Кіріспе

Ньюфаундленд шығанағы (Канада)
Ньюфаундлендтегі шығанақ

Консепция шығанағы (КБ) – Канаданың Ньюфаундленд аймағының оңтүстік-шығыс жағалауындағы шығанақ. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, Консепция шығанағының жағалауындағы муниципалитеттерде (немесе халық санағы бойынша бөлінбеген аудандарда) 90 490 адам тұрады, бұл провинцияның ең тығыз бейіттелген аймақтарының бірі. Консепция шығанағы провинцияның 10 ең ірі елді мекенінің 5-і орналасқан және 200 000-нан астам адам тұратын Сент-Джонс қалалық аймағына жақын орналасқан. Ньюфаундлендтегі шағын қауымдастықтар көбінесе олар орналасқан шығанақ арқылы белгілі, мысалы: "Port de Grave, CB".

География

Бұғаз Авалон түбегіне еніп, солтүстік-шығысында Атлант мұхитына қарай ашылады. Ол оңтүстікте Сент-Франциск мүйісімен және солтүстікте Bay de Verde жанындағы Split Pointпен шектеседі. Оның максималды тереңдігі 300 метрді құрайды. Консепция шығанағының ауданы 1295 шаршы километрді алып жатыр және бірнеше аралды қамтиды, олардың ең ірілері – Белл аралы, Little Bell аралы және Келлис аралы. Шығанақтың шығысы мен батысынан өзендер құйып, Атлант мұхитына ағып түседі.

Тарих

1501 және 1502 жылдары Корте Реал ағайындары Гренландияны және қазіргі Канаданың Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясын зерттеп, картаға түсіріп, осы жерлерді Португалия империясының құрамына енгізді. Концепция шығанағының аты португал тіліндегі Baía da Conceição (“Концепция шығанағы”) деген сөзден келген. Бұл атау алғаш рет 1504–1505 жылдарға жатқан Оливерияна (Песаро) картасында кездеседі. Консепшн шығанағы 1610 жылы құрылған Британиола колониясының орны болды. Сондай-ақ, 1610 жылы құрылған Теңіз Орман плантациясы мен 1619 жылы құрылған Бристольдің Үміті плантациясы да осы жерде орналасқан. 1610 жылдары шығанақ Ньюфаундлендке негізделген әйгілі қарақшы Питер Истонның тығынына айналды. 17-ғасырдан 19-ғасырға дейінгі плантатор дәуірінен қалған артефакттар табылды, мысалы, Перуде соғылған испан монеталары. 17-ғасырда Ньюфаундленд пен Бильбао арасында сауда байланысы болған. Бір қызықты оқиға бар: 1873 жылы балық аулау кемесі мен Теофилус Пикот мұнда шабуылға ұшырады, оларға алып кальмар шабуыл жасады. 1890 жылдардың соңынан 1960 жылдарға дейін Белл аралында Вабанада темір кенін өндіруші кен орны болды, соңғы кезде оны Dominion Steel and Coal Corporation (DOSCO) басқарды. Кен өңдеу үшін Сиднейдегі (Жаңа Шотландия) DOSCO болат зауытына жіберілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде DOSCO жүк кемелері мен Вабанадағы тиеу-түсіру алаңы кем дегенде екі рет нацистік U-дене қайықтарының шабуылына ұшырады. Шабуылдар 1942 жылдың 5 қыркүйегінде болды, U 513 британдық SS Saganaga және канадалық Lord Strathcona кемелерін, ал 2 қарашада U 518 француздің P. L. M. 27 және канадалық Rose Castle кемелерін батырды. Бірінші шабуыл кезінде, зәкірленген кен тасымалдаушыларды нысанаға алған торпеда қателікке ұшырап, тиеу алаңына тиді, осылайша Белл аралы Солтүстік Америкадағы жаудың тікелей шабуылына ұшыраған сирек орындардың біріне айналды (Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Солтүстік Америкаға жасалған шабуылдарды қараңыз). Бұл екі шабуыл кезінде батқан төрт жүк кемесінің құлғындары төмен суда көрінеді; жағалауда өмірін қоршаған 69 сауда теңізшісіне арналған ескерткіш орнатылған. 2011 жылдан бері Ньюфаундленд Мемориал университеті шығанақтың жанындағы Карбонеарда археологиялық қазба жұмыстарын жүргізіп келеді.

Басқа ақпарат

Облыстық үкімет Белл аралынан Португалия буынына (шығанақтың оңтүстік-шығыс жағалауында) жолаушылар көлігін тасымалдауға арналған паром қызметін іске асырады, бұл жергілікті халық "Белл аралы тіккілі" деп біледі. Көші-қон кезінде бұрқыраған киттердің шығанаққа кіретіні белгілі. Жаз айларында жеке кемелер мен туристік чартерлер шығанақтың суларында жиі кездеседі. Соңғы онжылдықтарда Сент-Джон қаласының шеткі аймағындағы Консепция шығанағының оңтүстігіндегі жерлерді дамыту шығанақтың демалыс мақсатындағы қолданылуын күшейтті.