Кіріспе

Инкорпоратцияланбаған аудан

Сентервилл – АҚШ-тың Айова штатындағы Аппаноуз округінің орталығы және қаласы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 5412 адамды құрады, бұл 2000 жылғы 5924 адамнан азайған. 20-шы ғасырдың басында Сентервиллдің көмір өндіру саласы Швеция, Италия, Хорватия және Албаниядан еуропалық иммигранттарды қызықтырды. Сентервиллде сондай-ақ Айова штатындағы ең үлкен қалалық алаң орналасқан.

Тарих

1846 жылы Джонатон Страттон қаланы "Халдея" деген атпен құрды, және қала екі блоктан тұратын ерекше қала алаңының төңірегінде жоспарланды. Кейін қаланың аты Теннесси штатының көрнекті саясаткері Уильям Тэнди Сентердің құрметіне Сентервилл деп өзгертілді. 1855 жылы тіркеу құжаттарын рәсімдеген кезде біреу қала атын қате деп ойлап, оны Центервилл деп түзетті.

Шахталық қала

1868 жылы Центервиллдегі алғашқы көмір кеніші ашылды, оның шахтасы Чикаго, Берлингтон және Куинси темір жолының депосынан шамамен жарты миль қашықтықта орналасқан. 1872 жылға дейін көмірді шахтадан көтеруге ат күші пайдаланылды, содан кейін Уотсон көмір компаниясы бумен жұмыс істейтін көтеру құрылымымен жабдықталған кеніш ашты. 1894 жылы құрылған Центервилл блоктық көмір компаниясы аймақтағы көптеген кеніштердің жұмысын біріктіріп, өңірдегі басты кен өндіруші компанияға айналды. 1914 жылы Центервилл блоктық көмірі 100 000 тоннадан астам көмір өндірді, бұл штат бойынша ең ірі 24 көмір өндірушінің қатарында болды. Орталық Блоктың ең ірі бәсекелесі, сол шамада құрылған, швед иммигранттары тобы ұйымдастырған Скандинавия көмір компаниясы еді. 1938 жылы Центервилл аймағындағы көмір өндірісі жылына 600 000 тоннаға жетті. Кен орындары Мистик көмір қабатында, Центервиллде жер астынан 125 фут тереңдікте, ал Мистикте жер бетінде, солтүстік-батысқа қарай 5 миль қашықтықта орналасқан. Центервилл блогының 3-ші релейлік кеніші қаланың батыс жағында орналасқан (картада 31-ші нөмір). 1908 жылы көмір қабаты шахтаның түбінен бір мильге дейін жеткен. Жүктелген көмір ыдыстарын тасымалдайтын пойыздарды негізгі тасымалдау жолына жеткізу үшін қашырлар пайдаланылды, онда олар соңғы жарты мильді үздіксіз кабельмен тартылып, шахтаға жеткізілді. Мұндағы көмір қабатының қалыңдығы шамамен 3 фут, ал шахтаның тереңдігі 107 фут болды. Диаметрі 12 фут болатын центробегтік желдеткіш желдетуді қамтамасыз етті, ал қысылған ауа кен машиналарын қуаттандыру үшін қолданылды. Жергілікті 1020-шы Еңбекшілердің жиналысы Центервиллде орналасқан және 1884 жылы 150 мүшеден тұрды. 1885 жылдың 1 сәуірінде 325 шахтер жаз айларында көмірге сұраныстың төмендеуіне байланысты жалақының 20%-ға төмендеуіне наразылық білдіріп, ереуілге шықты. Кейіннен Американың Біріккен шахтерлер одағы Центервиллде өте күшті өкілдікке ие болды. 1912 жылы Центервиллдегі UMWA 553-ші жергілікті ұйымында 1194 мүше болды, бұл оны елдегі екінші ірі UMWA жергілікті ұйымына айналдырды. UMWA-ның ең ірі жергілікті ұйымы Айова штатының Бакстон қаласында орналасқан. 1910 жылы Скандинавия көмір компаниясы Центервиллде 550 фут тереңдікте барлау тесігін бұрғылап, түбінде 10 фут қалыңдықтағы гипс және ангидрит кенін тапты. Бұл кенді пайдалану үшін Центервилл гипс компаниясы құрылды, ал 1912 және 1913 жылдар аралығында компания гипс қабатына дейін шахта бұрғылады. Су мәселелері кенішті ашуды 1917 жылға дейін кешіктірді, ал коммерциялық өндіріс 1919 жылы басталды. Кеніш 1930-жылдардың басында жабылды. Саншайн кеніші, Центервиллдің батысына қарай 3 мильдей жерде (картада 30-шы нөмір), 1908 жылы өте шағын болды, оның шахтасында тек атпен жұмыс істейтін көтеру құрылымы болды. Sunshine Mine Drive In – 2005 жылы ашылған, бірақ кейіннен жабылып, құлдыраған бұрынғы кеніш орнындағы кинотеатр.

Көмірден кейінгі дәуір

Центервиллдің халқы ең көп болған кезеңі 1900 жылдардың басында, көмірге деген сұраныс шарықтаған кезде болды. Одан кейін, көмірді пайдалану төмендеген сайын, қаланың өміріне тірек болған көмір өнеркәсібі құлдырап кетті. 1950-1960 жылдары жаңа өндірістерді дамыту мақсатында азаматтық қозғалыс басталды. Бұл күш-жігердің нәтижесінде Айова штатының Ратбун қаласының жанында Ратбун тоғаны салынды, ол "Айова мұхиты" деп аталатын Ратбун көлін құрады. Көл 1971 жылдың 31 шілдесінде президент Ричард М. Никсонның қатысуымен салтанатты түрде ашылды. 2006 жылдың маусым айында Centerville Daily Iowegian газеті 1985 жылы Центервиллде ашылған Rubbermaid зауыты 2006 жылдың қыркүйегінде жабылатынын, бұл 500 жұмысшыны жұмыссыздар қатарына қосатынын хабарлады. 2007 жылы бұрынғы Rubbermaid ғимаратын жоғары тығыздықтағы полиэтиленден жасалған өнімдерді өндіретін Lee Container компаниясы сатып алды. Оңтүстік Айова темір жолы – Центервиллді Моравиямен және Мистикке соққан тармақпен байланыстырған электрленген қалааралық темір жол. Темір жол 1967 жылы таратылды. Appanoose County Community Railroad (APNC) 1984 жылы құрылған, ескі теміржол желілерінде жұмыс істейтін және Альбиядағы BNSF темір жолымен байланысатын қысқа желілік темір жол болды. 2016 жылы APNC-ді Iowa Southern Railway компаниясы алмастырды және қалаға теміржол қызметін көрсетуді жалғастыруда.

География

Центервилл Айова штатының оңтүстік-орталық бөлігінде, Айова автомагистралі 2 және Айова автомагистралі 5 қабаттасқан жерде орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 4,89 шаршы миль (13 км²), оның ішінде 4,86 шаршы миль (13 км²) құрлық және 0,03 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.

Климат

Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша, Центервилл қаласы ыстық жазғы ылғалды континенттік климатқа ие, климат карталарында "Dfa" деп белгіленеді.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 5,528 адам, 2,491 үй шаруашылығы және 1,411 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 2838 тұрғынжай бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 96,5% ақ нәсілді, 0,9% афроамерикалық, 0,4% американдық үндістер, 0,3% азиялық, 0,3% басқа нәсілдерден және 1,5% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтар халықтың 1,9% құрады. 2,491 үй шаруашылығының ішінде 27,5% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 38,4% - бірге тұратын жұбайлар, 13,9% - күйеуі жоқ әйелдер, 4,3% - күйеуі жоқ ерлер, ал 43,4% - отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 37,9% жеке адамдардан тұрады, ал 17,6% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,17 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,84 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 41,8 жас. Тұрғындардың 22,6% 18 жасқа дейін, 9% 18 мен 24 жас аралығында, 22,2% 25 пен 44 жас аралығында, 26,1% 45 пен 64 жас аралығында және 20,2% 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 46,6% ер адам және 53,4% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 5924 адам, 2583 шаруашылық және 1516 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 2935 тұрғын үй, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 97,35% ақ нәсілді, 0,81% афроамерикалық, 0,14% американдық үндістер, 0,37% азиялық, 0,44% басқа нәсілдерден және 0,89% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 1,52% -ы испаниялық немесе латын америкалықтарды құрады. 2583 шаруашылықтың ішінде 27,3% -ы 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 43,4% -ы бірге тұратын жұбайлар, 11,9% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 41,3% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 36,3% жеке адамдардан тұрады, ал 18,7% -ы 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,21, ал отбасының орташа мүше саны 2,88 адамды құрады. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер – 23,3%, 18-24 жас аралығындағылар – 8,9%, 25-44 жас аралығындағылар – 25,2%, 45-64 жас аралығындағылар – 19,9%, 65 жастан асқандар – 22,8%. Орташа жас 39 жас. Әр 100 әйелге 82,4 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 78,0 еркек сәйкес келеді. Қала бойынша шаруашылықтың орташа табысы 25 498 доллар, ал отбасының орташа табысы 36 855 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 28 333 доллар, ал әйелдердің 21 207 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 13 574 доллар. Шаруашылықтың 11,3% және халықтың 18,2% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 18,2% және 65 жастан асқандардың 14,7% кедейлікте өмір сүреді.

Экономика

Ең ірі жұмыс берушілер (2019) Жұмыс беруші мөлшері класы Barker Co. Ltd 250–499 Lee Container 100–249 Mercy One Centerville Medical Center 100–249 Centerville Community School District (және қосымша мектептер) 100–249 Walmart Supercenter 100–249 Hy Vee 100–249 Fareway 100–249 C&C Machining 50–99

Қамырша күні

1949 жылдан бері қалада жыл сайын "Кейек күні" фестивалі өткізіліп келеді. Алғашқы бес жыл бойы мереке қазан айының бірінші бейсенбісінде тойланды, бірақ 1954 жылы қыркүйек айының соңғы бейсенбісіне көшірілді. 1965 жылы мереке қыркүйек айының соңғы сенбісіне ауыстырылды. "Кейек күні" – жергілікті кәсіпорындар мен ұйымдардың клиенттеріне үздіксіз қолдауы үшін алғыс айту мақсатында тегін панкейк пісіріп ұсынатын уақыты. Сот үйі алаңының тарихи ауданында өтетін шараға таңертеңгі балалар шеруі, кешкі, ерекше екі тіңірлі маршрутты шеру, сұлулық сайысы және тегін ойын-сауық кіреді. 2021 жылғы "Кейек күні" барысында төрт сағаттың ішінде 14 000 панкейк беріліп, Гиннес рекордтық кітабына енгізілді. "Кейек күніне" Теннесси сенаторы Эстес Кефаувер, Дж.С. Пенни, Филипп У. Пиллсбери, Нью-Йорктің бұрынғы губернаторы У. Аверелл Харриман, Мюриэл Хамфри, Рокки Марчано және Центервилл қаласының тумасы Саймон Эстес қатысты. Шараға Томас Ян Николас, Барбара Мандрелл және Минни Перл сияқты әртістер де қатысты.

Хорватиялық мейрам

Хорват фестивалі 1987 жылдан 2008 жылға дейін Центервилл қаласында өтті.

Білім

Центервилл қаласына қызмет көрсететін мектеп округі – Центервилл қауымдастық мектеп округі. Оған Центервилл орта мектебі, Ховар орта мектебі, Лейквью бастауыш мектебі және Централл Уорд бастауыш мектебі кіреді. Централл Уорд бастауыш мектебі 2020 жылы жабылды, оқушылар Лейквью бастауыш мектебіне көшірілді. Центервилл орта мектебінің тұңғыш түлегі – және 1876 жылғы выпусктің жалғыз түлегі – Джени Дрейк, бұрынғы Айова губернаторы Фрэнсис М. Дрейктің қызы. Алғашқы афроамерикалық түлек – Джозеф Эдвин Херрифорд, 1885 жылы бітірген.

Колледж

Центервилл қаласы – 1930 жылы Центервилл кіші колледжі ретінде құрылған, кейін Центервилл қоғамдық колледжі деп аталған екі жылдық қоғамдық колледж, яғни Индиан Хиллз қоғамдық колледжінің Центервилл кампусының орналасқан жері. 1970 жылдың 1 қазанында колледж Айова аймақтық XV қоғамдық колледжі ретінде біріктіріліп, Indian Hills Community College-дің Центервилл кампусына айналды. Колледждің бас кампусы Айова штатының Оттумава қаласында орналасқан және Indian Hills Community College-дің Оттумава кампусы деп белгілі. 1970 жылы қазіргі Indian Hills Community College-дің Центервилл кампусы Айова штатының Центервилл қаласындағы Солтүстік Бірінші көшеде салынды.

Теледидар және цифрлық медиа

Айова медиа желісі Айова штатының Центервилл қаласында орналасқан және Аппаноуз округін қамтитын GoPitchTV желісін басқарады. GoPitchTV – онлайн телеарна, ол Facebook Live, GoPitchTV қосымшасы және GoPitchTV.com сайтында тікелей эфирде оқиғаларды көрсетеді.

FM радиосы

KMGO 98.7 Айова штатының #1 кантри радиосы
KCOG 103.9 (KCOG 1400 AM сигналының қайта таратылуы)

Фильм

2005 жылы Матт Фарнсворт пен Розанна Аркетттің басты рөлдерде ойнаған тәуелсіз "Айова" фильмі Центервиллде түсірілді. 1921 жылғы Норма Талмедж қатысқан "The Wonderful Thing" үнсіз фильмінің бір бөлігі Центервилл және Аппаноуз округінде түсірілді.

Көлік

Айова магистралі 2 шығыстан батысқа қарай Центервилл қаласынан өтеді, ал Айова магистралі 5 солтүстіктен оңтүстікке қарай созылады. Айова оңтүстік темір жолы (ISRY), бұрын Аппаноуз округінің қоғамдық темір жолы, Progressive Rail, Inc. компаниясымен басқарылады және BNSF, CP және NS теміржолдарымен бірінші сыныпты байланысқа ие. Центервилл қалалық әуежайы Центервиллдің оңтүстік-батыс шетінде орналасқан.

Коммуналдық қызметтер

"Альянт Энерджи" электр қуаты мен газбен қамтамасыз етеді. Windstream Holdings, Mediacom және Natel кабельдік теледидар, стационарлық телефон және интернет қызметтерін ұсынады. Ратбун аймақтық су бірлестігі ауыз сумен және оған байланысты қызметтермен қамтамасыз етеді. Центервилл қалалық су кәсіпорны – су және кәріз қызметтерін көрсететін тәуелсіз мекеме. Көптеген жекеменшік қоқыс жинаушылар қоқыс шығару қызметін ұсынады. Қайта өңдеу қызметтері Ратбун аймақтық қатты тұрмыстық қалдықтар комиссиясында (RASWC) қолжетімді.

Денсаулық сақтау

MercyOne Centerville, MercyOne ауруханалар жүйесінің бір бөлігі, шұғыл, клиникалық және мамандандырылған медициналық қызметтер ұсынады.