Кіріспе

Маркофон – металл балғалар жүйесі арқылы ойналатын фретсіз цитра. Ол C мажор (ортаңғы C-ден C''-ге дейін) екі октавалық қос мелодиялық сырғалардан және төрт жиынтық аккорд сырғаларынан (C мажор, G мажор, F мажор және D7) тұрады. Марксофонның дыбысы мандолинаға ұқсайды, сонымен қатар түрлі соққылы дульцимерлерді еске түсіреді. Ойыншы әдетте сол қолымен аккордтарды тартады. Оң қол мелодиялық сырғаларды, сырғалардың үстінде шағын қорғасын балғаларды ұстап тұрған серіппелі болат жолақтарды басып ойнайды. Металл жолақты қысқаша басып, балғаны сым жұбына соқтырып, бір нота шығаруға болады. Жолақты төмен ұстағанда балға қос сымға соққы береді, бұл мандолинаға тән тремоло эффектін тудырады. Балғаның қайту жылдамдығы серіппелі болат жолақтың ұзындығына, балғаның салмағына және сымның кернеуіне байланысты біршама тұрақты, бірақ ойыншы жолақтың жоғарғы жағын басып, айналу нүктесін жетекші балғаға жақындатып жылдамдықты сәл арттыра алады. Марксофон үшін арнайы дайындалған, сандармен кодталған ноталар мелодиялық және аккордтық сырғаларды қашан және қандай ретпен ойнау керектігін көрсетеді. Бұл музыка түрі, табулатураға ұқсас, стандартты нотацияны оқи алмайтындар үшін жасалған. Төртбұрышты металл бөлік серіппелі болат балғаларға тіреу болып табылады, Маркофон атауы мен патент нөмірін көрсетеді және ноталық музыканы ұстауға арналған қысқыштармен жабдықталған. Сонымен қатар, ол 15 пернені әрпімен (C, D және т.б.), санымен (1–15) және стандартты музыкалық нотациямен белгілейді. Аспапты жылжытқанда немесе сақтағанда металл тіктөртбұрыш төмен қарай иіліп, пернелерді сырғаларға қарсы ұстайды, соның арқасында Маркофон үлкен портфельдің өлшемімен тең қорапқа сыяды.

Тарих

Көпшілік пікірде қате бар, яғни марксофонды Нью-Троя қаласындағы Марксохим колониясы (Мичиган штаты) жасаған деген сенім бар, бірақ бұл рас емес. Оның молоток механизмінің дизайнын Генри Чарльз Маркс (1875–1947) патенттеген (патент №1044553, 1912 жылдың 19 қарашасында тіркелген), алайда Марксохим колониясы марксофонды ешқашан өндірген емес. Оның орнына, 1927 жылдан 1972 жылға дейінгі кезеңде "колония" түрлі "иілімді" (қылды) зитерлерді жасап шығарды, олардың әуендік қылдары молоток емес, садақпен ойнатылды. 1912 жылғы патент сол кезде Маркспен байланысы бар "Фоногарп компаниясына" берілді. Phonoharp компаниясы 1926 жылы Oscar Schmidt Inc. компаниясымен біріккенге дейін марксофондар мен селестафондарды (корпусының пішіні басқа) өндірді. Біріккеннен кейін құрылған "Халықаралық музыкалық корпорация" 1926 жылдан 1931 жылға дейін марксофондар шығарды. 1931 жылдың 30 желтоқсанында "Халықаралық музыкалық корпорация" таратылғаннан кейін, оның орнына екі компания құрылды: "Оскар Шмидт Халықаралық корпорациясы" (1931–1936) және "Оскар Шмидт Халықаралық, Inc." (1936 жылдың соңынан бүгінгі күнге дейін), олар марксофондарды 1950 жылдарға дейін өндірді. Маркс – 19-ғасырдың соңы мен 20-ғасырдың басындағы екі немесе одан көп аспапты біріктіретін музыкалық құрылғылар жасаушылардың бірі болды. Оның басқа да өнертабыстары: банджолин, гавайифон, мандолин-укелеле, марксолин, пианоет, пианолин және тремолоа. Марксофондар ойнауға оңай деп жарнамаланды және есіктен-есікке сатушылар арқылы, сондай-ақ Sears Roebuck сияқты каталогтық сауда компаниялары арқылы бөліп төлеу арқылы сатылды.

Технология

Балғалар ақ қорғасыннан жасалғандықтан, аспаптан қорғасын ұнтағының аз мөлшері шашырап түседі. Осы аспапты жиі қолданатын музыканттар балғаларды эпоксидті желіммен жабуды қабылдады, бұл дыбысқа әсер етпейді, бірақ балғалардың тозуын тоқтатады (және балалардың, мысықтардың және басқа да кішкентай жануарлардың улануына жол бермейді). Марксофон C мажор және A минор (сондай-ақ модальдық түрлері) тоналылықтарымен шектеледі, сонымен қатар, балғалардың ішектерге тию жылдамдығына байланысты белгілі бір темптермен де шектеледі. Балғаның соғу жиілігі музыкалық импульстің екінің дәрежесіндегі бөлшегімен сәйкес келгенде, яғни орындау темпінің 8-ші, 16-шы, 32-ші немесе 64-ші нотасы болғанда, музыкаға ең жақсы үйлеседі. Марксофон идеясының нұсқаларына саусақ тақтасына бекітілетін балға жақтауы – "Hammer Jammer" және Ранжит Бхатнагардың 2010 жылы жасаған "Марксогитар" кіреді. Бұл құрылғы электрогитараның көпіріне қосылып, Марксофон сияқты тремоло эффектін тудырады.

Қазіргі заманғы қолданысы

Марксофон көпшілікке кеңінен танымал болмады, бірақ жазушы-музыканттар оны кейде пайдаланды. The Doors және Джон Прайн 1960-шы және 70-ші жылдардағы студиялық жазбаларында оның ерекше дыбысын қолданды, сондай-ақ бұл аспапты жақында Норвегияның авангард музыканты Стурл Дагсланд және американдық Stone Temple Pilots рок тобы сияқты белгілі тұлғалар да қолданды. Аспап BBC-нің "Dirk Gently" сериалының саундтрегінде ерекше көзге түсті.