Кіріспе
Польша әншісі Эдита Анна Горняк (; 14 қараша 1972 жылы туған) – поляк эстрада әншісі. Горняк 1990 жылы музыкалық театр актрисасы ретінде мансабын бастады. Ол Польша тарихындағы ең танымал мюзикл, «Тони» сыйлығына ие болған «Метро» спектаклінде өнер көрсетті. Оның кейбір қойылымдары Бродвейде өтті. Горняк 1994 жылы «To nie ja» әнімен Польшаны «Евровидение» ән байқауында алғаш рет өкілдік етті. Ол екінші орынды иеленді, бұл елдің бұл байқаудағы ең жақсы нәтижесі болып қала береді. Осыдан бастап ол туған елінде және халықаралық аренада ондаған жылдар бойы эстрада әншісі ретінде танылды. Ол өнер саласына қосқан үлесі үшін «Gloria Artis» қола медалімен марапатталды.
Edyta Anna Górniak (; born 14 November 1972) is a Polish pop singer. Górniak started as a musical theatre actress in 1990. She performed in the most popular musical in Polish history, the Tony Award nominated Metro. Some of its shows took place on Broadway. Górniak was Poland's first representative in the Eurovision Song Contest in 1994 with the song "To nie ja". She placed second which still remains the country's best result at the competition. This started her decades long career as a pop singer in her native country and internationally. She is the recipient of the Bronze Medal for Merit to Culture – Gloria Artis for her contributions to the arts.
Басталуы
Ән үйренгеннен кейін, 1989 жылы 16 жасында ол алғаш рет польшалық теледидардағы таланттар шоуында өнер көрсетті, онда Сэм Браунның "Stop!" хитімен жеңіске жетті. 1990 жылы ол Ополедегі поляк ән фестивалінде жаңадан бастаған әншілер арасындағы байқауға қатысып, мақтауға ие болды. Келесі үш жыл бойы ол музыкалық театрларда өнер көрсетті. Ол Польша тарихындағы ең танымал және ең ұзақ сақталып келген туынды мюзикл – Metro ("Метро") мюзиклінің жұлдызы болды, ол оны Бродвейге жеткізді. Нью-Йоркте оған Elite модельдік агенттігі жұмыс ұсынды, бірақ ол әншілік мансабын жалғастыруды жөн көрді. Кейін Польшада тағы үш мюзиклде ән шырқады: Do grającej szafy grosik wrzuć ("Жұқақ ақшаны жұкбаксқа сал") – рок-н-роллдан бұрынғы кезеңдегі классикалық поляк поп-музыкасымен, Blues Minus – поляк авторы Джонаш Кофтаның әндерімен және Brel – бельгиялық әнші-сазгер Жак Брельдің әндерінің поляк тіліндегі нұсқаларымен. 1993 жылы Горняк Швецияда өткен Балтық ән байқауына қатысып, үшінші орынды жеңіп алды.
"Евровидение" байқауының жаңалығы
1994 жылы Горняк Еуровидение ән байқауына қатысқан алғашқы поляк әртісі болды, онда ол өте лайықты екінші орынды иеленді, бұл Польшаның байқаудағы ең жақсы көрсеткіші болып қала береді. Оның әні "To nie ja" ("Бұл мен емес") болды, ол "Once in a Lifetime" деген атпен ағылшын тілінде де сингл ретінде шығарылды. "To nie ja" Польшада оның табысының бастауы болды, ол 1994 жылдың ең ірі хитіне айналды. Горняк EMI-нің поляк бөлімшесімен келісімшарт жасады. Оның алғашқы студиялық альбомы Dotyk ("Тиіс") бір жылдан кейін, 1995 жылдың мамырында жарық көрді және Польшада жарты миллион дана сатылды. Ол "Jestem kobietą" ("Мен әйелмін") және 1995 жылдың ең ірі поляк хиті болған "Dotyk" сияқты жаңа хиттер әкелді. Горняк өзінің қуатты дауысы мен ерекше сұлулығымен Польшадағы жас буынның кумиріне айналды. 1996 жылы ол Лондонның EMI International компаниясымен бес альбомға келісімшартқа қол қойды. Алайда ол поляк нарығы үшін жазуын жалғастырды және Польшада тағы үш хитке ие болды: "Kolorowy wiatr" ("Түсті жел") – Дисней фильмі "Pocahontas" фильмінен "Colors of the Wind" әнінің поляк тіліндегі нұсқасы, клубтық хит Love Is on the Line (Kylie Minogue жазған) және "To Atlanta!" ("Атлантаға!") – 1996 жылғы Олимпиада ойындарының поляк гимні.
Халықаралық мансап
Бір жылдан кейін, 1997 жылғы қарашада Горняк өзінің алғашқы ағылшын тіліндегі альбомын – Edyta Górniak шығарды. Әндерді көптеген аңызға айналған поп-классикалықтардың авторлары жазды: Билли Стейнберг (Мадоннаға арналған "Like A Virgin"), Саймон Клими (Арета Франклин және Джордж Майклға арналған "I Knew You Were Waiting (For Me)"), Джордж Меррилл және Шеннон Рубикан (Уитни Хьюстонға арналған "I Wanna Dance With Somebody"), Сиеда Гарретт (Майкл Джексонға арналған "Man in the Mirror") немесе Рик Навелс (Селин Дионға арналған "Falling into You"). Алайда, "When You Come Back to Me" синглының орташа табысы (осы ән Скандинавия мен Португалияда ерекше танымал болды) және "One & One" (Франция мен Германияда шағын хит, ал Music & Media's European Radio Top 50 airplay chart тарихындағы поляк артисінің алғашқы хиті) альбомының әлемдік әсеріне толыққанды ықпал етпеді. Альбом 500,000 дана сатылып, оның ішінде Польшада 150,000 дана таратты. "Billboard" журналының журналисі Фред Бронсон бұл альбомды 1998 жылдың әлемдегі 20 үздік альбомының бірі деп таңдады. Альбомнан екі әнді басқа артистер сәтті орындады: Роберт Майлз 1996 жылы "One & One" әнін (Горняк түпнұсқасы сингл ретінде шыққанға дейін) орындады, ол Еуропалық синглдер тізімінде бірінші орынға көтерілді, ал Мартин Маккатчен 1999 жылы "Perfect Moment" әнін орындады, ол Ұлыбританияда бірінші орынға шықты. Халықаралық альбомын жарнамалау барысында Горняк Польшада легендарлы тенор Хосе Каррераспен концерт берді және онымен 1997 жылы "Hope For Us" жаңа хитін жаздырды. Ол сондай-ақ поляк тыңдаушылары үшін тағы екі хит жаздырды: "Lustro" ("Mirror") – Диснейдің 1998 жылғы "Мулан" фильмінен алынған "Reflection" әнінің полякша нұсқасы және "Dumka na dwa serca" ("Екі жүрекке арналған толғаныс") – 1999 жылғы ең танымал поляк хиті болған "От пен қылышпен" поляк фильмінің тақырыбы. 1999 жылы Горняк Польша бойынша гастрольдік сапармен шықты және 1999 жылғы қыркүйекте "Live '99" концерттік альбомын халықаралық деңгейде шығарды. 2000 жылы Испанияның TVE телеарнасында оның 1994 жылғы "Евровидение" әні соңғы он жылдықтың ең жақсы "Евровидение" әні деп танылды. 2002 жылы ол EMI International компаниясынан босатылып, Virgin Germany компаниясымен келісімшарт жасады. Оның екінші халықаралық студиялық альбомы 2002 жылғы наурызда Польшада "Perła" ("Жеміс") деген атпен шығарылды, бұл халықаралық премьерадан бір жыл бұрын болды. Альбомды негізінен Absolute тобы жазды және өндірді, олар бұрын Тина Тернер мен The Spice Girls үшін соңғы альбомдарында жұмыс істеген. Жаңа әндерді Стив Кипнер (Кристина Агилераға арналған "Genie in a Bottle") және Джон Рид (Тина Тернерге арналған "When The Heartache Is Over") де жазды. Польшалық басылымда қосымша жаңа поляк әндері бар екі диск болды, соның ішінде "Jak najdalej" ("Қанша алыс болса") және "Nie proszę o więcej" ("Мен одан көп сұрамаймын") хиттері. Горняк 2002 жылы Оңтүстік Кореяның Пусан қаласында өткен ФИФА әлем чемпионатында Польшаның ұлттық әнұранын орындауды сұрады, ол осы сұранысты қабылдады. Алайда, оның орындауы күмәнді қабылдауға ие болды, өйткені ән әдеттегіден әлдеқайда баяу темпте орындалды. 2003 жылғы наурызда "Perła" альбомының халықаралық нұсқасы "Invisible" деген атпен шығарылды. Альбомнан шыққан алғашқы халықаралық сингл – жаңа клубтық ән "Impossible" болды. Оның Германия, Австрия және Швейцариядағы орташа табысы "Invisible" альбомын коммерциялық сәтсіздікке ұшыратты, оның халықаралық сатылымы алдыңғы студиялық альбомынан он есе кем болды. "Perła" деп аталатын поляк тіліндегі нұсқасы фонографиялық дағдарыс кезінде өзінің туған елінде алтын статусқа ие болды, 40,000 дана сатылды. Бір жылдан кейін ол Virgin компаниясынан босатылып, он жылдық ынтымақтастықтан кейін поляк лейблінен де кетті. Сол уақытта ол Польшада тағы бір хитін жазды – Sweet Noise поляк металл тобымен жазылған "Nie było" ("Ешқашан болған емес").
Тәуелсіз музыка
Сол жылы ол ұлы Алланды (д. 27 наурыз 2004 ж.) дүниеге келтірді. Баласының әкесі – онымен гитарашы болып жұмыс істеген Дариуш Крупа. Крупамен бірге ол EG атты тәуелсіз лейблін құрды, ал Крупа оның менеджері болды. Бірінші кезекте ол жаңа стильдегі жаңа поляк альбомын жазу үшін Mathplanete поляк продюсерлік тобымен ынтымақтастыққа түсті, ол клубтық музыкаға жақын болатын. 2005 жылы ол француз тілінде орындалған Lunatique синглын шығарды. Сол жылы ол Дариуш Крупаға үйленді. 2006 жылы тағы бір клубтық сингл – Sexuality-ді насихаттау мақсатымен Горняк үшінші рет "Playboy" журналының поляк тіліндегі басымының мұқабасында пайда болды. Mathplanete-пен жазылған екі сингл да чарттарда сәтсіз болды, сондықтан ол клубтық музыканы жазу туралы идеядан бас тартты. Сол жылы ол жаңа халықаралық поп-альбомымен жұмыс істей бастады және жаңа ірі жазбалар компаниясын іздеді. Ол Sony BMG-ді таңдады, ал осы жаңа бағыттың алғашқы нәтижелері Cygańskie serce ("Gypsy Heart") және Loving You әндері болды. 2007 жылы ол тағы бір фильмнің тітул әнін орындады, бұл жолы испандық анимациялық фильм "Dragon Hill"-дің поляк тіліндегі нұсқасы үшін. 2007 жылдың наурызынан 2009 жылдың қарашасына дейін Горняк "Soapstar Superstar" телешоуының поляк нұсқасының алты маусымында қазы ретінде қатысты, онда телесериалдардың жұлдыздары жазбалар келісімі үшін жарысты. Оның бес жылдан кейінгі алғашқы студиялық альбомы – E. K. G., ақыры оның жеке лейблі үшін жазылды. Ол 2007 жылдың қазан айында шықты және оның бірінші синглы мен бес жылдағы алғашқы музыкалық видеосы – List ("Letter") арқылы насихатталды. Бұл Селин Дионның "I Surrender" әнінің поляк тіліндегі нұсқасы, ол бастапқыда оған ұсынылған. E. K. G. Польшада 40 000 дана сатылды.
Жоғарыға оралу
2008 жылдың қарашасында ол «To nie tak jak myślisz» («Бұл сен ойлағандай емес») синглын шығарды, ол «To nie tak jak myślisz, kotku» польша комедиясының саундтрегі болды. Бұл ән оның мансабындағы жаңа жетістік болды – ол Польша радиосы мен музыкалық телеарналарында алты жыл болмағаннан кейін шыққан алғашқы жұмысы еді. Сондай-ақ, ол Польшаның ірі газеті «Gazeta Wyborcza» басылымымен бірге желтоқсан айында «Zakochaj się na Święta w kolędach» («Рождествода колядкаларға ғашық бол») атты Рождестволық альбомын жазды. 2009 жылы Крупамен некесі аяқталып, ол өз тәуелсіз лейблінен кетті. 2010 жылы «Taniec z gwiazdami» («Танцы со звездами») телешоуының польшалық нұсқасына қатысты. 2011 жылы ол өзінің бесінші студиялық альбомынан «Teraz – tu» («Қазір – Мұнда») атты алғашқы синглын шығарды және оның видеоклипін өзі түсірді. «On The Run» синглінің клипі де оның режиссерлігінде жасалды. Сол жылы ол «Oj kotku» («Ой, мысық») синглын ұсынды, ол «Pokaż kotku, co masz w środku» польша комедиясының тақырыбы болды. «My» («Біз») альбомының шығуы бірнеше рет кейінге шегерілді және 2012 жылдың ақпанында жарық көрді. Ол өзінің жаңа тәуелсіз лейблі Anaconda арқылы шығарылды және жаңа электро-поп дыбысын ұсынды. «Nie zapomnij» («Естен шығарма») және «Impossible, Consequences» (соңғысының видеоклипі де оның қатысуымен түсірілді) синглдары жаңа хиттерге айналды. 2012 жылы ол «Clash of the Choirs» телешоуының польшалық нұсқасына қатысты. Сол жылы Хосе Каррераспен бірге Польшада екінші концертін өткізді. 2013 жылы Мэтт Даскпен бірге Франк Синатраның «All The Way» классикасын жазды және «The Voice of Poland» телешоуының үшінші маусымының қазысы болды. 2014 жылы Горняк Universal Music компаниясымен жаңа келісімшартқа қол қойды және жаңа электро-поп альбомына жұмыс бастады. Ол осы сессиялардан төрт сингл шығарды: екі бейнеклипі бар «Your High», «Glow On» (екеуі де 2014 жылы), «Oczyszczenie» (2015) және «Grateful» (2016). Соңғысы «Евровидение 2016» байқауының польшалық іріктеу кезеңіне ұсынылып, үшінші орынды жеңіп алды. Осы аралықта ол «The Voice of Poland» телешоуына 5 (2014) және 6 (2015) маусымдарда қазы ретінде оралды. 2016 жылы балалар мен жасөспірімдерге арналған «Hit, Hit, Hurra!» жаңа польшалық музыкалық таланттар шоуының қазысы болды, ал 2017 жылы Польшадағы «The Voice Kids» телешоуының бірінші маусымының коучы болып тағайындалды. Ол «The Voice Kids» телешоуының бірінші маусымында жеңімпаз атанған Роксана Венгельді жаттықтырды. Кейін Роксана Венгель 2018 жылы Беларусьтің Минск қаласында өткен «Жас Евровидение» байқауында жеңіске жетті. Горняк сонымен қатар «Andromeda» (Донатанмен, 2017), «Dom dobrych drzew» («Жақсы ағаштар үйі», 2018) және «Tylko ty» («Only You», 2018) синглдарын шығарды, ол Эндрюс сестерінің «Bei Mir Bistu Shein» әнінің польшалық нұсқасы болып табылады және «Dywizjon 303. Historia prawdziwa» фильмі үшін жазылған. 2018 жылдың қарашасында ол Польшаның тәуелсіздігінің 100 жылдығына арналған «Sto lat» атты арнайы концертте Лондонның Корольдік Альберт залында өнер көрсетті. 2019 жылы ол «The Mole» телешоуының польшалық нұсқасына қатысты. 2020 жылдың 10 тамызында Горняк «The Voice of Poland» телешоуының 11 маусымында төртінші рет коуч ретінде қатысатыны жарияланды. Оның мансабына COVID-19 және басқа да қастандық теорияларын таратуы үлкен нұқсан келтірді.