Кіріспе

1947 жылы әзірленген турбореактивті қозғалтқыш

General Electric J47 турбореактивті қозғалтқышы (GE компаниясының белгісі TG 190) General Electric компаниясы бұрынғы J35 үлгісінен әзірленді. Ол алғаш рет 1948 жылдың мамыр айында сынақтан өтті. J47 – АҚШ-та коммерциялық қолдануға бекітілген алғашқы осьтік ағынды турбореактивті қозғалтқыш. Ол көптеген ұшақ түрлерінде пайдаланылды, және 1956 жылы өндіріс тоқтағанға дейін 30 000-нан астам қозғалтқыш жасалды. Ол 1978 жылға дейін АҚШ әскерінде пайдаланылды. Packard лицензия бойынша 3025 қозғалтқыш құрастырды. J47-нің ең үлкен артықшылығы, жарнамада айтылғандай, басқа қозғалтқыштарда болмаған және бұрын-соңды көрілмеген мүмкіндіктерінің көптігі болды. Ол мұздануға қарсы жүйелерінің арқасында жоғары биіктікте және экстремалды температурада да жұмыс істей алатындықтан, «кез келген ауа райында жұмыс істейтін қозғалтқыш» деп жарнамаланды, ал басқа ұшақтардың өнімділігі нашарлаған. Оның әзірлеуі оған тікелей қажеттілік болмаса да басталды, бірақ әскерилер бұл үлгіні көптеген мүмкіндіктері үшін тез сатып алды. 1978 жылы J47 қозғалтқыштары әскери қызметтен ресми түрде алынып тасталды, себебі Ұлттық гвардия KC 97J ұшақтарын пайдаланудан тоқтатты. Осыған қарамастан, бұл қозғалтқыштар азаматтарға тиесілі F 86 Sabre ұшақтарында кеңінен қолданылады, сондықтан оларды әуе шоуларында жиі кездестіруге болады.

Жобалау және әзірлеу

J47 конструкциясы 1948 жылы Flight журналы американдықтардың ең көп қолданылатын турбореактивті қозғалтқышы деп сипаттаған TG 180/J35 қозғалтқышының тәжірибесіне негіделді. Бұл турбореактивті қозғалтқыш революциялық мұзға қарсы жүйемен жабдықталған, онда ішкі конструкциялық тіреулер компрессордан жылы ауа ағынының өтуіне мүмкіндік берді, бұл қозғалтқышпен жабдықталған истребительдерге жоғары биіктікте және суық жағдайларда, мысалы, Нью-Гэмпшир штатындағы Ақ таулардың Mount Washington шыңындағы сияқты, жұмыс істеуге мүмкіндік берді – осы қозғалтқыш алғаш рет осы жерде сынақтан өтті. Қозғалтқышта электронды түрде басқарылатын форсаждық камера болған, ол қозғалтқыштың арт жағындағы жану камерасына қосымша отын құйып, шығарылатын газдарды қайта қыздырып, айтарлықтай итерме күшін арттыратын, бірақ тиімділігі төмендеп, отынның көп жұмсалуына себеп болатын жүйе. Локленд зауытында (кейіннен Евендейл зауыты деп аталды) қозғалтқыш өндірісі кезінде компрессор роторының тепе-теңдігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін тік қозғалтқыш құрастыру технологиясы қолданылды. Қозғалтқыштың технологиялық жетістігі оны авиация тарихында ең көп өндірілген реактивті қозғалтқышқа айналдырды және GE Aviation компаниясын реактивті қозғалтқыштар саласындағы әлемдік көшбасшы ретінде бекітті. J47 қозғалтқышының жөндеу мерзімі 1948 жылы 15 сағаттан 1956 жылы теориялық 1200 сағатқа (практикада 625 сағатқа жеткізуге болады) дейін ауысты. Мысалы, J47 GE 23 моделі жөндеу арасында 225 сағат жұмыс істеуге арналған. F 86F ұшағына орнатылғанда, 1955 және 1956 жылдары 33 000 сағат сайын бір рет ұшу кезінде өшкен.