Кіріспе

Америкалық корпоративтік басшы (1937–2019)

Альберт Джон Данлап (26 шілде 1937 – 25 қаңтар 2019) – американдық корпоративтік басшы. Ол мансабының шарықталу кезінде кәсіби қайта құру және қысқарту маманы ретінде танымал болды. Оның компанияларындағы жаппай жұмыстан босатулар оған «Арқанмен кесетін Ал» және «Көк түсті Рамбо» деген лақаптарды сыйлады, себебі ол кеудесіне оқ-дәрі белбеуін тағып суретке түскен болатын. Кейіннен оның танымал болған қайта құрулары күрделі алаяқтық екені анықталды және оның мансабы Sunbeam Products компаниясында, қазір Newell Brands бөлімшесінде, компанияны банкротқа итермелеген ірі есептік скандалды ұйымдастырғаннан кейін аяқталды. Дунлап бірнеше бизнес басылымдары жариялаған «Барлық уақыттың ең нашар бас директорлары» тізіміне енген. Fast Company журналы Дунлаптың «Корпоративтік психопатия тестісінде жоғары ұпай жинауы мүмкін екенін» атап өтті, ал сұхбатында Дунлап психопаттарға тән қасиеттердің көптегенін мойындады, бірақ оларды көшбасшылық және шешім қабылдау сияқты жағымды қасиеттер деп есептеді. Ол Флорида мемлекеттік университетіне үлкен көмек көрсеткен демеші.

Ерте өмір және білім

Дунлап 1937 жылы Нью-Джерси штатының Хобокен қаласында туды. 1960 жылы инженерлік мамандық бойынша бітірді.

Ерте мансап

1963 жылы Дунлап «Кимберли Кларк» компаниясының өндірістік бөлімдерінде жұмыс істей бастап, бизнес әлеміне қадам шегірді. Nitec компаниясының вице-президенті Дунлаптың жеке өзі оған бұрмаланған деректерді хабарлауға бұйрық бергенін сотта куәлік еткеніне қарамастан, Дунлап өзінің кінәсіз екенін мәлімдеді. 1991 жылдан 1993 жылға дейін ол Керри Пэкер денсаулығына байланысты демалысқа шыққаннан кейін Пэкер отбасының меншігіндегі жеке компания «Consolidated Press Holdings» (CPH) фирмасының бас директоры болды. Ол кезде CPH медиа және баспа, сондай-ақ химия және ауыл шаруашылығы салаларында кең ауқымды қызмет атқарды. Компаниядағы үш жылдық жұмысы барысында Дунлап Джеймс Пэкерге насаят берді. 1994 жылы Филип Э. Липпинкотт лауазымынан кеткеннен кейін Дунлап «Scott Paper» компаниясының бас директоры болды. 1995 жылы ол «Scott Paper» компаниясын «Кимберли Кларк» компаниясына 9 миллиард долларға сатты, нәтижесінде акция опциялары мен иелігіндегі активтердің құнының өсуі арқасында 100 миллион доллар пайда тапты.

Күн сәулесі

1996 жылы Дунлап Sunbeam компаниясының төрағасы және бас директоры болды. Алайда, ол жыл соңына дейін сатып алушы таба алмады. 1998 жылдың 3 наурызында Sunbeam кемпингтік жабдықтар өндіруші Coleman Company, кофе машиналарын жасаушы Signature Brands (ең жақсы танымал Mr. Coffee) және түтін детекторларын жасаушы First Alert компанияларын сатып алғанын жариялады. Sunbeam акциялары жаңалықтан кейін 9%-ға өсті; екі күн ішінде ол бір акцияға 52 доллардан асып түсті. Бірақ, кейбір маусымдық тауарлар жылдың осы кезеңі үшін қалыптыдан жоғары көлемде сатылып жатқанын білгенде, бұл саланың сарапшылары күдік білдірді. Мысалы, төртінші тоқсанда барбекю грильдері көптеп сатылды. Dunlap бөлшек саудагерлерге өнімдерді үлкен жеңілдікпен сатқаны анықталды. Өнімдер үшінші тараптың қоймаларында сақталып, кейін жеткізілуге тиіс болды. Бұл стратегия "есепке алу және сақтау" деп аталады, егер сату жеткізілгеннен кейін тіркелсе, бұл қабылданған есептеу тәжірибесі. Алайда, Дунлап сатуды дереу тіркеді. Көптеген акционерлер алданып, нақты құнынан әлдеқайда төмен бағаланған акция сатып алғанын сезінді және Дунлап пен Sunbeam-ға қарсы топтық сотқа шағым түсірді. 1998 жылдың соңында алаяқтық фактісі анықталғаннан кейін Sunbeam 1996 жылға дейінгі қаржылық нәтижелерін қайта қарауға мәжбүр болды. 2001 жылы АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы Дунлапты ірі есептеу алаяқтығы жасады деп айыптап, сотқа берді. Сотқа тағы төрт бұрынғы Sunbeam басшысы және Sunbeam-ның Arthur Andersen компаниясымен есептесу жөніндегі жетекші серіктесі Филипп Харлоу да тартылды. SEC жүргізген тергеу Дунлап пен басқалардың 1996 жылы үлкен шығын көрсету арқылы компанияның 1997 жылы күрт өркендегенін көрсетуге тырысқанын анықтады. SEC бағалауынша, Sunbeam-ның 1997 жылғы табысының кем дегенде 60 миллион доллары алаяқтық жолмен алынған. Ол сондай-ақ бөлшек саудагерлерге жыл соңында сатылатын өнімдерді ертерек сатуға ынталандырулар ұсынды, бұл "арнаны толтыру" деп аталатын тәжірибе, және заңсыз есепке алу және сақтау әдістерін қолданды. SEC сонымен қатар Coleman, Signature және First Alert компанияларын сатып алу Sunbeam-ның өсіп келе жатқан проблемаларын жасыру мақсатымен жасалғанын мәлімдеді. Sunbeam бұл даудан ешқашан қалпына келмеді және 2002 жылы банкротқа мәжбүр болды. Дунлап Scott Paper компаниясында да тәртіпсіздіктерге күдік келтірді. Акционерлермен келісімге келгеннен кейін көп ұзамай ол SEC-пен де келісімге келді. Ол өзінің кінәсін мойындамаса да, жоққа шығармаса да, 500 000 АҚШ доллары көлемінде айыппұл төлеуге және мемлекеттік компанияның директоры немесе қызметкері ретінде жұмыс істеуден өмір бойына айырылды. АҚШ Әділет министрлігі Дунлаптың өкілеттігі кезінде Sunbeam басшылығын тексерді, бірақ ақыр соңында ешқандай айып тақпады.

Өлім

Дунлап 2019 жылдың 25 қаңтарында Флорида штатының Окала қаласындағы үйінде қысқа аурудан кейін қайтыс болды. Оның өлімін Флорида мемлекеттік университеті хабарлады. Оның жанында әйелі Джуди Дунлап және ұлы Трой Дунлап қалды. 1999 жылы британдық бизнес-титандар туралы BBC түсірген "The Mayfair Set" атты деректі фильмде Дунлап басты рөлде болды. 2001 жылы Роб Уокер мен Джош Нойфелдтің "Қаржы тайтдары" (Alternative Comics, 2001) комиксінде оның карикатурасы пайда болды. Бұл комикс – карикатурашы мен қаржы сарапшысының бірлескен жұмысы, онда Уолл-стрит басшылары мен трейдерлері жақсы және жаман кейіпкерлер ретінде бейнеленген. Басты оқиғада Рональд О. Перлеман, Майк Вранос және Виктор Нидерхоффер сияқты тұлғалар бар. 2011 жылы шыққан Джон Ронсонның "Психопат тесті" кітабы үшін ол сұхбат берді. Ронсон Дунлапқа психопатия тестін жүргізіп, оның психопаттарға тән бірнеше қасиетке ие екенін анықтады. 2002 жылы АҚШ-тың Frontline телебағдарламасы "Энроннан да үлкен" атты деректі фильмін шығарды. Фильмде Дунлап бас директор болған кезде Sunbeam компаниясында болған оқиғалар және қолданылған есептеу әдістері туралы толық мәлімет берілді. "Майндсет: сәттіліктің жаңа психологиясы" кітабының авторы Кэрол Двек Дунлапты "қалыптасқан сананың" көрнекті мысалы деп сипаттады. Ол өзінен төменгі әріптестерінен кері байланыс қабылдауға жарамсыз және өзін кемшіліксіз "супержұлдыз" (өзінің сөзімен айтқанда) ретінде көрсетуге тырысқандықтан құлдырады.