Уэверли, Айова штатындағы қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша 10,394 тұрғын. Вартбург колледжі мен Эйзенах қаласымен байланысы бар. Bremer округінің орталығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уэверли – АҚШ, Айова штатының Бремер округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 10 394 адамды құрайды. Бұл қала Бремер округінің орталығы және Ватерлоо-Седр-Фоллс қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі. Уэверлидің туыс қаласы – Германияның Эйзенах қаласы, ол Вартбург замбымен әйгілі. Уэверлиде осы замбының құрметіне аталған Вартабург колледжі орналасқан.
Waverly is a city in Bremer County, Iowa, United States. The population was 10,394 at the time of the 2020 census. It is the county seat of Bremer County and is part of the Waterloo–Cedar Falls Metropolitan Statistical Area. The sister city of Waverly is the German city of Eisenach, which is famous for the Wartburg castle. Waverly is the location of Wartburg College, which is named after this castle.
Үнді резервациясы
Уэверлидің алғашқы тұрақты тұрғындары өз еркіне қарсы сол жерге қоныстанды. 1832 жылғы Блэкхок соғысы кезінде бас қолбасшы Блэкхокқа көмектескені үшін Виннебаго тайпасы Миссисипи өзенінің шығысындағы жерлерін беруге және қазіргі Солтүстік-Шығыс Айовадағы «Бейтарап аймаққа» көшуге мәжбүр болды. Олар 27 жыл бойы жылына 10 мың доллардан 270 мың доллар алуға тиіс болды және соғыс кезінде ақ адамдарды өлтірген деген айыппен бірнеше тайпа мүшелерін тапсыру қажет болды. Сол кезде аймақта үш тайпа өмір сүрді: шамамен 500 винебаго, 100 мескваки және 50 поттаватоми. 1846 жылы Айова штаты құрылғаннан кейін винебаго тайпасы тағы көшірілді. 1845 жылғы келісім бойынша винебаго тайпасы Айовадағы жерлерін Миннесота штатындағы Лонг-Прейри (Кроу-Винг өзені) қорығымен және 190 мың доллармен алмастырды. 1848 жылы Айова штатының Форт-Аткинсон бекінісінен келген АҚШ әскерлерінің бір бөлігі көшіруді күштеп жүзеге асырды. Барлығы 1840 жылдан 1963 жылға дейін винебаго тайпасы бес рет көшірілді. Олар алдымен Солтүстік-Шығыс Айоваға, содан кейін Миннесота штатының Лонг-Прейри, Блю-Эрт, содан кейін Оңтүстік Дакота штатының Кроу-Крикке жылжытылды. 1865 жылы, үнемі болатын ауыртпалықтар нәтижесінде 700 тайпа мүшесі қаза болғаннан кейін, 1865 және 1874 жылдардағы келісімдермен Небраскадағы қазіргі Винебаго резервациясы құрылды. 1887 жылғы «Жалпы бөлу туралы заңға» сәйкес тайпа осы жердің үштен екі бөлігінен айырылды. 1913 жылға қарай егістік жерлер, орман және жайылымдар ғана қалды. Тайпа 1934 жылғы Үндістерді қайта ұйымдастыру туралы заңға сәйкес федералды деңгейде мойындалған және ұйымдастырылған. Винебаго тайпасы 1936 жылы конституцияны қабылдады, ол 1968 жылы өзгертілді.
The first permanent residents of Waverly were settled there against their will. Because of their alleged assistance given to Chief Black Hawk during the Blackhawk War of 1832, the Winnebago were forced to cede their lands east of the Mississippi and to move to Neutral Ground in what is now northeastern Iowa. They were to receive $270,000 ($10,000 per year for 27 years) and were required to surrender several of their tribesmen accused of murdering whites during the war. At that time there were three tribes living in the area, the Winnebagoes numbering about 500, the Mesquakie numbering about 100 and the Pottawattomies numbering about 50. With Iowa statehood in 1846, the Winnebago were moved again. In an 1845 treaty, the Winnebago exchanged their Iowa lands for the Long Prairie (Crow Wing River) reserve in Minnesota and $190,000. In 1848, a detachment of United States troops from Fort Atkinson, Iowa, came to enforce the removal. All told, between 1840 and 1863, the Winnebagoes were moved five times. They were pushed first to northeastern Iowa, then to Long Prairie, Minnesota, then to Blue Earth, Minnesota, then to Crow Creek, South Dakota. In 1865, after the constant upheaval cost 700 tribal members’ lives, the current Winnebago Reservation in Nebraska was established by the treaties of 1865 and 1874. The tribe lost more than two thirds of this land in the General Allotment Act of 1887. By 1913, only of cropland, woodland, and pasture remained. The tribe is federally recognized and organized under the 1934 Indian Reorganization Act. The Winnebago Tribe established a constitution in 1936 which was amended in 1968.
Елді мекен
Фредерик Кретцмайер Уэверлидегі алғашқы еуропалық қоныс салушы деп есептеледі. 1852 жылы ол Седар өзенінің (немесе бұрын Қызыл Седар өзені деп аталған) шығыс жағында ағаш үй салды. Көп ұзамай, басқа қоныс аударушылар келген сайын, олардың кейбіреулері бұрынғы қайта өңдеу орталығының артындағы төбеде үй салды. Уильям Паттерсон Хармон 1853 жылдың көктемінде Уэверлиге қала мен арақ диірменін құру ниетімен келді. Ол қазіргі Уэверли аумағының көп бөлігін АҚШ үкіметінен гектарына 1,25 долларға сатып алды. Айова штаты кітапханасының мәліметінше, бұл аймақ 1859 жылдың 25 сәуірінде қала ретінде бекітілді. (1956 жылдың тамызында мерейтойлық шаралар өткізілді). Қаланың қалай аталғаны туралы екі әңгіме бар. Салтанатты шарада сөз сөйлеген адам Сэр Уолтер Скотттың «Уэверли» романдарының жанкүйері болған және қалаға ат қою кезегі келгенде (қоныс аударушылар оны Хармонвилл немесе Хармон деп атауды қалаған), ол қателікпен оны Уэверли деп атады. Аңыз бойынша, Джени Хармон Кейс кейінірек оның әкесі сөз сөйлегенін және қаланың атын ұсынылған «Хармонвилл» емес, сүйікті кітабының атымен атау туралы шешім қабылдағанын жазды. Қызықтайы, Бремер округінің аты да әдебиетте танымал тұлғаның құрметіне берілген. Бремерге 1850 жылы швед феминисті Фредерика Бремердің жанкүйері болған губернатор Хемпстед есім берді. Алғашқы мектепті Чарльз Энсинг 1854 жылы ағаш үй ішінде ашты. 1855 жылы тас мектеп салынды, ал 1861 және 1868 жылдары тағы да мектептер салынды. Уэверли орта мектебінің алғашқы түлектері 1875 жылы екі оқушыдан тұрды. Вартбург колледжі 1856 жылы Айова штатының Клинтон қаласынан Уэверлиге көшірілді. Халықтық кітапхана 1866 жылы құрылды. 2014 жылы Уэверли-Ист-Бремер даңғылының тарихи-коммерциялық ауданы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Тізімдегі атақты ғимараттардың бірі – WPA кезеңіне жататын пошта ғимараты, онда суретші Милдред В. Пелцердің сурет салу және мүсін жасау бөлімі үшін салған, кейіннен Қаржы министрлігінің Көркем өнер бөлімі деп аталған муралы орналасқан. «1856 жылғы үйден келген хат» деп аталған суретте шаруа отбасының егіс жыртып жатқанда бұрынғы үйінен келген хатты оқып жатқан сәті бейнеленген.
Frederick Cretzmeyer is credited with being the first European settler in Waverly. Having purchased in 1852, he built a log hut on the east side of the Cedar River (or what was once called the Red Cedar River). Soon more homes were constructed as other settlers arrived, with some of their later homes built just over the hill behind the old recycling center. William Patterson Harmon came to Waverly in the spring of 1853 with the idea of establishing a town and a saw mill. He purchased most of what is now Waverly from the United States Government for $1.25 an acre. The area was incorporated as a town on April 25, 1859, according to the Library of the State of Iowa. (A centennial celebration was held in August 1956.) Two stories exist on how the town was named. The speaker at the ceremony was said to have been a fan of Sir Walter Scott's Waverley novels and when it came time to name the town (which settlers had wanted to call Harmonville or Harmon) he inadvertently called it Waverly. The myth goes that Jennie Harmon Case later wrote that it was her father who was the speaker and that he made the decision to name the town after the favorite book, instead of the proposed "Harmonville." Coincidentally, Bremer County's name also honors a person eminent in literature. Bremer was named in 1850 by Governor Hempstead, who was an admirer of the Swedish feminist author Fredrika Bremer. The first school was started by Charles Ensign in a log cabin in 1854. A stone school house was erected by 1855 and additional schools were built in 1861 and 1868. The first graduating class of the Waverly High School was the class of 1875 with two students. Wartburg College moved to Waverly from Clinton, Iowa, in 1856. The public library was established in 1866. In 2014, the Waverly East Bremer Avenue Commercial Historic District was listed on the National Register of Historic Places. Among the noted buildings in the listing is the WPA era post office, which contains a mural designed by artist Mildred W. Pelzer for the Section of Painting and Sculpture, later called the Section of Fine Arts, of the Treasury Department. The painting, called "A Letter from Home in 1856", depicted a farm family pausing during plowing to read a letter from their former home.
География
Уэверлидің ұзындығы мен ендігі ондық формадағы координаттары 42.726530, −92.475366. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 11,51 шаршы миль (30 км²), оның ішінде 11,01 шаршы миль (29 км²) құрлық, ал 0,50 шаршы миль (1 км²) су.
Waverly's longitude and latitude coordinates in decimal form are 42.726530, −92.475366. According to the United States Census Bureau, the city has a total area of 11.51 square miles (30 km2), of which 11.01 square miles (29 km2) is land and 0.50 square miles (1 km2) is water.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша қалада 8968 адам, 3238 үй шаруашылығы және 2143 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 3394 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Халықтың этникалық құрамы: 97,11% ақ нәсілді, 1,05% афроамерикалық, 0,11% американдық үндістер, 0,87% азиялық, 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,12% басқа нәсілдер және 0,72% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,61% құрады. 3238 үй шаруашылығының 30,6%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 57,1%-ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 6,8%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 33,8%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 28,4%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 13,7%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,36 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,90 адам. Халықтың 21,5%-ы 18 жасқа дейінгілер, 20,4%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 21,5%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 20,3%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 16,3%-ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 34 жасқа тең. Әр 100 әйелге 88,2 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 82,4 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 39 587 доллар, ал отбасының орташа табысы 52 656 доллар. Ерлердің орташа табысы 36 369 доллар, ал әйелдердің 22 031 доллар. Бір адамға шаққандағы орташа табыс 18 285 доллар. Отбасылардың 2,1%-ы және халықтың 6,3%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 2,0%-ы және 65 жастан асқандардың 5,8%-ы.
At the 2000,census, there were 8,968 people, 3,238 households and 2,143 families residing in the city. The population density was There were 3,394 housing units at an average density of The racial makeup was 97.11% White, 1.05% African American, 0.11% Native American, 0.87% Asian, 0.01% Pacific Islander, 0.12% from other races, and 0.72% from two or more races. Hispanic or Latino people of any race were 0.61% of the population. There were 3,238 households, of which 30.6% had children under the age of 18 living with them, 57.1% were married couples living together, 6.8% had a female householder with no husband present, and 33.8% were non families. 28.4% of all households were made up of individuals, and 13.7% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.36 and the average family size was 2.90. 21.5% of the population were under the age of 18, 20.4% from 18 to 24, 21.5% from 25 to 44, 20.3% from 16.3% who were 65 years of age or older. The median age was 34 years. For every 100 females, there were 88.2 males. For every 100 females age 18 and over, there were 82.4 males. The median household income was $39,587 and the median family income was $52,656. Males had a median income of $36,369 and females $22,031. The per capita income was $18,285. About 2.1% of families and 6.3% of the population were below the poverty line, including 2.0% of those under age 18 and 5.8% of those age 65 or over.
Білім
Америкадағы евангелистік лютеран шіркеуімен қамтамасыз етілген Вартбург колледжі 1852 жылы ашылған, Уэверли қаласындағы төрт жылдық либералды өнер колледжі. 2016–2017 оқу жылында колледжге 1482 студент қабылданды. Уэверли Шелл Рок қауымдық мектеп округі жергілікті мемлекеттік мектептерді басқарады және төрт бастауыш мектеп, 5-тен 8-ге дейінгі сыныптарды қамтитын орта мектеп, жоғары мектеп және тұрғын үй баламалы жоғары мектептің барлығы сегіз мектептен тұрады. Округ "оқушылардың өмір бойына созылатын білім алуға құштарлығын оятуға" ұмтылады. 2005–2006 оқу жылында округте 2020 K-12 оқушысы болды, оның ішінде 1823-і жалпы білім беретін оқушылар, ал 197-сі арнайы білім беретін оқушылар. Арнайы білім беретін оқушылардың отыз төрті Гринвью жоғары мектебінде оқытылады, ол баламалы жоғары мектеп бағдарламасы. Уэверли Шелл Рок жоғары мектебі 2008 жылы жаңа аудитория мен спорт залын салуды аяқтады. Сент-Полс лютеран мектебі. 2010–2011 оқу жылында K-6 сыныптарына 139 оқушы, ал мектепке дейінгі дайындыққа 87 оқушы қабылданды. Оқушылардың жартысынан астамы көршілес қауымдардан келеді және қаржылық қиындыққа тап болған отбасыларға көмек көрсетіледі. Мектеп "Бартельс лютеран зейнеткерлер үйі" студенттері мен тұрғындарының бірлесіп жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін "Білім берудегі серіктестер" бағдарламасын, сондай-ақ көркем өнер саласындағы бірнеше ерекше мүмкіндіктерді ұсынады.
Wartburg College, maintained by the Evangelical Lutheran Church in America, is a four year liberal arts college in Waverly that opened in 1852. In the 2016–2017 school year, the college had an enrollment of 1,482 students. The Waverly Shell Rock Community School District operates local public schools and is made of seven schools including four elementary schools, a middle school (grades 5 through 8), a high school, and a residential alternative high school. The district strives "to create a passion for learning that will sustain students for a lifetime". In the 2005–06 school year, the district had 2,020 K 12 students, of whom 1,823 were regular education students and 197 were special education students. Thirty four of the special education students are served in Greenview High School, an alternative high school program. Waverly Shell Rock Senior High completed building a new auditorium and gymnasium in 2008. St. Paul's Lutheran School. In the 2010–2011 school year, 139 students were enrolled in K 6 and 87 students in pre school. More than half of the students come from neighboring congregations and assistance is given to families who demonstrate financial need. The school offers a Gifted and Talented program, a "Partners in Education Program", which allows students and residents at Bartels Lutheran Retirement Community to work together, and several unique opportunities in the fine arts.
Экономика
Уэверлидегі ірі жұмыс берушілер қатарында CUNA Mutual Group, Уэверли денсаулық орталығы, Уортбург колледжі, Nestlé Beverage, Уэверли Shell Rock Community School District, Peoples Insurance Agency және GMT Corporation компаниялары бар.
Major employers in Waverly include CUNA Mutual Group, Waverly Health Center, Wartburg College, Nestlé Beverage, Waverly Shell Rock Community School District, Peoples Insurance Agency and the GMT Corporation.
Үкімет
Уэверли қаласының билігі әкім мен қалалық кеңес формасында ұйымдастырылған. Қалалық кеңес жалдаған кәсіби қала басшысы бар. Қалалық кеңесте жеті мүше бар: бес мүше округтерден сайланады, екі мүше жалпы қала бойынша сайланады. Қала әкімі барлық азаматтар дауыс беру арқылы сайлайды.
The City of Waverly has a mayor council form of government. The city has a professional city administrator who is hired by the city council. There is a seven member city council: five elected members from wards, two members elected at large. The mayor is elected by all citizens.
Полиция және өрт сөндіру бөлімдері
Уэверли полиция бөлімі 16 қызметкерден тұрады. Өрт сөндіру бөлімі 30-40 азаматтан құралған ерікті күш.
Waverly's police department consists of 16 officers. The fire department is a volunteer force of 30 to 40 citizens.
Жаңартылатын энергия
1993 жылы Waverly Light & Power Company орта батыста жел энергиясын өндіріп, пайдалануға ие болған алғашқы мемлекеттік электр жүйесі болды. Зондтың 80 кВт турбинасы қаланың шетіндегі шаруашылыққа орнатылды. 1999 жылы Айова штатының Алта қаласының жанына 75 кВт-тық екі турбина қосылды. Олар Storm Lake маңындағы жел электр стансасындағы 259 турбинаның бір бөлігі. 2001 жылы алғашқы турбина 90 кВт-тық турбинамен ауыстырылды, ол 15 күн ішінде 111 000 кВт·сағат энергия өндірді. WLP "20 by 20 20" деген мақсатты белгіледі, яғни 2020 жылға дейін энергияның 20 пайызын жаңартылатын көздерден өндіруді көздейді. Осы мақсатқа жетудегі кезекті қадам – Далас округінде жаңа ISEP энергиялық паркін салу. Waverly Light & Power сондай-ақ соя негізіндегі трансформатор майын әзірлеуге көмектесті.
In 1993, Waverly Light & Power Company became the first public power system in the Midwest to own and operate wind generation. The Zond 80 kW turbine was installed on a farm just outside the city. In 1999, two 75 kW turbines were added near Alta, Iowa. They are part of the 259 turbines on a wind farm near Storm Lake. In 2001, the first turbine was replaced by a 90 kW turbine which has produced 111,000kwh in 15 days. WLP has set a goal known as "20 by 20 20" which means they are striving to generate 20% of its energy with renewable sources by the year 2020. The latest step in reaching that goal is to build a new ISEP energy park in Dallas County. Waverly Light & Power has also helped development of soybean based transformer oil.
Денсаулық сақтау
Уэверли денсаулық орталығы – Уэверли қаласындағы 25 төсектік жедел жәрдем ауруханасы. Ол аймақ тұрғындарына стационарлық ем-қызмет, амбулаториялық хирургия, сыртқы пациенттерге қызмет көрсету, мамандандырылған клиникалар және шұғыл жәрдем көрсету қызметтерін ұсынады. 50-ден астам медицина қызметкері мен шақырылған мамандар пациенттерге көмек көрсетеді, бұл тұрғындарға мамандандырылған медициналық көмекке қолжетімділікке мүмкіндік береді. Уэверли денсаулық орталығы Біріккен комиссиямен аккредиттелген.
Waverly Health Center is a 25 bed critical access hospital in Waverly. It provides inpatient care, ambulatory surgery, outpatient services, specialty clinics and emergency room care to area residents. More than 50 health care providers and visiting specialists care for patients there, allowing residents local access to specialized care. Waverly Health Center is accredited by the Joint Commission.
Жергілікті радио
KWAY (AM) және KWAY FM Уэверлидің оңтүстік бөлігінде орналасқан. Студиялар мен передачалар (transmitter) сол жерде.
KWAY (AM) and KWAY FM are located on the south side of Waverly. Studios and transmitters are there.
Америкадағы евангелистік лютеран шіркеуі
Уэверлиде Америка Евангелистік Лютеран Шіркеуінің (ELCA) қасиетті қызметкерлерінің ең жоғары ұлттық деңгейде шоғырланғаны мүмкін. 1990 жылдардағы бір есеп бойынша, Уэверлиде 37 ELCA қасиетті қызметкері болған, ал қаланың халқы шамамен 9000 адамды құраған. Бұл есеп ELCA-ның "Ортақ миссияға шақыру" бойынша шешім қабылдауға дейін жасалған. Егер бұл дерек дұрыс болса, онда әр 243 адамға бір қасиетті қызметкер шамасында келеді. Уэверлиде Лютеран Шіркеуімен байланысты Санкт-Джон Лютеран Шіркеуі де бар.
Waverly may have the highest national per capita concentration of ordained Evangelical Lutheran Church in America (ELCA) clergy. One estimate in the 1990s suggested Waverly had 37 ordained ELCA clergy, with a population of about 9,000. This estimate was made during the days preceding the ELCA decision regarding Called to Common Mission. If accurate, this would equal a ratio of one clergy member for every 243 people. Waverly also has St. John Lutheran Church, which is affiliated with the Lutheran Church–Missouri Synod.
БАҚ сілтемелері
Marvel Comics комиксінің кейіпкері – "Қорғаушылар" супербатырлар тобының мүшесі – Хоукейдің ойдан шығарылған өмірбаянында оның туған жері Уэверли деп көрсетілген. "Мұз сарайлар" фильмі және оның 2010 жылғы жаңа түсірілімі Уэверлиді түсірілім орны ретінде пайдаланады, соның ішінде басты кейіпкерлердің туған қаласы ретінде де.
The fictional biography of the Marvel Comics character Hawkeye, who is part of the Avengers superhero group, puts his birthplace in Waverly. The film Ice Castles and its 2010 remake use Waverly as a locales, including being the hometown of the protagonists.