Кіріспе

Нью-Йорк қаласының Манхэттеніндегі тарихи пошта кеңсесі.

Джеймс А. Фарли ғимараты – Нью-Йорк қаласының Манхэттен орталығында орналасқан көп мақсатты ғимарат. Бұрын ол қаланың негізгі АҚШ пошта қызметінің (USPS) бөлімшесі ретінде қызмет еткен. МакКим, Мид және Уайт компаниясы Beaux Arts стилінде жобалаған бұл ғимарат 1911 және 1914 жылдар аралығында салынды, ал 1932 және 1935 жылдар аралығында қосымша құрылыс жүргізілді. Манхэттен орталығында, 31-ші және 33-ші көшелер арасындағы 421 Eighth Avenue мекенжайында орналасқан Farley Building, Пенсильвания вокзалы мен Мэдисон Сквер Гарденге қарайды. Ғимараттың негізгі фасады (8-ші авеню бойында) әр жағында павильонмен аяқталатын коринфтік колоннададан тұрады. Бұл әсерлі дизайн көше арғы түпнұсқа Пенсильвания вокзалының архитектурасын қайталау мақсатымен жасалған. Колоннаданың үстіндегі фризге АҚШ пошта қызметінің ұраны жазылған: "Қар да, жаңбыр да, ыстық та, қараңғы түн де осы хатшыларды өздеріне жүктелген міндеттерді орындаудан тоқтата алмайды". Колоннаданың ішкі жағында ғимарат салынып біткен кезде бар болған он ірі мемлекеттің гербтерімен әсемделген. Қалған үш фасадтың дизайны да ұқсас, бірақ қарапайым. Джеймс А. Фарли ғимараты 1918 жылға дейін Пенсильвания терминалы деп аталды, кейіннен Бас пошта ғимараты болып өзгертілді. 1966 жылы бұл ғимарат Нью-Йорк қаласының ескерткіші ретінде танылды және 1973 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. 1982 жылы ғимарат ресми түрде елдің 53-ші пошта министрі болған және 1933 жылдан 1940 жылға дейін қызмет еткен Джеймс Фарлидің құрметіне қайта аталды. 2006 жылы ғимарат Нью-Йорк қаласының үкіметіне сатылды. Бұрынғы басты пошта сұрыптау залының орнында 2021 жылдан бері Мойнхен пойыз вокзалы орналасқан. 2020 жылы ғимараттағы кеңсе кеңістігі Facebook компаниясына жалға берілді.

Сайт

Ғимараттың батыс жағы Сегізінші даңғылға қарап тұр, Пенсильвания станциясы мен Мэдисон Сквер Гарденнің қарсы бетінде орналасқан. Ол Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы Сегізінші даңғылдың 421 нөмірінде. Жер учаскесі шығыстан Сегізінші даңғылмен, оңтүстіктен 31-ші көшемен, батыстан Тоғызыншы даңғылмен және солтүстіктен 33-ші көшемен шектеледі. Фарли ғимараты екі толық қала блогын алып жатыр, оның ізі батыс Манхэттеннің орталық бөлігінде Солтүстік-Шығыс дәлізі мен Фарли дәлізінің (Б-ауданы) теміржолдарының үстінен өтеді. Ғимарат Сегізінші және Тоғызыншы даңғыл бойында 455 фут (139 м) және 31-ші және 33-ші көшелер бойында 800 фут (244 м) жерді қамтиды. Нью-Йорк қаласының қала құрылысы департаментінің мәліметінше, оның жер көлемі және жалпы ауданы құрайды.

Сәулет

Фарли ғимараты 1914 жылы салынған ескі бас пошта ғимараты мен 1935 жылы аяқталған оның батыс қосымшасынан тұрады. Алғашқы ғимаратты McKim, Mead & White фирмасы жобалаған, олар көрші орналасқан алғашқы Пенсильвания вокзалын да сол Beaux Arts стилінде салған. Уильям Митчелл Кендалл осы жобаның бас архитекторы болды. Бұл фирма қосымша ғимаратты да жобалаған.

Фасад

Төрт қабатты ғимарат болаттан жасалған қабатты конструкцияның айналасына гранитті тас қаптамасымен жабылған. Бағаналардың үстіндегі фризге "Қар да, жаңбыр да, ыстық та, түннің қараңғылығы да осы хабаршыларды белгіленген маршруттарын жылдам орындаудан тоқтата алмайды" деген жазу ойылып салынған. Бұл сөйлем Геродоттың "Тарихтар" еңбегінен (8-кітап, 98-тарау) алынған және Персияның Ксеркс I тұсындағы атты пошта хабаршыларының парсы жүйесінің адал қызметін сипаттайды. Бұл жазуды жиі АҚШ Пошта қызметінің (USPS) ресми ұраны деп жаңылыстырады және ол АҚШ Пошта қызметінің қағидалары ретінде танымал. Ғимараттың шеткі павильондарының жоғарғы бөлігінде Батыс әлеміндегі пошта тасымалының тарихына үлкен үлес қосқан Кардинал Ришелье сияқты маңызды тұлғалардың есімдері ойылып жазылған. 31-ші және 33-ші көшелердегі қасбеттерінде жалпақ пилястрлармен безендірілген колоннадалар орналасқан. Шатыры көбінесе жазық, тек шеткі павильондардың пирамида тәрізді шатырлары ерекшеленеді. Үшінші қабаттың үстінен ернеу (sill) бойымен өтеді. Жерден 7 метр биіктікте орналасқан бас қабатты құрғақ ор қоршап тұр, ол төменгі жұмыс орындарына жарық пен ауа жеткізеді. Сегізінші авенюдің бұрыштарындағы орлар толықтырылған. 2017 жылы бұрынғы орлар Фарли ғимаратының астындағы Мойнхан пойыз залының Батыс кіреберісіне айналды.

Интерьер

Сегізінші даңғылдың кіреберісінде бағаналы алдыңғы жағына параллель екі қабатты галерея орналасқан. Галереяның едендері бастапқыда түрлі түсті мәрмәрмен жабылған, ал қабырғалары әр екі жағында терезелері бар, сары мәрмәр мен ақ гипстен тұрғызылған. Әрбір төбе бөлімі ғимарат салынып біткен кездегі Пошта одағының он мүшесінің – АҚШ, Ұлыбритания, Германия империясы, Францияның үшінші республикасы, Ресей империясы, Италия корольдігі, Испания корольдігі, Бельгия, Австро-Мажарстан және Нидерландының қашап жасалған ұлттық белгілерімен немесе гербтерімен әсемделген. Францияның үшінші республикасы "Фарли" ғимараты ашылғанда "R.F." шифрымен көрсетілген, себебі республиканың ресми ұлттық белгісі болмаған. Лифтілер "Фарли" ғимаратынан Пенн станциясының көптеген платформаларына түсіп тұрды. 20-ғасырдың соңында пошта жеткізу үшін тек 12-ші жолға баратын лифт қолданылды. Ғимараттың ішінде Skidmore, Owings & Merrill (SOM) компаниясы жобалаған Мойньян пойыз залы орналасқан. Ол 28,04 метр биіктіктегі әйнек шатырдың астындағы кеңістіктен тұрады. Залда сондай-ақ сауда алаңдары да бар. Мойньхан теміржол залында Амтрак компаниясының, негізгі арендаторының жолаушыларына арналған жабдықтар бар. Оларға билет сату және багаж қабылдау аймағы, күту залы, конференц-бөлмелер және залдан 6,10 метр биіктіктегі балкон кіреді.

Құрылыс

Манхэттеннің орталық бөлігінде жалпы пошта кеңсесін салу 1890 жылдардың соңында жоспарланған болатын. 20-ғасырдың басында Пенн стансасын жоспарлау кезінде Пенсильвания темір жолы (PRR) АҚШ Пошта департаментіне станцияның қарсы жағында, 8-ші авенюде пошта кеңсесін салуды ұсынды. 1903 жылдың ақпанында АҚШ үкіметі PRR ұсынысын қабылдап, болашақта Фарли ғимараты болатын құрылысты жоспарлады. 1905 жылы АҚШ пошта бастығы Джордж Кортелиуге тиесілі құжат дайындалып, жіберілді. PRR жоспардың бір бөлігі ретінде пошта кеңсесінің астындағы рельстер мен тіреу колонналарын салуға міндеттенді. Бұл жобаға АҚШ Конгресінің бірнеше мүшесі қарсылық білдірді, олар АҚШ үкіметі тек "әуе кеңістігінің бір бөлігін", яғни рельстер үстіндегі әуе құқықтарын ғана иеленетініне алаңдады. Сонымен қатар, жоспарланған ішкі ауланың мөлшері де алаңдау тудырды, ол мүмкін вентиляция шахтасы болып қалуы мүмкін еді. Дегенмен, 1906 жылдың маусымына қарай пошта кеңсесі үшін жер сатып алынды. АҚШ үкіметі 1907 жылдың қаңтарында жерді иеленді, PRR поездарына төмендегі жолдар мен платформаларды пайдалануға рұқсат берілді. Архитектор 1893 жылғы Тарсни заңына сәйкес таңдалды, ол қадағалаушы архитекторға АҚШ үкіметінің объектілері үшін архитектуралық конкурсты өткізуге мүмкіндік берді. 1908 жылдың басында бірнеше танымал фирмалар мен архитекторлар жобаларын ұсынуға шақырылды. Бақылаушы архитектор Джеймс Нокс Тейлор сол жылы пошта кеңсесі үшін McKim, Mead & White фирмасын таңдады. Басқа бәсекелес фирмалар: Carrere & Hastings, Heins & LaFarge, George B. Post & Sons, H. Van Buren Magonigle, Whitfield & King, Kenneth M. Murchison және Cass Gilbert. Пенсильвания стансасының құрылысы қарқынды жүріп жатты. 1910 жылдың 27 қарашасында станция ресми түрде ашылғанда, әлі толыққанды аяқталмаған Пенн стансасының пошта кеңсесі алғашқы поштасын қабылдады. 1911 жылдың наурыз айында Джордж А. Фуллер компаниясына Пошта кеңсесін салуға 2,5 миллион долларлық келісімшарт берілді. 1913 жылдың желтоқсанына қарай пошта бөлімінде екінші, үшінші және төртінші санаттағы пошта жөнелтіліп, өңделді. "Нью-Йорк Таймс" газеті жаңа пошта кеңсесін "әлемдегі ең үлкен ғана емес, ең жақсысы" деп сипаттады. Осымен Лонг-Айленд темір жолының пошта операциялары Лонг-Айлендтен Пенн стансасының пошта кеңсесіне көшірілді. Аяқталған Пенн стансасының пошта кеңсесі Сегізінші авеню бойымен 355 фут (108 м) және бүйіргі көшелер бойымен 332 фут (101 м) өлшенді, ішкі кеңістігінің жалпы ауданы белгілі болды. "Таймс" газеті оны алғашқы Пенн стансасы мен Гранд Централь терминалынан кейінгі қаланың екінші үлкен ғимараты деп сипаттады, пошта кеңсесі қызғылт граниттен, 18 000 тонна болаттан және 7 миллион кірпіштен тұрды. Пошта кеңсесі ашылғанда Пенсильвания терминалы деп аталды; сол кезде қаланың жалпы пошта кеңсесі әлі де Төменгі Манхэттендегі Сити Холл пошта кеңсесі болып табылды. 1918 жылдың 1 шілдесінен бастап Пенн стансасының пошта кеңсесі Нью-Йорк қаласының жалпы пошта кеңсесі болып бекітілді. 1920 жылдардың басында Бас пошта кеңсесі тығырылып, 1923 жылғы АҚШ Конгресінің есебі оны батысқа қарай кеңейтуді ұсынды. 1927 жылы АҚШ үкіметі қолданыстағы пошта ғимаратының батысындағы жер учаскесін сатып алу ниетін жариялады.

Кеңейту

1930 жылы Пошта басқармасы Бас пошта бөлімін кеңейту туралы хабарлады. Блоктың батыс бөлігінде негізгі ғимаратқа қосымша, сондай-ақ Морган станциясы деп аталатын жәшік поштасы станциясы орналастырылды. McKim, Mead & White компаниясы кеңейту жұмыстарына қайтадан шақырылды. Ғимарат 1932 және 1934 жылдары сол кездегі Пошта министрі Джеймс А. Фарлидің басшылығымен кеңейтілді. Негіз салу жұмысы Джеймс Стюарт және компаниясына тапсырылды және 1933 жылдың басына қарай дерлік аяқталды. Қосымша ғимаратты салу кезінде Фарлидің құрылыс материалдарын жеткізумен айналысатын General Builders Supply Corporation компаниясы Гувер әкімшілігі кезінде құрылыс материалдарын жеткізу бойынша федералдық келісімшарт алды. АҚШ сенаторы Хьюи Лонг Фарлиді Рузвельт әкімшілігінен артықшылық көрсеткендігі үшін айыптады, бірақ Сенат оны қандай да бір құқық бұзушылықтан ақтатты, бұл оқиға "1935 жылғы Лонг-Фарли ісі" деп танылды. Қосымша ғимарат 1935 жылдың желтоқсан айында ашылды. 1938 жылдың ақпан айында Қаржы министрлігі О'Дрисколл мен Гроув компаниясына ғимараттың бастапқы бөлігін қайта жаңартуға 696 000 долларлық келісімшарт берді. Жұмыс кезең-кезеңмен жүргізіліп, 300 күн ішінде аяқталуға тиіс болды.

ХХ ғасырдың аяғы

XX ғасырда Бас пошта бөлімінде Рождестволық шыршаны жарықтандыру іс-шаралары өткізілді. Ғимарат 1966 жылы Нью-Йорк қаласының маңызды ескерткіші деп танылды және 1973 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілді. Нью-Йорк штатының Демократиялық партиясының ең ықпалды басшысы ретінде танымал Фарли, Франклин Д. Рузвельттің АҚШ президенті болуына ықпал етті. 1990 жылдардың басында АҚШ сенаторы Дэниел Патрик Мойнихен, Ұлы депрессия кезінде аяқ киімдерін сылап жүрген тарихи Пенн станциясының көшірмесін қайта жаңарту жоспарын қолдады. Сол кезде Пенн станциясының инфрақұрылымы толып, USPS көптеген операцияларын басқа ғимаратқа көшіруді жоспарлап отырды. 1994 жылы ғимараттың карнизі алынып тасталды, себебі ол нашарлап, тас бөлшектері көшеге түсе бастады. Бұзылған металл конструкцияның бөліктері де ауыстырылды. 2002 жылдың қазанында Нью-Йорк штатының үкіметі USPS-тен Фарли ғимаратын 230 миллион долларға сатып алуға келісім жасады, соның нәтижесінде USPS ғимараттың көп бөлігін босатты. 2006 жылы Фарли пошта ғимараты Нью-Йорк штатының үкіметіне сатылды, Мойнихеннің арманы іске асырылады деген үмітпен. 2009 жылғы әлемдік экономикалық дағдарысқа дейін Фарли пошта бөлімі Нью-Йорк қаласындағы тәулік бойы жұмыс істейтін жалғыз пошта бөлімі болды, бірақ дағдарыстың салдарынан оның терезелері кешкі сағат 10:00-де жабыла бастады.

Қайта пайдалану

Джеймс Фарли пошта кеңсесінің бір бөлігі қайта пайдаланылып, Пенн станциясының жаңа бас үйіне айналдырылды, ол Мойньян пойыз залы деп аталды, онда Амтрак және Лонг-Айленд темір жолы орналасқан. Жаңа шығулар, Нью-Йорк метросына 34-ші көше мен Сегізінші авенюде қосылу және Джеймс Фарли пошта кеңсесіндегі кеңейтілген дәлізден тұратын бірінші кезең 2010 жылдың 18 қазанында басталды. Бірінші кезең 2017 жылдың маусым айында ашылды. Екінші кезеңнің құрылысы, Фарли ғимаратында жаңа пойыз залын салу, екі айдан кейін басталды. Ол 2021 жылдың 1 қаңтарында ашылды. Мойньянды қайта жаңарту аясында The Related Companies және Vornado Realty Trust ғимараттың сауда алаңын дамытуға таңдалды. Компаниялар 2017 жылдың маусым айында келісімшартқа қол қойды. Vornado және Related компаниялары ғимаратты 99 жылға жалға алып, зал құрылысына 630 миллион доллар инвестициялады. 2018 жылдың басында Vornado және Related компаниялары Фарли ғимаратының пойыз залы пайдаланбайтын қалған кеңістігін қайта құру жоспарларын қарастыра бастады. Дамытушылар ғимаратты биотехнологиялық немесе фармацевтикалық компанияға беру мүмкіндігін қарастырды. 2020 жылдың тамызында Meta Platforms компаниясы Фарли ғимаратындағы барлық кеңсе кеңістігін жалға алуға келісім жасады. Бұл жалға беру Нью-Йоркте COVID-19 пандемиясы кезінде, Манхэттендегі кеңсе қызметкерлерінің көпшілігі қашықтан жұмыс істеген кезде болды және сол кезде Манхэттеннің кеңсе нарығы үшін маңызды жаңалық ретінде қабылданды.