Кіріспе

Инверс фотоэмиссиялық спектроскопия (IPES) – беттік ғылымның әдісі, ол беттердің, жұқа пленкалардың және адсорбаттардың бос электрондық құрылымын зерттеу үшін қолданылады. Белгілі бір энергиясы (< 20 эВ) бар, жақсы коллимделген электронды сәуле үлгіге бағытталады. Бұл электрондар бос электрондық күйлердің жоғары деңгейлерімен байланысады және төмен деңгейлі бос күйлерге ыдырайды, мұндағы ауысулардың бір бөлігі сәуле түрінде шығады. Ыдырау процесінде шығарылған фотондар анықталады және энергия спектрі – фотон санының кіріс электрон энергиясына қатысты графигі құрастырылады. Кіріс электрон энергиясының төмен болуына байланысты, олардың ену тереңдігі бірнеше атомдық қабаттан аспайды, бұл инверс фотоэмиссияны бетке өте сезімтал әдіс етеді. Инверс фотоэмиссия жүйенің Ферми деңгейінен жоғары электрондық күйлерді зерттейтіндіктен, ол фотоэмиссиялық спектроскопияға толықтыратын әдіс болып табылады.

Режимдер

Бұл өлшеу үшін екі режимді пайдалануға болады. Бірі – изохроматтық режим, ол кіріс электрон энергиясын сканерлейді және анықталған фотон энергиясын тұрақты ұстайды. Екіншісі – кіріс электрон энергиясын тұрақты ұстап, анықталған фотон энергиясының таралуын өлшейтін, реттелетін фотон энергиясы режимі немесе спектрограф режимі. Соңғысы резонанстық кері фотоэмиссиялық спектроскопияны да өлшеуге мүмкіндік береді.

Изохроматтық режим

Изохромат режимінде, түскен электрон энергиясы өзгереді және шығарылған фотондар фотон детекторымен анықталатын белгілі бір энергияда тіркеледі. Әдетте, I2 газымен толтырылған және SrF2 немесе CaF2 кіреберіс терезесі бар Гейгер-Мюллер түтігі фотон детекторы ретінде қолданылады. Терезе мен толтыру газының үйлесімі анықталатын фотон энергиясын анықтайды, ал I2 газы және SrF2 немесе CaF2 терезесі үшін фотон энергиясы шамамен ~9,5 eV және ~9,7 eV болады.

Спектрограф режімі

Спектрограф режимінде, түскен электронның энергиясы өзгермейді және шығарылған фотондарды фотон энергияларының кең диапазонында анықтау үшін дифракциялық торлы спектрометр пайдаланылады. Шығарылған фотондарды тарату үшін дифракциялық тор қолданылады, ал олар екі өлшемді кеңістіктік сезімтал детектормен тіркеледі.

Режимдерді салыстыру

Спектрограф режимінің бір артықшылығы – бір мезгілде фотондардың кең диапазонындағы IPES спектрлерін алу мүмкіндігі. Бұған қоса, түсетін электрондардың энергиясы өзгермейді, бұл электронды сәулені үлгіге жақсырақ фокусқа түсіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, түсетін электрондардың энергиясын өзгерту арқылы электрондық құрылымды егжей-тегжейлі зерттеуге болады. Тізбекті спектрометр уақыт өте келе өте тұрақты болғанымен, құрылғысын орнату өте күрделі болуы мүмкін және оның күтіп ұстауы өте қымбатқа түсуі мүмкін. Изохроматтық режимнің артықшылықтары – оның төмен құны, қарапайым дизайны және жоғары есептеу жылдамдығы.