Кіріспе
Росс Стреттон (6 маусым 1952 – 16 маусым 2005) – австралиялық балет бишісі және көркемдік жетекші. Биші ретінде ол Австралия балеті, Джоффри балеті және Америка балет театрында өнер көрсетті. Кейіннен ол Австралия балетінің (1997–2001) және Корольдік балеттің (2001–2002) көркемдік директоры болды.
Ross Stretton (6 June 1952 – 16 June 2005) was an Australian ballet dancer and artistic director. As a dancer, he performed with the Australian Ballet, the Joffrey Ballet and the American Ballet Theatre. He was later Artistic Director of the Australian Ballet (1997–2001) and the Royal Ballet (2001–2002).
Ерте мансап
Росс Стреттон 1952 жылы Канберра қаласында дүниеге келген. Ол өзінің би карьерасын стэп бишісі ретінде бастады, екі рет Австралияның ұлттық стэп би чемпионатында жеңіске жетті және көптеген басқа да марапаттар алды. 11 жасында ол Channel Seven Junior Talent Quest байқауында жеңімпаз атанды, судья оны Фред Астермен салыстырды. Оның жасөспірім шағында ол Катрина Друзинспен бірге оның Ярралуладағы үйіндегі шағын студияда би үйренді – алтысыншы жылдары Канберрада жас еркектерге арналған биге қызығушылықпен, тіпті күдікпен қаралатын еді. Австралияға соғыстан кейінгі шығыс еуропалық эмигрант болған және балетке қатаң тәртіппен оқытуда маманданған Друзинс Стреттонды осы би түріне енгізді. Өзінің өнері үшін оқуын құрбан еткен Стреттон, алайда, 17 жасқа дейін балетті ғана оқып, сахналамады. 1971 жылы Австралия балет мектебіне қабылдауға өтініш білдіріп, қабылданды. Бірінші жылы ол Нүреев стипендиясын жеңіп алды, ал екінші жылы Гарольд Холт еске алу стипендиясын алды. Ол 1972 жылы балет мектебін барлық практикалық пәндері бойынша үздік бітірді және мектептің "Сүкіршік" қойылымында ханзаданың басты рөлін орындады.
Би мансабы 1973-1990
Стреттон 1973 жылы Австралия балетіне қосылды және келесі жылы солист атанды. 1975 жылы Роберт Хелпман стипендиясын жеңіп алғаннан кейін, ол АҚШ-қа оқу сапарына шықты. Австралия балетінде жұмыс істеген кезеңінде ол компания репертуарындағы барлық классикалық рөлдерді орындады. 1977 жылғы «Лебедь көлі» қойылымында ол Михаэла Киркальдимен берік серіктестік құрды, бірақ Канберра театрындағы қойылымда көлге әдемі секіріп түсуді дұрыс есептемегендіктен, құлауын жұмсарту үшін артындағы төсенішті жіберіп алып, ауруханаға түсуге мәжбүр болды. 1978 жылы ол Австралия балетінің жетекші бишісі болды. 1979 жылы ол халықаралық деңгейде танымал болу үшін Австралиядан АҚШ-қа кетті. Стреттон бастапқыда Джоффри театрына қосылды, содан кейін Манчестердегі Солтүстік балет театрында қысқа уақыт жұмыс істеді. 1980–81 жылдары Америка балет театрында (ABT) тұңғыш рет сахнаға шықты. Келесі маусымда ол ABT-де солист, ал келесі маусымда жетекші биші атанды. Ол сондай-ақ ABT бишілерінің ішіндегі таңдаулы топтың құрамында Михаил Барышниковпен «Барышников және компания» жобасында жұмыс істеді. Би карьерасы барысында Стреттон ұлы классикалық биші ретінде танылды, бірақ «Нью-Йорк Таймс» газеті оның қазасы туралы хабарлағанда «оның актерлік шеберлігі оның күшті жағы емес еді» деп жазды. 1990 жылы ол бишілік қызметтен зейнетке шықты.
Көркемдік жетекші 1997-2002
Стреттон ABT-де режиссер ретінде жаңа мансабын бастады, ол әкімшілік міндеттерді кастинг, оқыту және жаттықтыру жауапкершілігімен үйлестірді. 1993 жылы директордың көмекшісі лауазымына көтерілді. 1997 жылы Майна Джилгудтың орнын басу үшін Австралия балетіне оралды. Стреттон компания репертуарына Твила Тарп сияқты хореографтардың көптеген жаңа туындыларын енгізді. Ол сонымен қатар Австралия камералық оркестрімен және Бангарра би театрымен де ынтымақтастық жасады. 1997 жылы Стивен Пейдж хореографиялаған «Ритс» қойылымында Бангарра би тобының және Австралия балетінің бишілері бірге өнер көрсетті. 1999 жылы Стреттон Австралия балетін АҚШ-қа гастрольдік сапарға алып шықты, онда Солтүстік Америкада бұрын-соңды көрсетілмеген австралиялық би өнерлері қойылды. The New York Times газеті бұл сапардың нәтижесінде компанияның «жаңадан туғандай» болғанын жазды. Стреттонның қазасынан кейін оның ізбасары, көркемдік директор Дэвид МакАллистер Стреттон «компанияны 21-ғасырға серпіліспен жеткізді» деді. Австралия балетіндегі қызмет кезеңінде оның сүйікті сөзі «жаратқыштық, энергия және құштарлық» болды. Ол қатал көркемдік директор ретінде танымал болды және оның шаршаңқы мінезі бишілермен жақсы қарым-қатынас орнатуына кедерілді. Стреттонның Австралия балетімен жеткен табысы оған Корольдік балеттің көркемдік директоры лауазымын ұсынуға мүмкіндік берді, мақсаты компанияға жаңа туындыларды әкелу болатын. Бірақ оның Корольдік балеттегі тұңғыш және жалғыз маусымы сынға ұшырады, Daily Telegraph балет сыншысы оны «әлсіз» деп сипаттады. Атап айтқанда, «Дон Кихот» және «Ұйқыдағы сұлу» қойылымдары, сондай-ақ патшайымның алтын мерейтойына арналған гала-концерттің қойылымы қатты сынға ұшырады. Мац Эк хореографиялаған «Кармен», Джон Кранконың «Онегин» және Кристофер Уилдонның жаңа туындысы «Трист» қойылымдары көбінесе жағымды пікірлер алды.
2002-2005 жылдар, қайтыс болғаннан кейін және қайтыс болғаннан кейін
Стреттон Мельбурнға оралып, би саласындағы мамандандырылған кеңесші ретінде жұмыс істеді. Оған 2005 жылғы маусымда 53 жасында меланома диагнозы қойылды және осының салдарынан қайтыс болды. Оның артында бұрынғы әйелі Валмай Робертс және үш баласы қалды. 2005 жылғы Австралия би марапаттарында ол қаза болғаннан кейін Атақ-даңқ залына енгізілді.