Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Fritz and Chesster (Fritz und Fertig) – балаларға арналған шахмат туралы білім беру бағдарламаларының сериясы. Төрт компьютерлік ойынның әрқайсысында Фриц Уайт және оның туысы Бьянка шахматты антропоморфты тышқан Чесстердің көмегімен үйренеді. Алғашқы үш ойында олар шахматтың түрлі элементтерін үйреніп, содан кейін шахмат ойынында Қара патшаға қарсы жарысады; төртінші ойын басқа планетада өтеді. Бірінші ойын ойын ережелерін, сондай-ақ негізгі маттар мен стратегияны үйретеді. Келесі ойындарда дебют теориясы, тактика, ойын ортасының талдауы және эндшпиль, шахмат комбинациялары туралы білім беріледі. Басқа ойындар шахматтың түрлерін, шахмат жұмбақтарын немесе жоғары нәтижелер тізімі бар уақытпен ойналатын ойындарды қамтиды. Бағдарламалар 2003-2009 жылдар аралығында Германияда Terzio және Chessbase үшін жасалды; олар 17 тілге аударылды. Сынақшылар алғашқы екі ойынды қызықты деп бағалап, сюжеттің ұзақтығына назар аударды. Ойын кейіпкерлерін бейнелейтін шахмат оқулықтары мен жұмыс дәптерлері жарық көрді.
Fritz and Chesster (Fritz und Fertig) is a series of educational programs about chess for children. In each of the four PC games, Fritz White and his cousin Bianca learn chess with the help of the anthropomorphic rat Chesster. In the first three games, they learn various elements of chess before competing against King Black in a chess game; the fourth game is set on an alien planet. The first game teaches the rules of the game, along with some basic checkmates and strategy. The next games teach opening theory, tactics, middlegame analysis and endgames, along with checkmate patterns. Other games feature chess variants, chess puzzles or timed games with highscore boards. The programs were produced in Germany for Terzio and Chessbase between 2003 and 2009; they have been translated into 17 languages. Reviewers found the first two games entertaining and commented on the lengthiness of the storylines. Chess puzzle books and workbooks featuring the characters have been produced.
1-бөлік
Ата-анасы демалыста болғанда, Фриц Уайт – ойыншы басқаратын – Патша Блэкпен шахмат ойынына шақырылады. Оның туысы Бьянка және ата-анасының досы Патша Калейдоскоппен бірге, шахмат фигураларының қозғалысын көрсететін мини-ойындар сериясымен ауылды аралап саяхаттайды, мысалы, мұнараның көлденең және тік қозғалысын көрсететін Ms. Pac Man стиліндегі ойын, ал шахмат патшасының оппозициясы негізінде сумо күресі ойыны. Фриц пен Бьянка Интеллигимназияға жетеді, онда олар Чесстер есімді сөйлейтін тышқанмен танысады. Чесстермен бірге олар шахматтың әртүрлі аспектілеріне сәйкес келетін жабдықтармен жабдықталған спорт залының үш деңгейінен өтеді. Әрбір жабдыққа жеткенде, кескіндерде Чесстер Фриц пен Бьянкаға ойындарды түсіндіреді, содан кейін ойыншы ойнауға мүмкіндік алады. Кейбір жұмбақтар уақыт шегі жоқ, ал ойыншы алға жылжу үшін белгілі бір санын аяқтауы керек, ал басқалары уақытпен және жоғары нәтижелер тізімімен, ойыншы белгілі бір ұпайға жетуі керек. Жеңіл салмақ бөлімі шахмат фигураларының қозғалысын ресми түрде сипаттайды. Орта салмақ бөлімі шахмат тақтасының бастапқы орналасуын, рокировканы, патты және екі мұнарамен немесе бір мұнарамен шахматты сипаттайды. Ауыр салмақ бөлімінде фигуралардың салыстырмалы құндылығы және басқа стратегиялар түсіндіріледі. Барлық жаттығуларды аяқтағаннан кейін Фриц Патша Блэкке қарсы шахмат ойнайды. Ойын нәтижесіне байланысты телеарнадағы бөлім көрсетіледі. Ойыншы әлсіз Патша Калейдоскоппен, күшті Патша Блэкпен немесе Чесстермен – оның әртүрлі қиындық деңгейлерімен – ойнай алады, сондай-ақ ойын барысында кеңес алу немесе қарсылас жеңіп жатса жақтарды ауыстыру опциясы бар.
While his parents are on holiday, Fritz White—controlled by the player—is challenged to a game of chess by King Black. Working with his cousin Bianca, and his parents' friend King Kaleidoscope, they travel across the countryside while engaging in a series of minigames, which demonstrate chess piece movements, such as a Ms. Pac Man style game demonstrating the rook's horizontal and vertical movements, and a sumo wrestling game based on the concept of king opposition. Fritz and Bianca arrive at the IntelliGym, where they meet a talking rat named Chesster. With Chesster, they progress through the three stages of the gym, which contain various equipment corresponding to different aspects of chess. When reaching each piece of equipment, a cutscene shows Chesster explaining the games to Fritz and Bianca and then the player has the opportunity to play. Some puzzles are untimed and the player has to complete a certain number to progress, whereas others are timed with a highscore board and the player must reach a certain score. The lightweight section formally describes the movement of the chess pieces. The middleweight section describes the initial chessboard layout, castling, stalemate, checkmate with two rooks or one rook. The heavyweight section explains relative piece values and other strategy. After completing every exercise, Fritz plays chess against King Black. A television segment is played depending on the game's outcome. The player can then play the weak King Kaleidoscope, the strong King Black or Chesster—who has different difficulty levels—with options to receive hints during the game or switch sides, particularly if the opponent is winning.
2-бөлік
Плезантвилл ауылындағы Олимпиада ойындарында ойыншы уақытпен белгіленген ойындарға қатысады. Ойынға шахматтағы жылқының шабуылы мен пілдің қадалуы сияқты қимылдар жатады. Фриц пен Чесстер кейін Чесстерді ұрлап кеткен Қара патшаның сарайының жертөлесіне апаратын құламадан құлайды. Қара патша оларға тұтқындалып қалғандарын айтады. Олар шахмат жаттығу машиналарын пайдалана бастайды және қабілеттері жақсартылған сайын "ELO" жаратылыстарын жинақтайды, олар лифттегі сенсордың жоғары қабатқа көтерілуге рұқсат беруі үшін қажет. Төменгі қабатта олар шахматтағы "шах" беруді, алмасудан кім жеңетінін есептеуді және ашылудың классикалық ережелерін үйренетін уақытпен белгіленген ойынға қатысады. Олар сондай-ақ ашылған шах пен қос шах туралы біледі және Space Invaders ойынына ұқсас тышқан тұзақтары ойынын ойнайды. Орта және жоғарғы қабаттарда олар ұзақ алгебралық нотация, патшайымға айналдыруға арналған кілттік квадраттар, пешканың патшадан озу мүмкіндігін анықтайтын квадрат ережесі және бұрылыс туралы біледі. Сонымен қатар, қуыршақ оларды ашылу стратегиясы бойынша тексеріп, көздерін байлап шахмат ойнау, мүмкіндікпен ойнау және үлгілік ойындағы фигураларды жаттау ойындарына қатыстырады. Олар сондай-ақ "Ақымақ шах" пен "Оқымысты шах" комбинацияларын көреді. Бұл мини-ойындарды аяқтағаннан кейін, олар жол бойында еденнен тапқан қағаз парақтарын қолданып, жеті ходта мат болатын шахматты шешеді. Олар Қара патшаны дуэльге шақырады, ал пайдаланушы жеңсе немесе жеңілсе, телешоу көрсетіледі. Соңында олар түрлі қиындық деңгейлерінде King Kaleidoscope, King Purple, компьютер, King Black немесе Chesster-ге қарсы ойнай алады.
At the Pleasantville Village Olympics, the player takes part in timed games involving movements that resemble that of a knight fork and bishop skewer. Fritz and Chesster then falls down a chute leading to the basement of King Black's castle, where Chesster has been kidnapped. King Black tells them that they are trapped. They begin to use his chess training machines and accumulate "ELO" creatures as their ability improves, which they need in order for a sensor in the elevator to allow them to journey upwards. On the lower floor, they take part in a timed game involving checking, a game involving calculating who wins from an exchange and an explanation of the classical rules of opening development. They also learn about discovered check and double check and play a game about rat traps similar to Space Invaders. On the middle and upper floors, they learn about long algebraic notation, promotion key squares, a square rule for whether a pawn can outrun a king and deflection. Additionally, a puppet quizzes them about opening strategy and they play blindfold games, odds games, and a game involving memorising the pieces in a sample game. They also see Fool's mate and Scholar's mate. After completing these minigames, they use pieces of paper they found on the floor along the way to solve a chess puzzle of mate in seven. They challenge King Black to a duel and a television segment plays depending on whether the user wins or loses. They can then play against King Kaleidoscope, King Purple, a computer, King Black or Chesster at various difficulty levels.
3-бөлік
Плезантвилл жәрмеңкесінде Қара патша шахмат ойынында 16 патшаны олардың "Шахмат шұңқырларынан" – ойыншықтардан жеңіп алды. Фриц пен Бьянка, Чесстермен бірге, патшаларға сыйлау үшін осындай 16 ойыншық алуды мақсат етеді. Олар сондай-ақ Чесстердің блохалар циркі аттракционын ойнайды, онда уақыт шектеулі болғанда қара патшаны шахматқа тура келтіретін фигураны тақтаға орналастыру керек. 16 ойынның ішінде қарсыластың ойынын әлсірету, кедергі келтіру және алдау амалдарына үйретеді. Бір ойын дұрыс қадамды таңдау стратегиясын қарастырады, ал екіншісі ойыншыдан Ruy Lopez дебютімен басталатын қадамдарды жаттауды сұрайды. Сонымен қатар, бір ойын Breakout видеоойынына ұқсас, онда тауықтарды тұзаққа түсіру қажет, ал тағы бірінде белгілі бір сәттерде әсер ететін кездейсоқ эффектілермен шахмат ойыны бар, мысалы, h қатарындағы барлық фигуралар алынып тасталады. Ойыншы шахмат сағаттарымен танысады, шахматта жеңілу мүмкіндігін біледі және көзін байлап шахмат ашылуын көргеннен кейін шахматты табуды үйренеді. Басқа ойындар шахмат маттарына арналған, соның ішінде Анастасияның мат, Морфидің мат, екі слонмен және слон мен жылқымен шахмат мат – 50 қадамдық ереже бойынша теңдікке жетпей. Чесстер ойыншыларға жалғыз патшаның патша мен қалың пешкаға қарсы теңдікке жетуге болатынын немесе жоқ екенін, сондай-ақ пешка мен ладьяға қарсы ладьяның аяқ ойынында қалай жеңуге немесе теңдікке қол жеткізуге болатынын үйретеді. Ойыншы содан кейін Қара патшаға қарсы шахмат ойынында, әр тарапқа он минут уақыт беріліп ойнайды. Олар кейін Чесстерге, Король Калейдоскопқа, Қара патшаға немесе Шахмат шұңқырларынан құралған командаға қарсы әртүрлі қиындық деңгейлерінде ойнай алады.
At the Pleasantville fairground, King Black has upset 16 kings by winning their "Chess Chubbies"—plush toys—in a chess game. Fritz and Bianca, accompanied by Chesster, aim to win 16 such toys to give to the kings. They also play Chesster's flea circus attraction, in which they have to place a piece on the board such that black is in checkmate under time pressure. The 16 games teach undermining, interference and decoy moves. One covers strategy in choosing a move, while another asks the player to remember lines they choose that begin with the Ruy Lopez. Additionally, one game is similar to the video game Breakout, there is one in which chicks have to be lured into a trap, and another features a chess game with randomized effects at predetermined moments, such as all pieces being removed from the h file. The player is also introduced to chess clocks and losing chess and asked to find checkmate after viewing a blindfold chess opening. Other games focus on checkmates, including Anastasia's mate, Morphy's mate, checkmate with two bishops and with a bishop and a knight—without reaching a draw by the 50 moves rule. Chesster teaches the players when a lone king can or can't force a draw against a king and a rook pawn, and how to win or force a draw in the rook and pawn versus rook endgame. The player then plays against King Black in a chess game with time control of ten minutes per side. They can then play against Chesster at various levels of difficulty, King Kaleidoscope, King Black, or a team consisting of the Chess Chubbies.
4-бөлік
Ойын басқа планетада өтеді, онда Фриц пен Бьянка қосымша тактика мен стратегияларды үйренеді. Олар Королеваның гамбиті, блокадалар, қосымша шахматта жеңіске жеткізетін схемалар, өткен қалыңдар, кеңістік және темп туралы түсініктер, тең ойнау стратегиялары және, оның ішінде, текше шахматы сияқты варианттарды үйренеді.
The game takes place on an alien planet, in which Fritz and Bianca learn additional tactics and strategies. They learn about the Queen's Gambit, blockades, additional checkmate patterns, passed pawns, the concepts of space and tempo, drawing strategies and variants including dice chess.
Өндіріс
Ойынды неміс авторы және суретшісі де, сондай-ақ мектеп директоры және шахмат жаттықтырушысы де жазған. Ол Терционың Quinto баспасы мен ChessBase компаниясының бірлескен еңбегімен жасалды. The Washington Post газетінен Хоуп Катц Гиббс 1-бөлімін "шахматты оқытуды кішкентай, балаларға қолайлы сабақтарға бөлетін" "тапқыр оқу құралы" деп бағалаған.
The game was written by the German author and illustrator de and the headteacher and chess trainer de. It was created in collaboration between Terzio's imprint Quinto, and ChessBase. Hope Katz Gibbs of The Washington Post praised Part 1 as a "clever teaching tool" which divides learning chess into "small, kid friendly lessons".