Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер түрі
Species of flowering plant
Oenothera speciosa – кешкі примула тұқымдасына жататын, «қызғылт қыздар», «қызғылт кешкі примула», «көрнекті кешкі примула», «мексикалық примула» және «майлы гүлдер» (шынайы майлы гүлдермен, яғни Ranunculus туысына жататын өсімдіктермен шатастырылмауы керек) сияқты бірнеше халықтық атаумен белгілі бір түр.
Oenothera speciosa is a species in the evening primrose family known by several common names, including pinkladies, pink evening primrose, showy evening primrose, Mexican primrose, and buttercups (not to be confused with true buttercups in the genus Ranunculus).
Сипаттама
Oenothera speciosa – көп жылдық шөптесін жабайы гүл. Оның сабалары жылтыр немесе түктелген, биіктігіне жетеді. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, өте қысқа немесе сабақсыз (сессильді), ұзындығы және еніне жетеді. Олар пішін жағынан сызықтыдан сопақшаға дейін өзгеріп, тісті немесе толқынды жиекті болады. Гүлдің жоғарғы жапырақ қойнауларында жалғыз, төрт қанаты бар, кесе тәрізді гүлдер пайда болады. Бұл хош иісті, қабықшалы қызғылт гүлдер жаз бойы күздің басына дейін гүлдейді. Гүлдер бастапқыда ақ түсті болып ашылады, есейген сайын қызғылт түске енеді. Гүлдің ішкі бөлігі, аналық мойны мен аталықтары жұмсақ сары түсті. Ол күні-түні гүлдейді, бірақ көбінесе таң алдында гүл ашылып, күн толық шыққанда жабылады. Наурыздан шілдеге дейін, кейде күзде де гүлдейді. Гүлдерге көптеген жәндіктер келеді, бірақ көбінесе түнгі уақытта ашық болатындықтан, көбелектер жиі кездеседі.
Oenothera speciosa is a herbaceous perennial wildflower. It has glabrous (smooth) to pubescent stems that grow to in height. The pubescent leaves are alternate with very short or no petiole (sessile), reaching long to broad. They are variable in shape, from linear to obovate, and are toothed or wavy edged. It produces single, four petaled, cup shaped flowers on the upper leaf axils. These fragrant shell pink flowers bloom throughout the summer into early autumn. The flowers start out white and turn pink as they age. The flower throats, as well as the stigmas and stamens, have a soft yellow color. It blooms both day and night, but typically in the pre dawn hours, closing when the full sun hits them. They bloom from March to July, and occasionally in the fall. The flowers are frequented by several insect species, but moths are the most common as the flowers are mostly open at night.
Таксономия
«Speciosa» деген атауы «әдемі, көз тартарлық» дегенді білдіреді. Бұл өсімдіктің майгүл деп аталуы мүмкін, бірақ ол нағыз майгүл (Ranunculus туысы) немесе тіпті майгүлдер тұқымдасына жатпайды.
The specific name, speciosa, means "showy". This plant may be referred to as a buttercup, though it is not a true buttercup (genus Ranunculus), or even in the buttercup family.
Түрлері
Бұл түрдің келесі нұсқалары бар: ол АҚШ-тың төменгі 48 штатының 28-інде, сондай-ақ Мексикадағы Чиуауа және Коахуила штаттарында табиғи түрде тараған. Ол бақшалардан жиі қашып шығады. Өсімдіктің табиғи өсетін жерлеріне тасты далалар, ашық ормандық жерлер, еңістер, жол жиектері, шалғынды далалар және бұзылған жерлер жатады. Бұл өсімдік бақшада әдемі көрінеді, бірақ оған күтім жасау керек, себебі ол жайылмалы түрге айналып, тамырлары мен тұқымдары арқылы таралуы мүмкін. Бұл құрғақшылыққа төзімді өсімдік, жақсы дренаждалатын, ләйлі топырақты және толық күн сәулесін жақсы көреді. Бұл жер жабатын өсімдік. Қызғылт түсті еңбешөп орташа ендіктерде сәндік өсімдік ретінде қолданылады, бірақ суық қыстарды көтере алмайды. АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің 4-тен 9-ға дейінгі қаттылық аймақтарында және Орталық Еуропаның көп бөлігінде бұл түр жеткілікті түрде төзімді болуы керек. Еуропада бұл өсімдік еуразиялық көбелек-құс сияқты жәндіктердің гүлге ілігіп қалып, жем іздеу кезінде өлуіне себеп болады деп хабарланған.
The species has the following varieties: it has been naturalized in 28 of the lower 48 United States as well as Chihuahua and Coahuila in Mexico. It frequently escapes from gardens. The plant's wild habitat includes rocky prairies, open woodlands, slopes, roadsides, meadows and disturbed areas. While it makes an attractive garden plant, care should be taken with it as it can become invasive, spreading by runners and seeds. This drought resistant plant prefers loose, fast draining soil and full sun. It is a groundcover. The pink evening primrose is used in the temperate latitudes as an ornamental plant, but does not survive severe winters. Within the United States Department of Agriculture's hardiness zone climates 4 to 9, and in most areas of Central Europe, the species should be sufficiently hardy. In Europe plant has been reported to cause deaths of eurasian hummingbird hawk moth as they get stuck into the flower while foraging.
Қолданылуы
Жасыл өсімдік бөліктерін пісіріп немесе салат ретінде жеуге болады; гүлдер ашылмастан алғанда дәмді болады.
The green plant parts can be cooked or eaten as a salad; the taste is pleasant when harvested before flowers develop.