Кіріспе

Астер – астра тұқымдасына (Asteraceae) жататын көпжылдық гүлді өсімдіктер туысы. Бұл туыстың шеңбері тарылған, қазір шамамен 170 түрін қамтиды, олардың барлығы, біреуінен басқа Еуразияда ғана өседі; бұрын Астер туысына жатқан көптеген түрлер қазір Астереа тайпасының басқа туыстарына жатады. Aster amellus – туыстың және астра тұқымдасының типтік түрі. "Астер" атауы көне грек тіліндегі "жұлдыз" деген мағына беретін [[:wikt:ἀστήρ (astḗr)] сөзінен шыққан, бұл гүлдің пішініне байланысты айтылады. Көптеген түрлері, гибридтері мен сорттары әдемі әрі түрлі-түсті гүлдерінің арқасында бағбандар арасында кең таралған. "Астер" түрлерінің жапырақтарын бірнеше көбелек (Lepidoptera) түрлерінің дернәсілдері тамақ ретінде пайдаланады – Астермен қоректенетін көбелектер тізімін қараңыз. Астерлер кез келген төзімділік аймағында өсе алады.

Айналым

Астер тұқымдасына Еуразия мен Солтүстік Америкада дерлік 600 түр кірген, бірақ 1990 жылдары морфологиялық және молекулалық зерттеулер нәтижесінде Солтүстік Америка түрлерін басқа, туысқан тұқымдастар тобында қарастыру дұрыс екені анықталды. Осы бөліністен кейін тұқымда шамамен 180 түр қалды, олардың барлығы, біреуінен басқа, Еуразияда ғана таралған. Жаңа әлем түрлері қазір Almutaster, Canadanthus, Doellingeria, Eucephalus, Eurybia, Ionactis, Oligoneuron, Oreostemma, Sericocarpus және Symphyotrichum тұқымдарына қайта жіктелді, алайда олардың бәрі Astereae тайпасының құрамында сақталады. "Қытай астеры" туысқан Callistephus тұқымдасына жатады. Таксономиялық өзгеріске қарамастан, көпшілігі әдеттегі гүлдеу кезеңіне байланысты "астерлер" немесе "Михаилдың қалампырлары" деп аталады.

Фитохимиялық профилі

Флавоноидтар: Бұлар астерлерде жиі кездеседі және антиоксиданттық қасиеттерімен белгілі. Олар гүл шоқпарларына түс беруі мүмкін. Терпеноидтар: Кейбір астер гүлдерінің хош иісі осы заттардың әсерінен туындауы мүмкін, және олар көбінесе емдік қасиеттері зерттеледі. Сапониндер: Бұл фитохимиялық заттар суды қозғалтқанда көбіктік ерітінділер құрайды және антимикробтық қасиеттеріне ие. Алкалоидтар: Астерлерде олар сирек кездессе де, егер болса, әртүрлі биоактивтіліктерді, соның ішінде потенциалды уыттылықты қамтамасыз ете алады. Фенолды қосылыстар: Бұларға өсімдіктің қорғаныс механизмдеріне үлес қосатын таниндер және басқа полифенолдық заттар жатады.

Тарихқа

1918 жылғы 31 қазандағы Венгрия революциясы Будапешттегі наразылық білдірушілердің осы гүлді тағуы себепті "Астер революциясы" деп аталып кетті.

Мәдениетте

Британ аралдарында Қыркүйек айының соңында гүлдеп тұратын сирек гүлдердің бірі – Майклмас гүлшоғыры (астердің тағы бір аты), сондықтан ризашылық ретінде былай делінеді: "Майклмас гүлшоғыры құрғаған шөптер арасында, Киелі Майклдың батырлық істеріне арнап гүлдейді".