Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теллур диоксиді (TeO2) – теллурдың қатты оксиді. Ол екі түрлі түрінде кездеседі: сары орторомбтық минерал – теллурит, β TeO2, және синтезделген, түссіз тетрагондық (парателлурит), α TeO2. Реакция химиясы туралы көптеген мәліметтер парателлурит, α TeO2 қатысқан зерттеулер нәтижесінде алынған.
Tellurium dioxide (TeO2) is a solid oxide of tellurium. It is encountered in two different forms, the yellow orthorhombic mineral tellurite, β TeO2, and the synthetic, colourless tetragonal (paratellurite), α TeO2. Most of the information regarding reaction chemistry has been obtained in studies involving paratellurite, α TeO2.
Химиялық қасиеттері
TeO2 суда нашар ериді, бірақ күшті қышқылдар мен сілті металдарының гидроксидтерінде жақсы ериді. Ол амфотерлік зат болғандықтан, ерітіндінің құрамына байланысты қышқыл немесе негіз сияқты әрекет ете алады. Ол қышқылдармен реакцияласып теллур тұздарын, ал негіздермен – теллуриттерді түзетін болады. Оны теллюр қышқылына немесе теллюраттарға тотықтыруға болады.
TeO2 is barely soluble in water and soluble in strong acids and alkali metal hydroxides. It is an amphoteric substance and therefore can act both as an acid or as a base depending on the solution it is in. It reacts with acids to make tellurium salts and bases to make tellurites. It can be oxidized to telluric acid or tellurates.
Құрылымы
Парателлурит, α TeO2, жоғары қысымда β-теллурит түріне өзгереді. α (парателлурит) және β (теллурит түрлері) екеуі де тригональды бипирамиданың төрт бұрышында орналасқан оттегі атомдары бар төрт координаталы Te-ға ие. Парателлуритте барлық төбелері бөлісіліп, рутилге ұқсас құрылымды құрайды, онда O-Te-O байланыс бұрышы 140° құрайды. α TeO2 Теллуритте тригональды пирамида тәрізді TeO4 бірліктерінің жұптары, қабырғаларын бөлісіп, содан кейін төбелерін бөлісіп қабатты құрайды. Сұйықтың құрылымы, сондай-ақ одан жеткілікті жылдам салқындату арқылы жасалған шыны да шамамен төрт координаталы Te-ға негізделген. Дегенмен, кристалдық формалармен салыстырғанда, сұйық пен шыны қысқа қашықтықтағы тәртіпсіздікті (координациялық геометрияның әртүрлілігін) қамтиды, бұл TeO2 шынысын олардың бастапқы сұйықтықтарымен бірдей қысқа қашықтыққа ие SiO2 сияқты канондық бір оксидті шыны түзгіштерден ерекшелендіреді.
Paratellurite, α TeO2, converts at high pressure into the β , tellurite form. Both the α , (paratellurite) and β (tellurite forms) contain four coordinate Te with the oxygen atoms at four of the corners of a trigonal bipyramid. In paratellurite all vertices are shared to give a rutile like structure, where the O Te O bond angle are 140°. α TeO2 In tellurite pairs of trigonal pyramidal, TeO4 units, sharing an edge, share vertices to then form a layer. The structure of the liquid, as well as the glass which can be formed from it with sufficiently rapid cooling, are also based on approximately four coordinate Te. However, compared to the crystalline forms, the liquid and glass appear to incorporate short range disorder (a variety of coordination geometries) which marks TeO2 glass as distinct from the canonical single oxide glass formers such as SiO2, which share the same short range order with their parent liquids.
Қолданылуы
Ол акустооптикалық материал ретінде қолданылады, немесе оксид немесе галоид сияқты екінші қосылыстың шағын молярлық пайыздық үлесімен қоса қолданылады. TeO2 шынылары жоғары сындыру көрсеткіштеріне ие және электромагниттік спектрдің орта инфрақызыл бөлігіне дейін сәуле өткізеді, сондықтан олар оптикалық толқын жетектері үшін технологиялық тұрғыдан маңызды. Теллурит шынылары кремний диоксидінен 30 есеге дейін жоғары Раман күшейтуін көрсетеді, бұл оптикалық талшықтарды күшейтуге пайдалы.
It is used as an acousto optic material. or with small molar% additions of a second compound such as an oxide or halide. TeO2 glasses have high refractive indices and transmit into the mid infrared part of the electromagnetic spectrum, therefore they are of technological interest for optical waveguides. Tellurite glasses have also been shown to exhibit Raman gain up to 30 times that of silica, useful in optical fibre amplification.
Қауіпсіздік
TeO2 терратоген болуы мүмкін. Теллур қосылыстарының әсерінен ауызда сарымсақ иісі пайда болады, бұл диэтилтеллуридтің түзілуінен туындайды.
TeO2 is a possible teratogen. Exposure to tellurium compounds produces a garlic like odour on the breath, caused by the formation of diethyl telluride.