Кіріспе

Бактериялық фермент – топоизомераза IV, бактериялардағы екі II типті топоизомеразаның бірі, екіншісі – ДНК гираза. Гираза сияқты, топоизомераза IV да бір ДНК екі жіпті басқа ДНК екі жіп арқылы өткізе алады, соның нәтижесінде әр ферменттік қадамда ДНК-ның байланысу саны екі бірлікке өзгереді. Екеуі де А/В гетеродимерлерінің симметриялық гомодимерінен құралған гетеротетрамерлік құрылымға ие, олар әдетте ParC және ParE деп аталады.

Функциялар

Топоизомераза IV клеткада екі функция атқарады. Біріншіден, ол ДНК репликациясынан кейін ДНК-ның байланысын ажыратуға, яғни декатенацияға жауапты. ДНК-ның қос спиральді құрылымы және жартылай консервативті репликация әдісі нәтижесінде жаңа репликацияланған екі ДНК тізбегі бір-бірімен байланысып қалады. Хромосоманың (және плазмидтердің) қыз жасушаларға бөлінуі үшін осы байланыстарды жою қажет, осылайша жасуша бөлінуі аяқталады. Топоизомераза IV-нің екінші функциясы – оң суперспиральдарды босаңсыту. Ол бұл қызметті ДНК гиразамен бөліседі, ол да оң суперспиральдарды босата алады. Гираза мен топоизомераза IV бірлесіп, транслокациялық ДНК полимеразаның алдында жинақталған оң суперспиральдарды жойып, ДНК репликациясының топологиялық кернеуге кедеріссіз жалғасуын қамтамасыз етеді. ДНК гиразалары – басқа организмдердегі аналогты ферменттер. Топоизомераза IV ДНК гираза сияқты оң суперспиральдарды босатады, бірақ соңғы фермент сияқты қосымша теріс суперспиральдарды құрамайды. Топоизомераза IV оң жақты түйіндерді шеше алады және оң жақты катенандарды, теріс суперспиральды ДНК молекулаларындағы жапсарлас орналасудың геометриялық ерекшелігіне сүйене отырып, оң жақты плектонемаларға әсер етпей ажырата алады.

Клиникалық маңызы

Топоизомераза IV, мысалы, ципрофлоксацин сияқты хинолон тобына жататын антибиотиктердің әсер ететін нысанасы болып табылады.