Кіріспе
Чех теннисшісі Радек Штепанек (; 1978 жылдың 27 қарашасында туған) – Чехияның бұрынғы кәсіби теннисшісі. Оның жекелей сындағы ең жоғары рейтингісі әлемдік №8, ал жұптық сындағы үздік рейтингісі әлемдік №4 болды. Штепанектің ең үлкен жетістіктері – екі рет Masters 1000 турнирінің финалына шығуы және 2006 жылы Уимблдон турнирінің жартылай финалына (quarterfinals) жетуі, сондай-ақ 2012 және 2013 жылдары Чехияның Дэвис кубогын жеңіп алған командасының шешуші матчын ұтуы. Жұптық сында ол 2012 жылы Австралия ашық чемпионатында үндістандық серігі Линдер Паеспен бірге Брайан ағайындыларын жеңіп, алғашқы Grand Slam титулын жеңіп алды. Паес пен Штепанек 2013 жылы АҚШ ашық чемпионатында да жұптық сында Бруно Соарес пен Александр Пейяны жеңіп, титулға ие болды. 2017 жылдың қарашасында ол Новак Джоковичтің жаттықтырушысы болды, ал 2019 жылдың мамырында Григор Димитровтың жаттықтырушы штабына Андре Агассимен бірге қосылды.
Radek Štěpánek (; born 27 November 1978) is a Czech former professional tennis player. His career high singles ranking was world No. 8 and best doubles ranking was world No. 4. Štěpánek's biggest achievements are reaching two Masters 1000 event finals and the quarterfinals of Wimbledon in 2006, as well as winning the deciding match for Czech Republic's Davis Cup winning team in 2012 and again in 2013. In doubles, he won his first Grand Slam title at the 2012 Australian Open, along with Indian partner Leander Paes, defeating the Bryan Brothers in the final. Paes and Štěpánek also won the men's doubles title at the 2013 US Open, defeating Bruno Soares and Alexander Peya in the final. In November 2017, he became a coach of Novak Djokovic and in May 2019, he joined Andre Agassi as part of Grigor Dimitrov's coaching staff.
Ерте өмір
Штепанек Моравия Силезиясының Карвина қаласында дүниеге келді. Ол үш жасында әкесі Властимильмен, ол теннис жаттықтырушысы болған, теннис ойнауды бастады. Штепанектің ағасы полиция қызметкері, ал анасы кітапханашы. Оның туысы Яромир Блажек – Чехия құрамасының футбол қақпашысы болған. Штепанек Чехиялық теннисші Иван Лендльді үлгі етіп өсті, оның айтуынша, "ол дене шынықтыру арқылы спортқа кәсібилік деңгейін көтерді".
Мансап
1996 жылы Штепанек кәсіпқой болып қатысты. Ол қос ойынға маманданған, 12 ATP титулын жеңіп алды. 2002 жылдан бастап Штепанек жоғары деңгейдегі қос ойын ойнаумен қатар, жекелей ойынды жетілдіруге көшті. Ол соққыдан кейінгі дауысымен, аса қуанышты тойлауларымен және WTA ойыншыларымен көптеген қарым-қатынастарымен белгілі. Штепанек 2003 жылғы Австралия Ашық турнирінің үшінші раундына өту жолында бұрынғы әлемнің бірінші ракеткасы Густаво Куэртенді бес сетте жеңген кезде кеңінен танылды.
2006: Алғашқы АТР титулы және Уимблдонның ширек финалы
2006 жыл - Штепанектің қазіміздегі ең жақсы жылы болды; ол АТР рейтингісінің алғашқы ондығына енуге айналды, өйткені ол Гамбургтегі Мастерс сериясының жартылай финалында Хосе Акасусоны жеңді. Ол финалда испандық Томми Робредоға тікелей екі сетпен ұтылды. Осы кезде ол жекелей сында АТР әлемдік рейтингісінде 11-орынға ие болды. 2006 жылдың басында ол өзінің алғашқы АТР жекелей титулын Ротердамда Кристоф Рохусты жеңіп алды, бірақ ол әлі Гранд Слем турнирінің үшінші раундынан аса алмады, Уимблдонда Фрэнк Даншевичті, Ксавье Малисси, Хуан Карлос Ферреро және Фернандо Вердасконы жеңіп, ширек финалға өтті. Ол 34 жастағы Йонас Бьоркманға ұтырылды, төртінші сетте тай-брейкте 7–6 есептегі матч-пойнтты ұстағаннан кейін. Осы нәтиже Штепанекке топ-10-ға енуге және әлемдік рейтингте ең жоғары 8-орынға қол жеткізуге көмектесті. Алайда, Уимблдоннан кейін Штепанек созылмалы мойын жарақатына байланысты жылдың қалған бөлігінде жарыстан шетте қалды.
2007: 2-ші АТР титулы
2007 жылғы АҚШ ашық турнирінің екінші турында Штепанек үшінші ракетка Новак Джоковичке қарсы матч өткізді, бірақ 4 сағат 44 минуттық тартысты ойыннан кейін бесінші сетте тай-брейкте жеңіліске ұшырады. Ал 2007 жылдың басында ол Лос-Анджелесте Джеймс Блейкті үш сетке есебімен жеңіп, екінші АТP турнирінде жекелей чемпион атанды.
2008 жыл
2008 жылы ол Сан-Хоседе финалға жету сияқты жақсы нәтижелерге қол жеткізді, бірақ Энди Роддикке ұтылып қалды. Сондай-ақ, ол Рим Мастерс турнирінің жартылай финалына дейін жетті, бірақ ысықтан шаршап, матчты доғаруға мәжбүр болғаннан кейін Новак Джоковичке есе жіберді. 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында ол бірінші раундта Михаэль Ллодраға үш сет бойынша жеңілді. Штепанек маусымды 27-орында аяқтады, бірақ жыл соңындағы Мастерс кубогына резерв ретінде қатысты. Ол Таиландта демалып болғандықтан, Шанхайда өткен турнирге кешікпей үлкерді. Өзінің теннис жабдықтары кеденде қалып қойғандықтан (олар үйден жіберілген), ол Новак Джоковичтен ракетка, ал Энди Мюррейден шұлықтарды қарызға алуға мәжбүр болды. Энди Роддик жарақат алғандықтан екінші матчынан бас тартқаннан кейін, Штепанек турнирге екі айналымдық кезеңде Роджер Федерер мен Жиль Саймонға қарсы ойнауға мүмкіндік алды. Ол екінші нөмірлі Федерерге қиын матч өткізді, бірақ жеңіліске ұшырады. Саймон да оны жеңді.
2009: 3-ші және 4-ші АТР титулдары
Штепанек 2009 жылғы маусымын Брисбен Интернешнл турнирінде жаңа Bosworth ракеткасымен бастады, онда финалда Фернандо Вердасконы жеңіп, бір сеттен қайта оралғаннан кейін үшінші ATP титулын жеңіп алды. Содан кейін Австралия ашық чемпионатында үшінші раундқа өтті, бірақ Вердаскодан тікелей үш сетпен жеңілді. Сан-Хоседе өткен SAP Open турнирінде ол үш сеттен тұратын финалда америкалық Марди Фишті жеңіп, төртінші ATP жүлдесін жеңіп алды. Бұл турнирде ол Энди Роддикке қарсы төрт матчтан кейін жеңіліс тізбегін тоқтатты және жартылай финалда оны күтпеген жеңіліске ұшыратты. Неміс Томми Хааспен жұптасып, қос сында да жеңіске жетті, бұл оның бір турнирде жеке және қос сында жеңіске жеткен алғашқы реті болды. Дэвис кубогының бірінші раундында Францияға қарсы өткен матчта ол Жо-Уилфрид Тсонгаға тікелей үш сетпен есе жіберді. Алайда, ол өзіне сенімділігін қайта тапты және келесі күні қос сында жеңіске жетіп, Жиль Симонға қарсы жеке сында тікелей үш сетпен жеңіп, Чехия Республикасына ширек финалға жолдама берді. Содан кейін Дэвис кубогының ширек финалында ол елді жартылай финалға шығару үшін шешуші бесінші матчты жеңіп алды. Жартылай финалда Штепанек Иво Карловичпен марафондық матчта жеңіске жетті, онда өткізілген 82 ойын 1989 жылы тай-брейк енгізілгеннен бергі Дэвис кубогы матчтарындағы ең жоғары көрсеткішті құрады. Бұл матчта ол 78 эйс алды, бірақ жалпы алғанда 170-тен астам жеңімпаз соққысын (сервисті қоса алғанда) жасады. Бұл матч Дэвис кубогы тарихындағы ең ұзақ матчтардың бірі болды, ол 5 сағат 59 минутқа созылды. Матчта сервистің тек үш рет бұзылуы тіркелді. Дэвис кубогының финалында Испанияға қарсы өткен матчта Штепанек екі сеттен кейін Дэвид Феррерден жеңілді. Чехия Испанияға 5:0 есебімен ұтылды.
2010 жыл
Штепанек өзінің титулын қорғау үшін Брисбен халықаралық турниріне қайта келді. Ол екінші рет финалға шықты, бірақ титулды сақтап қала алмады, Энди Роддикке үш сеттен ешқайсысында жеңілді. Сонымен қатар, Томаш Бердихпен бірге жұптық сында жартылай финалға өтті, бірақ болашақ чемпиондар Жереми Шарди мен Марк Жиккельге есе жіберді. 2010 жылғы Австралия Ашық турнирінде 13-орыннан бастаған ол бірінші айналымда Иво Карловичке бес сеттік тартыста ұтылып қалды.
2011: 5-ші АТР титулы
Штепанек 2011 жылғы маусымды 2011 жылғы Брисбен халықаралық турнирінде үшінші рет қатысып бастады, бұл турнирде үшінші рет финалға өтуді үміттенеді, рейтингте 62-орында тұрса да. Бірінші раундта ол әлемнің 67-ші ракеткасы, неміс Тобиас Камкемен кездесті. Бірінші сетте қиындыққа тап болғанына қарамастан, ол 5–7, 6–1, 6–4 есебімен жеңіске жетіп, екінші раундта турнирдің төртінші сірігі Марди Фишке қарсы матч өткізді. Штепанек бұл матчты сәтті өткізіп, әлемнің 16-шы ракеткасы Фишті 6–3, 6–1 есебімен жеңді. Жартылай финалда жетинші сірік және әлемнің 37-ші ракеткасы Флориан Майерге қарсы ойында ол бірінші сетте 5–1 есебімен басымдық танытты, бірақ Майер оның сервисін бұзып алды. Дегенмен, ол жеңіс тізбегін жалғастырып, 6–3, 6–3 есебімен жеңіске жетіп, Робин Сёдерлингке қарсы жартылай финалға өтті, онда жеңілді. Штепанек 2011 жылғы Франция ашық чемпионатының бірінші раундында француз Ришард Гаскеден тікелей екі сетпен жеңілді. Ол Легг Мейсон теннис турнирінің финалында Гейль Монфильсті жеңді.
2012: Австралия ашық чемпионатының қос ойын титулы
2012 жылдың қаңтар айында Штепанек Леандер Паеспен жұптасып, Аустралия Ашық турнирінің ерлер жұптары бойынша жеңімпаз атанды. Олар финалда топқа кіретін Боб және Майк Брайандарды жеңді. 2012 жылдың сәуір айында сербиялық Янко Типсаревич оны бес сетте жеңіп, Дэвис кубогының ширек финалында есепті 1:1-ге теңестірді, бұл бес сағатқа созылған тартысты матч болды. Сербияның әлемдік рейтингте бірінші нөмірлі Новак Джоковичтен кейінгі үздік ойыншысы Типсаревич жеңіске жету үшін үш матч-пойнтті сақтап қалды. Матчтан кейін Типсаревич Штепанекті қол алысқанда ортаңғы саусағын сыпайысыз қолданғанын айыптап, оны «иісі жаман жаратылыс» деп атады. Штепанек мұндай әрекеттер жасағанын жоққа шығарды, ал матчта түсірілген видеожазбаларда оқиғаның нақты түсініктемесі болған жоқ. Интернетте тараған екі ойыншының қолының суретінде Штепанектің саусағы бүгілгендей көрінеді, бірақ Штепанек суретті оның қолы кері тартылғаннан кейін түсіргенін мәлімдеді. Бұл сурет те, чех телеарнасы ұсынған видеожазбалар да Типсаревичтің оқиғаға қатысты нұсқасын толыққанды растамайды. Кейін Штепанек Типсаревичке «Алдаудың қажеті жоқ» дегенін айтты, бұл Типсаревич доп екі рет секіргеннен кейін ұпай алған және төреші доптың шекарасы ішінде ме, сыртында ма, екенін тексеруге үлкермес бұрын белгіні өшіргеніне қатысты болды. Штепанек пен Паес АҚШ Ашық турнирінің финалына өтті, бірақ бұл жолы Брайан ағайындарына тікелей үш сетпен ұтылып қалды. 2012 жылдың 7 қарашасында Штепанек пен Леандер Паес АТФ әлемдік турнирінде жеңіске жетті. Ол Томаш Бердичпен бірге Дэвис кубогында Испанияға қарсы жеке және жұптық сында ойнап жеңіске жетті. Прагадағы голливудтік сценарийге ұқсас финалда Штепанек АТП рейтингінде Штепанектен 21 орын жоғары тұрған Николас Алмагроға қарсы шешуші матчты жеңіп, бәсеке тарихында Дэвис кубогының шешуші финалында 30 жастан асқан ойыншы жеңіп алған екінші ойыншы болды.
2013: АҚШ Ашық Ашық парлы турнирінің титулы
21 қаңтарда Штепанек мойынға операция жасады, себебі дискісі жүйкеге қысым жасап, оның оң қолының сезімі жойылып, әлсіреген еді. Ол жақсы жазылып, Леандер Пееспен бірге АҚШ ашық чемпионатын жұптық сында жеңіп алды. Кейін сол жылы Нью-Йоркте ол Пееспен екінші мәрте үлкен турнирде жұптық титулға ие болды. Олар жартылай финалда бірінші орындағы Майк және Боб Брайанды жеңіп, олардың қатарынан төрт үлкен турнирде жеңіске жеткен тізбегін үзді. Пеес пен Штепанек финалда екінші орындағы Бруно Соарес пен Александр Пейяны үш сеттен ешқайсысында жеңіліссіз жеңді. Дэвис кубогының жартылай финалында ол Чехияның Аргентинаны жеңуіне көмектесті, ашылу матчында Хуан Монаконы жеңіп, Бердичпен бірге жұптық сында да жеңіске жетті. Сербияға қарсы финалда ол жұптық сында және шешуші жекелей сында жеңіп, титулдарды қорғады. Ол Дэвис кубогы тарихында екі рет қатарынан тікелей эфирде шешуші жекелей матчты жеңіп алған бірінші ойыншы болды.
2014: Топ-40-қа қайта оралу
Штепанек бірінші раундта өз алаңында Нидерландыны, ал ширек финалда Жапонияны жеңген Чехияның сәтті Дэвис кубогы құрамасында ойнады. Содан кейін Штепанек AEGON чемпионатында жарқын ойын көрсетіп, Михаил Кукушкинді, Бернард Томичті және 2013 жылғы чемпион Энди Мюррейді жеңді. Ол ширек финалда Кевин Андерсонды жеңіп, кейіннен финалға шыққан Фелисиано Лопеске есе жіберді. 250 сериялы турнирде Колумбияның Богота қаласында жартылай финалға жетіп, Иво Карловичтен жеңілді. Оның қалған жекелей маусымы көңіл көншітпеді, және ол АҚШ Ашық турнирінен кейін жекелей турнирлерде ойнамады. Тамыз айында ол рейтингте 35-орынға көтерілді. Жұптық сында ол Рим мен Лондонда ширек финалға, ал Уимблдонда Леандер Пееспен бірге жартылай финалға жетті, онда болашақ чемпиондар Васек Посписил мен Джек Соктан жеңілді.
2015 жыл
Жылдың бірінші жартысында Штепанек көбінесе «Челленджер» турнирлерінде өнер көрсетті. «French Open» турнирінің екінші турында Томаш Бердихке есе жіберді.
2016: Австралия ашық чемпионатының қосбұрыш финалы және Олимпиада ойындарының қосбұрыштан қола медалі
2016 жылдың 30 қаңтарында Штепанек пен оның жұптық серіктесі Дэниел Нестор 2016 жылғы Австралия Ашық турнирінің финалында Джейми Мюррей мен Бруно Соаресқа үш сеттен тұратын матчта есе жіберді. 2016 жылғы Рио-де-Жанейро жазғы Олимпиадасында Штепанек Люси Храдецкаямен бірге аралас жұптарда қола жүлде жеңіп алды. Олар Үндістандық Сания Мирза мен Рохан Бопанна жұбын жеңді.
2017: Зейнеткерлікке шығу
2017 жылы Степанек Австралия ашық турнирінен кейін арқасына операция жасады. Ол қайтадан ойынға оралмады және қараша айында карьерасын аяқтады.
Ойын стилі
Штепанек турнирдегі сервис-волей стиліндегі сирек ойыншылардың бірі ретінде танымал. Ол желідегі төзімділігімен, сондай-ақ матчтар кезінде көңілді және кейде комедиялық ойынымен ерекшеленеді. Штепанек күшті және дәл бірінші сервиске ие, оның жылдамдығы жиі 210 км/сағ-қа жетеді. Штепанектің екінші сервисі баяулау, бірақ көптеген сервис-волей ойыншылары сияқты, ол жоғары айналуға ие, бұл оған желіге жылдамдауға мүмкіндік береді. Сервис кезінде Штепанек әдетте бірден желіге шығып, волеймен ұпайды жылдам аяқтайды. Оның желідегі ойыны турдағы ең жақсыларының бірі саналады. Ол желіге жету және күту қабілетімен танымал, бұл оған қарсыластың өткізуге тырысатын соққыларын қайтаруға, сондай-ақ волейлік айқасқа түсуге мүмкіндік береді, көбінесе жеңіспен аяқтайды. Дегенмен, көптеген сервис-волей ойыншыларынан айырмашылығы, Штепанек қабылдау кезінде «чип және шабуыл» тактикасын жиі қолданбайды. Оның орнына, ол негізгі сызықтағы айқастарға қатысады. Оның соққылары аса күшті емес, бірақ екі жақта да тұрақты және дәл, бұл оған негізгі сызықта берік тұруға мүмкіндік береді. Егер негізгі сызықта ұзақ айқасқа тартылса, Штепанек көбінесе терең, дәл соққы немесе қысқа соққы жасап, желіге шығып, ұпайды жылдам аяқтайды. Ол екі қолды соққыдан гөрі, кесілген соққыны жиірек қолданады. Штепанектің ерекше белгілерінің бірі – оның көңілді және ойын-сауық ойыны. Ол жиі желіге шығуға бейім болғандықтан, әдеттегі емес соққыларды, сондай-ақ кейде көңіл көтеруге арналған әртүрлі трюктерді қолданады.
Жеке өмір
Штепанек швейцариялық теннисші Мартина Хингиске никелесіп, бірақ 2007 жылдың тамызында олардың жолы ажырасып кетті. 2010 жылы ол Чехияның үздік он теннисшісінің бірі Николь Вайдишовамен үйленді. Олар 2013 жылы ажырасып, 2018 жылы қайтадан үйленді, олардың Стелла есімді қызы бар. Штепанекті бұрынғы Австралия ашық чемпионатының чемпионы Петр Корда жаттықтырды. Ол ALEA киімдері мен Nike аяқ киімдерін қолдайды, алғаш Босворт ракеткаларымен демеушілік еткен, кейіннен Head ракеткаларын да пайдаланды. Чех футболшысы Жаромир Блажек оның туысы. Оның (аралас) жекжаттысы – американдық теннисші Тоби Кодат.
Екілік: 2 (20)
НәтижесіЖылТурнирКөрнекті бетСерікҚарсыласЕсепЖеңіс2012Майами, АҚШ Қатты Леандер Пейс Макс Мирный Даниэль Нестор6–3, 1–6, [10–8]Жеңіс2012Шанхай, Қытай Қатты Леандер Пейс Махеш Бхупати Рохан Бопанна6–7(7–9), 6–3, [10–5]
Орындау мерзімдері
2017 жылғы Австралия ашық турнирінен бастап.