанда, ол Зуконы Катараға бағытталған шарттықтан өткізіп, оны жаралайды. Катара Азуланы жеңіп, Зуконы емдейді. Аанг Озайды жеңіп, соғысты аяқтағаннан кейін, Зуко жаңа От Лорды болады, Аватардың көмегімен әлемде тәртіп пен үйлесімді орнатуға уәде береді.
Уәде
Уәдеде, Зуконың таж кигізу рәсімінен кейін, он жеті жасар Зуко Аангтан егер ол әкесі сияқты болса, оны өлтіруге уәде беруін сұрайды. Аанг көңілі толып келіспейді. Бір жыл өткен соң Зуко басқа ұлттармен бірлесіп, Гармонияны қалпына келтіру қозғалысы аясында Жер Корольдігіне басып алынған отарлық жерлерді қайтару жұмыстарын жүргізеді. Кори Моришита, От Ұлты колониясының көп мәдениетті тұрғындарын күштеп көшіргені үшін Зуконы өлтіруге тырысады. Зуко Коридің туған қаласы, От Ұлтының отар колониясы Ю Даоға сапар шегеді, онда От Ұлты мен Жер Корольдігінің түп-тамырынан шыққан, бірге өмір сүріп, жұмыс істейтін адамдармен танысады. Зуконың ойы шашырап, түрмеде отырған Озаймен кеңеседі, ол Зукоға ол қандай шешім қабылдаса да, бұл дұрыс шешім болады, себебі ол От Лордының билігін жүзеге асырады деседі. Зуко Гармонияны қалпына келтіру қозғалысынан бас тартуға шешім қабылдайды. Жер Королі өз әскерін жіберіп жауап береді, ал Зуко От Ұлтының азаматтарын қорғау үшін Ю Даоға әскерін жетектеп баруға мәжбүр болады. Шайқаста Аанг пен Зуко қақтығысады. Алайда, Катара Жер Королін отарлардың От Ұлтының да, Жер Корольдігінің де емесіне, көп мәдениетті халық екеніне көндіреді. Бейбітшілік орнатылады, Зуко Аангтан уәде алудың, От Лорды ретіндегі жауапкершілігінен қашып құтылу жолы екенін түсінеді. Ол Аангты уәдеден босатады, екеуі де достықтары мен сенімдерін қайта жаңартады.
Іздеу
"The Search" романындағы түрлі флеш-бэктерде Зуконың анасы Урсаның бұрын туған қаласы Хираада Икем есімді ер адаммен тұрмысқа шыққандығы, бірақ оған ханзада Озайға үйленуге қысым жасалғаны үшін оны тастап кетуі керек екендігі айтылады. Зуко дүниеге келгеннен кейін де Урса Икеме хат жазуды жалғастырды, бірақ Озай хаттарды ұстап алды. Ұсталғанды күдіктенген Урса Зуконы Озайдың емес, Икемнің баласы деп мәлімдеген хат жазады. Озай оған қарсы шығады, және ол Зуконың шын мәнінде оның ұлы екеніне сенсе де, ол Икемді өлтіруге бұйрық бердім деп, оған жауап қайтарып, Зукоға ол шын мәнінде Икемнің ұлы болғандай қарайды. Кейінгі флешбэкте Урсаның от әміршісі Азулонды өлтіру үшін Озай қолданған ізденуге болмайтын уды жасағаны анықталады. Озай, Урса бір күні өзіне қарсы сол уды қолданады деп қорқып, сол түні Урсаны сарайдан шығарады. Қазіргі уақытта Азула Зукоға Озайдың қолға алған хаттарына қол жеткізгенін айтады. Ол олардың мазмұны туралы білімімен Зукомен бірге Урсаны табуға рұқсат алу үшін пайдаланған. Зуко мен Азула Аанг, Катара және Соккамен бірге Хирааға саяхаттайды. Сапар барысында Зуко психикалық күйзелістен кейін еріншек мінез-құлық пен галлюцинациядан зардап шегетін Азулаға мейірімді болуға тырысады. Зуко Урсадан келген хатты табады, онда Зуконың Икемнің ұлы екені айтылады, және ол оттың лайықты иегері екеніне күмәндана бастайды. Азула осы күмәндерді Зуконың от әміршісі болу шешімі мен күшін әлсірету үшін пайдаланған. Зуко мен Азула Урсаның тірі екенін және Икемге үйленгенін, оның естеліктерін өшіріп, баласынан айырылғандығының азабын жеңілдету үшін рухпен өзгертілгенін біледі. Зуко Урсаның бақытты екенін білгеннен кейін қанағаттанған және Урсаны тыныштықта қалдыруға дайын, бірақ Икемнің жігерленуімен ол өзінің ұмытылған ұлы екенін айтады. Зуко өзінің Икемнің баласы екенін айтады, бірақ Икем бұл мүмкін емес дейді, бұл Озайға үйленуге дейін Урсамен ешқашан жыныстық қатынаста болмағандығын білдіреді. Азула Урса мен Зукоға шабуыл жасап, Зуконы тақты тастауға көндіруге тырысады. Зуко өзінің от әміршісі ретінде тағдырына деген берік адамын, сондай-ақ аға-інілері арасындағы қарым-қатынасын қайтадан растайды. Азула эмоциялық және психикалық шешімін бұзады, ол орманға қашады. Урса рухтың естеліктерін және сыртқы келбеті қайта қалпына келтірілуін қалайды. Урса өзінің өткенін Зукоға ашады, оның ішінде Икемнің баласы екенін мәлімдеген хат жалған екенін және оның оттың заңды Иесі екенін айтады.
Түтін мен көлеңке
Бірнеше апта өткен соң, "Smoke and Shadow" романында Азула Озайға адал жандарды Зукоға қарсы әрекет етуге, оның ішінде Зуконың отбасы мен жақтастарын бағыттап, өлтіру әрекеттері мен ұрлау жоспарларын ұйымдастырады. Жауап ретінде Зуко қауіпсіздік пен билікті сақтау үшін қатаң шешімдер қабылдай бастайды. Зуконың шешімдерін оның жақтастары мен азаматтар артық деп сынап, наразылық білдіреді. Бұл Атыс Ұлының астанасында толқу мен көтеріліске алып келеді. Зуко мен оның жақтастары Азуланың қастандығын ашады. Қашып бара жатып, Азула Зуконың От Әміршісі ретіндегі құқығын мойындағанын және Зуконы күштірек, қатал басшы етуді өз тағдыры деп қабылдағанын айтады. От Әміршісі Зуко өз халқынан кешірім сұрап, олардан кешірім, шыдамдылық және сенім тілейді, жақсы басшы болуға тырысатынын жеткізеді.
Бірінші кітап: Ауа
"Корра туралы аңызда" "Уәдеде" құрылған көпмәдениетті аймақ Біріккен Ұлттар Республикасына дамыды. Қазір 87 жастағы Зуко хан тақтан бас тартып, оны өзінің қызы Изумиге табыс етті және бейбітшілік елшісі ретінде Друк атты драконымен әлемді аралап саяхаттап жүр. Республика қаласының Орталық қалалық стансасында оның ескерткіші орнатылған. Оның немересі Иро (дауыстауын Dante Basco жүзеге асырған) Біріккен Республикалардың қарулы күштерінің генералы қызметін атқарады.
Үшінші кітап: Өзгеріс
Үшінші кітапта: Өзгеріс, Зуко Аватара Корраның күші жетпеген жылдары ірі қауіптерді бақылау үшін Ақ лотос орденімен бірлесіп жұмыс істегені айтылады. Ең бастысы, ол Сокка, Аангтың ұлы Тензин және Корраның әкесі Тонракпен бірге қылмыскер Захир мен оның Қызыл лотос жақтастарының Корраны бала кезінде ұрлап әкету әрекетін тоқтату үшін күш біріктірді. Он төрт жыл өткен соң Зуко Захирдің гармониялық конвергенция нәтижесінде ауа билеушіге айналып, түрмеден қашқанын біледі. Ол Тонрак пен Корраның туыстары Десна мен Эсканы Захирдің серіктесі П'Лидің қашуын болдырмау үшін көмекке шақырады, бірақ П'Лидің Захирге қайта қосылуына тосқауыл қоя алмайды. Захир Жер патшайымын өлтіргеннен кейін, Зуко Ізумиді қорғау үшін От Ұлтына қайта оралады. Зуко Коррамен аздап кеңес өткізіп, жолға шығар алдында Аватардың рухтар әлемінде ұзақ уақыт бұрын қайтыс болған інісімен сөйлескенін естіп таңғалады. Корра Захирді жеңгеннен кейін, Зуко Джинораның ауа билеу шеберлігі салтанатына қатысады және Қызыл лотостың әлі де сақталып қалған қатері туралы алаңдаушылық білдіреді.
Төртінші кітап: Тепе-теңдік
Зуко төртінші кітапта: Тепе-теңдік, Принц Вудың таққа отыру салтанатына Изумимен бірге сөйлемейтін соңғы рет пайда болады.
Жаратылу және түйсік
Аватар: Соңғы ауа илеушінің сюжетіне Зуконы (Данте Баско дауысы) қосу атқарушы продюсер Эрик Коулманның идеясы болды. Өндірістің өте басында, Зуконың әкесі, От Лорды Озай басты жау ретінде жоспарланған кезде, Коулман Аватар командасын күйіп-жануын қадағалайтын кейіпкердің қажет екенін ұсынды. Бастапқыда Зуко ересек адам ретінде бейнеленуі керек еді. Алайда, Коулман кейіпкерді Аангты қуатын "өте жігерлі бала" ретінде көрсетуді ұсынды. Содан кейін Брайан Кониетцко оның денесінде шар болғанын сұрады, Коулман оған келісті. Осының нәтижесінде Кониетцко мен Майкл Данте ДиМартино, сериалдың авторы, Коулманды "Зуконың әкесі" деп атады. "Аватар қайтып келді" бөліміндегі Аватар экстраларында "бастапқыда Зуко Катараға ғашық болатын" және "Эмбер аралы ойыншыларында" "авторлар мен сценаристтер Зуко мен Катараның махаббатқа толысу идеясын қарастырды" делінген. Сериалдың бірлескен авторлары Майкл Данте ДиМартино мен Брайан Кониетцко Зуко мен Катараның бірге болатынын ешқашан қарастырмағанын, ал Катараның Аангпен жұптасуы бастапқыда жоспарланғанын мәлімдеді. Алайда, бұл мәлімдемелер сценарист Джон О'Брайанның сөзіне қайшы келеді, ол Зуко мен Катараның жұптасу тақырыбы сценаристтер бөлмесінде жиі көтерілгенін айтты. Бұл туралы сценарист Джошуа Гамильтон да айтты, ол Катара Зукомен немесе Аангпен бірге болуы керек пе, жоқ па, деп команданың пікірталасқа түскенін мәлімдеді. Бұған "Соңғы ауа илеуші" фильмінің режиссері М. Найт Шьямалан да куәлік етеді, ол үшінші кітап: Отты түсіру кезінде ДиМартино мен Кониетцконың шешімге келе алмағанын айтты: "Олар сол кезде оқиғаның қалай аяқталарына, тіпті Катара кіммен бірге болатынына да шешім қабылдамаған". Сериалдың бастапқы ұсынысында, I.P. Киелі кітабында Катара ешкіммен романтикалық қарым-қатынасқа түспейді, бұл Катараның әрқашан Аангпен аяқталуы керек деген пікірге қарсы келеді. Зуко бастапқыда Екінші кітап: Жердің соңында Аватар командасына қосылып, жақын арада тарапты ауыстырмақ еді, бірақ бас сценарист Аарон Эхаз сол кезде оның "әлі дайын емес" екенін сезінді. "Екі ғашықтың үңгірі" бөліміндегі Аватар экстраларында Зуко енді қорғалған ханзада емес, ол босқын ретінде өмірді бастан кешіруге мәжбүр болды, сондықтан оның саяхаты Будданың тәжірибесін көрсетеді. Оның маскасы көк түсті болды, өйткені авторлар қызыл маска Көк рухтың кім екенін көрермендерге тым оңай ашады деп ойлады.
Отпен билеу
Зуко отпен билеуде өте шебер және шоу соңында ең күшті отпен билеушілердің біріне айналады. Отпен билеу негізінен Солтүстік Шаолин стиліне негізделген, онда отпен билеушілер чанцюань, Шаолин кунг-фу, Оңтүстік Эждер кунг-фу және синъицюань сияқты қытай жекпе-жек өнерінің техникаларын қолданады. Сериал авторлары шоудың жекпе-жек стилін жасау үшін кәсіби жекпе-жек шеберімен кеңескен. Отпен билеу күш элементін көрсетеді және "төрт билеу өнерінің" ең агрессивтісі саналады. Отпен билеудің тәртібі өзін-өзі ұстау және тыныс-деміңді бақылау арқылы отты басқару мен тоқтатуды қажет етеді. Тыныс-деміңді дұрыс бақылай алмау, жасалған отты қауіпті түрде бақылаусыз етуге әкеледі. Сондықтан, тыныс алу жаттығулары - отпен билеуді бастау үшін ең маңызды қадамдардың бірі болып табылады.
Сыни қабылдау
Зуконың кейіпкерлік дамуы сыншылар мен көрермендер тарапынан мақтауға ие болды. IGN сайтынан Тори Ирландия Мелл Зуконың Аватар командасының сенімін алуға тырысуын көруді "ауыр" деп сипаттады, себебі ол "толыққанды осал болғанмен, ешкімге қызық емес еді". Мелл оның Ирохпен қайта кездесуін "жүрек жылытарлық" деп атады. Paste журналынан Зак Блюменфельд Зуконы "Аватар" әлемінің ең жақсы кейіпкері деп санады, Блюменфельд оның күрделі өзгеруі мен сериал барысындағы өркендеу тарихын ерекше атап өтті. The Dot and Line журналынан Джон Махер Зуконың кейіпкерлік дамуын "телевизия тарихындағы ең керемет өркендеу" деп мәлімдеді. Данте Баско кейіпкерді сомдағаны үшін жоғары баға алды.