Кіріспе
Жаңа Зеландияда өсірілген толыққанды тұқымды жарыс жылқысы
Киви (19 қазан 1977 – 2 ақпан 1995) – 1983 жылы Жаңа Зеландиядағы Веллингтон кубогы мен Австралиядағы Мельбурн кубогын жеңіп алған жаңазеландиялық толыққанды тұқымды жарыс жылқысы. Киви әсіресе Мельбурн кубогында соңғы орыннан бірінші орынға көтеріліп жеңіске жеткенімен танымал, және тарихта осы екі кубокты жеңген жалғыз жылқы болып қала береді. Киви 1980 жылдан 1987 жылға дейін жарысқа қатысты, ал 1995 жылдың 2 ақпанында 17 жасында қайтыс болды. Оны Уэверлидегі қой шаруасы Сноу Луптон және оның әйелі Энн 1000 жаңазеландиялық долларға сатып алған. Энн оның каштана түсті терісі болғанын қалаған. Бұрын олардың "Бларни Кисс" атты жылқысы болған. Киви жарысқа қабілетті болғанымен, Луптон жылқының ұзақ қашықтыққа жүгіруде жақсы нәтиже көрсететініне сенген.
Жарыс мансабы
https://www.youtube.com/watch?v=sdUUx5FdySs
Киви 1983 жылғы қаңтарда Веллингтон кубогын 3 минут 20.29 секундтық уақытпен жеңіп алды, жарыстың соңынан шабуылдап, тартысты финиш жасады. Жыл басында Веллингтон кубогын жеңгеніне қарамастан, Киви көптеген букмекерлер тарапынан Мельбурн кубогында аутсайдер саналды және 10/1 коэффициентімен старт алды. Алдыңғы жарыс сияқты, Кивидің жокейі Джим Кэссиди 24 атты жарысқа қатысушылардың соңғы қатарында орналастырып жарысты бастады. Флемингтон трассасының бұрылысында, мақсата 500 метр қалғанда, Киви соңғы екінші ат ретінде болды. Соңғы ат – Амарант, ол жарақат алғандықтан ақсап жүріп жатыс. Фиништік түзуге жақындағанда, Киви алаңды басып өте бастады. Мара сызығында Киви бір ұзындықтан сәл артық айырмашылықпен жеңіске жетті. Көптеген жарыс комментаторлары Кивидің есімін тек финиш сызығына жақындағанда ғана атады, мысалы, "Міне, Киви ештен келді". Кивидің 1983 жылғы жеңісі Мельбурн кубогы тарихындағы ең есте қаларлық сәттердің біріне айналды және классикалық ұзаққа шыдайтын жылқының жеңісін көрсетті. Киви Жаңа Зеландияда халыққа танымал спортшыға айналды және қиын жағдайда жарысқа қатысып жеңген жылқының жарқын мысалы болды. Луптон Кивиді оның жаттығу режимінің бір бөлігі ретінде "қойларды жинауға" пайдаланғанын ашық мойындады. Киви 1984 жылғы Мельбурн кубогына қатысты, бірақ ветеринарлық комиссияның шешімімен даулы түрде жарыстан шығарылды. Луптон Киви жарысқа толықтай дайын болған және жеңіске жеткенін мәлімдеді. Бұл оқиға Жаңа Зеландия мен Австралия арасындағы қарсыластыққа байланысты, жарыстан шығаруды спорттық әдепсіздік ретінде сынға түстірді. Киви 1985 жылғы Мельбурн кубогында да өнер көрсетіп, он үшінші орынды иеленді. 1986 жылы ол 1983 жылғы "соңынан шабуылдап" жеңіске жеткенін қайталауға мүмкіндік алды, бірақ жарақаттанып, финиш сызығына жақын жерде ақсап қалды, әйтсе де төртінші орынды сақтап қалды. Киви 1984 жылғы Жапония кубогында да өнер көрсетіп, Жаңа Зеландияны өкілдік етіп, Кацураги Эйс атты жылқыдан кейін 6-шы орынды иеленді.
Kiwi won the Wellington Cup in January 1983 from the rear of the field in a close finish, with a time of 3 minutes 20.29 seconds. Despite winning the Wellington Cup earlier in the year, Kiwi was still considered by numerous bookmakers as an outsider for the Melbourne Cup and started with odds of 10/1. Similar to the previous race, Kiwi's jockey Jim Cassidy began the race by settling the horse at the very back of the 24 horse field. At the turn of the Flemington track, with 500 metres remaining, Kiwi was positioned as the second last horse. The last horse was Amarant, which had been injured and was running lame. Upon approaching the final straight, Kiwi began to advance through the field. At the finish line, Kiwi won the race by just over a length. Many race commentators only mentioned Kiwi's name as he neared the finish line, for example, "and here comes Kiwi out of the blue". Kiwi's victory in 1983 has become one of the most memorable performances in the history of the Melbourne Cup, and illustrated a classic stayer's victory. Kiwi has become a household sporting hero in New Zealand and formed a key example of the underdog winning a horse race against the odds. Lupton openly admitted that Kiwi was used to "round up the sheep" as part of his conditioning routine. Kiwi entered the 1984 Melbourne Cup, but was controversially scratched due to a veterinary check. Lupton always maintained that Kiwi was fit for the race and could have won. The event sparked criticism of the scratching as a potential act of bad sportsmanship, due to the rivalry between New Zealand and Australia. Kiwi also ran in the 1985 Melbourne Cup finishing thirteenth. In 1986, he was positioned well to repeat his 1983 'come from behind' victory, but was injured and pulled up lame close to the finish line still managing to finish fourth. Kiwi also ran in the 1984 Japan Cup, where he represented New Zealand and finished at 6th place behind Katsuragi Ace.
Зейнеткерлік
Киви – Веллингтон кубогы мен Мельбурн кубогын қатарынан жеңіп алған жалғыз жылқы. Люптон бұл табиғи себептермен болғанын айтты. 2022 жылы Кивидің қола мүсіні салынды. Кивидің нақты көлемінде жасалған пластилин қалыпы, жокей Джим Кэссиди оның үстінде толыққанды шабуылда, жасынып қалған Нью-Плимут суретшісі Фридтжоф Хансон Уэверли қаласына сыйлады. Мүсінді қолаға айналдыру шығындарын жабу үшін Уэверлидің даму жоспарынан 155 000 доллар бөлінді. Алдымен мүсін 2023 жылдың басында аяқталып, орнатылатын болып еді. Қолаға айналдырудағы кешігулерден кейін мүсін 2023 жылдың 10 қыркүйегінде, жексенбі күні Уэверлидегі Галли паркінде ашылды. Осы шарадан кейін Уэверли жарыс кубогында жарыс өтті.