Кіріспе
Американдық баскетболшы (1982 жылы туған)
Лютер Дейл Хед (26 қараша 1982 жылы туған) – бұрынғы американдық кәсіби баскетбол ойыншысы.
Жоғары мектеп
Хед Чикагодағы Мэнли академиясына оқуға түсті, онда орта есеппен 20 ұпай, сегіз нәтижелі пас, жеті допты тартып алу жинады. Бұл көрсеткіштері оған All City құрметін сыйлады және ол Чикаго қалалық лигасының Көк дивизионындағы ең құнды ойыншы деп таңдалды. Бас жаттықтырушы Бо Деланидің жетекшілігімен Мэнли 12–0 есебімен жеңіске жетіп, Көк батыс дивизионындағы конференция чемпионатын жеңіп алды. Мэнли жалпы есеп бойынша 26–7 көрсеткішін тіркеді, ал қалалық лигасының жартылай финалында Чикаго Вестингхаусқа есе жіберді. Маусым ішінде Хед 10 трипл-дабл жасады. Чикаго Уэллс командасына қарсы өткен ойында Хед қалалық рекордты жаңартты және бір ойында 25 нәтижелі паспен екінші ең жоғары көрсеткішті тіркеді, соның арқасында Чикаго Трибьюн газетінен «Аптаның ең жақсы дайындық ойыншысы» атағын алды. Бұл ойын оған Gatorade Prep Player of the Week атағын да сыйлады. IHSA штаты бойынша плей-офф кезінде Хед Маршаллға қарсы өткен бірінші турда 26 ұпай жинап, 15 нәтижелі пас берді. Ал екінші турдағы ойында Стайнметц командасын жеңіп, трипл-дабл жасады. Жазда Хед Нью-Джерси штатындағы Adidas ABCD лагеріне қатысты. Соңғы курста Хед Чикаго қалалық лигасының Қызыл батыс дивизионында орта есеппен 22 ұпай, сегіз допты тартып алу, алты нәтижелі пас және бес ұрлық жасады. 2001 жылы Чикаго Трибьюн, Чикаго Сан Таймс, Шампайн Урбана Ньюс Газет, Associated Press және Иллинойс баскетбол жаттықтырушылары қауымдастығынан Бірінші команданың штаты бойынша үздік ойыншысы атағын жеңіп алды. Хед сонымен қатар, соңғы курста Wendy's All Star Classic ойындарына қатысуға шақырылды. Ол негізінен ұпай беруші қорғаушы ретінде ойнады, бірақ кейде қабілеттерін толықтыру үшін шабуылшы ретінде де алаңға шықты. Соңғы курсын аяқтағаннан кейін Хед Иллинойс штатындағы «Жылдың баскетболшысы» сайысында алтыншы орынды иеленді. Алайда, көптеген колледж скауттары үшін Хедтің соңғы курсы көңіл көншітпеді, өйткені оның көрсеткіштерінің бірнешеуі орта мектептен бері төмендеді. Дегенмен, ол Иллинойс университетінде колледж баскетболында ойнауға ниет білдіріп, қол қойды, соның арқасында 1994 жылдан бері Чикаго қалалық лигасынан алғашқы Иллинойс студенті атанды.
Бірінші жыл
Иллинойс университетінің бірінші курсында Хедтің алаңдағы уақыты шектеулі болды. Бапкер Билл Селфтің командасында Брайан Кук және Фрэнки Уильямс сияқты тәжірибелі ойыншылар болғандықтан, жаңадан келген ойыншыны алаңға түсіру қажеттілігі аз болды. Маусым өркендеген сайын оның алаңдағы уақыты артты және ол 13 ойынға қатысты, оның ішінде соңғы 12 ойынның 11-ін бастады. Маусым бойы Хед 16,6 минутта орташа есеппен 4,5 ұпай жинады және 51 пайыздық тиімділікпен (124-тен 63 рет) нысанаға сәтті түсті. Оның алғашқы маусымы Хедтің ату және қорғаныстағы жеке дағдысын көрсетті, ол командада 34 ұрлықпен екінші орында тұрды. NCAA турнирінің бірінші турында Сан-Диего штатына қарсы жеңіс сыйлаған ойында ол 11 талдан 8-ін соғып, үш үш ұпайлық тастағанда, 19 ұпай жинап, шабуылдағы әлеуетін көрсетті. Сол ойында ол "Ацтектерге" қарсы төрт нәтижелі пас және үш ұрлық жасады. Канзасқа қарсы өткен аймақтық жартылай финалда ол көрсеткен 6 нәтижелі пасы, оның ең жоғары көрсеткіші болды және ол ұлттық деңгейде, тіпті елдегі ең мықты командаларға қарсы да өнер көрсетуге қабілетті екенін дәлелдеді.
Екінші жыл
Жамбас жарақаты Хедтің маусым бойы өнімділігін төмендетіп, жеті ойынға қатысуына кедергі келтірді, бірақ ол сегіз ойынға қатысып, әр ойында 20 минуттан астам ойнады. Ди Браун мен Дерон Уильямс сияқты екі бірінші курс студентінің командаға қосылуы Хедтің тұрақты негізгі құрамға ілесуіне бөгет болды және оны атушы қорғаушы мен шағын шабуылшы позицияларына итермеледі. Жарақат жазылған сайын ол өзін жақсартты және соңғы 10 ойында 58.5% (41-ден 24) нәтиже көрсетті, ал соңғы 11 ойында үш ұпайлық сызықтан 48% (25-тен 12) тиянақтылық танытты. Хед командадағы төртінші ең көп ұпай жинаушыға айналып, ойын басына орташа есеппен 7.9 ұпай жинады. Оның ату дағдысы да жақсарды, үш ұпайлық аймақтан 42.4% (66-дан 28) және жалпы алғанда 51.9% (131-ден 68) көрсетті. Ол тұрақты ойын уақыты берілсе, қабілетті ұпай жинаушы екенін дәлелдеді, себебі ол тоғыз рет екі таңбалы ұпай жинады, оның ішінде Big Ten ойындарында бес рет. Big Ten турнирінің жартылай финалында Индианаға қарсы өткен ойында ол 16 ұпай жинады. Сол ойында Хед 6-дан 5 соққыны, соның ішінде Хузиерс клубына қарсы екі үш ұпайлық соққыны дәл орындады. Illinois клубының Big Ten турниріндегі үш жеңісінде Хед орташа есеппен 9.7 ұпай жинады және өте керемет 69.2% тиянақтылық көрсетті. Осы үш ойында ол Пердью клубына қарсы 15 ұпай жинады, 9 соққыдан 5-ін және үш үш ұпайлық соққыны орындады, Мичиган штатында үш үш ұпайлық соққы орындады, ал Огайо штатына қарсы маусымдық рекордтық жеті допты қайтарып алды. Шығыс Иллинойс клубына қарсы өткен ойында Хед маусымдық рекордтық бес нәтижелі пас берді. Сонымен қатар, Хед Батыс Иллинойс клубына қарсы өткен ойында барлық бес соққысын орындап, 11 ұпай жинады.
Кіші жыл
Үшінші курс көптеген өзгерістермен өтті. Бас жаттықтырушы Билл Селф Иллинойс штатын тастап, Канзастағы бос қызметке өтті, ал Оңтүстік Иллинойс штатының бас жаттықтырушысы Брюс Вебер Иллинойс штатын басқаруды өз мойнына алды. Вебер Хедті тұрақты құрамға қосты, нәтижесінде оның алаңдағы уақыты едәуір артты. Хед командада төртінші орында (Big Ten турнирінде 24-ші орында) 11,0 ұпаймен көзге түсті. Ол 29 матчтың 20-сында кем дегенде тоғыз ұпай жинады, соның ішінде 14 матчта қос таңбалы ұпайға жетті. Big Ten турнирінің ширек финалында Индианаға қарсы өткен ойында ол 14-тен 9 рет сәтті лақтырып, төрт үш ұпайлық допты соғып, мансабындағы ең жоғары көрсеткіш – 29 ұпай жинады. Содан кейін ол Purdue-де Big Ten турнирінде жеңіс әкелген матчта 19 ұпай жинап, сегіз нәтижелі пас берді. Сол ойында Хед Роджер Пауэллге жарты алаңнан пас жіберіп, Пауэллдің тастаған добын қайтарып алып, ойын аяқталуға 0,9 секунд қалғанда рейдтік допты себетке түсіріп, драматикалық жеңіске жеткізді. Кейін Хед Айоваға қарсы өткен жеңісті матчта 16 ұпай және 10 допты қайтарумен (кәріздік) өзінің алғашқы «дабл-дабл» рекордын жасады. Хед допты қайтару қабілетін көрсетіп, Солтүстік-Батыс штатына қарсы өткен жеңісті матчта 8 допты қайтарумен командасын жеңіске жеткізді. Мичиганға қарсы өткен жеңісті матчта ол барлық ойыншылардың ішінде ең көп – 18 ұпай жинап, сегіз үш ұпайлық доптың бесеуін соқты. Мичиган штатына қарсы өткен жеңісті матчта Хед тағы да барлық ойыншылардың ішінде ең көп – 17 ұпай жинап, бес үш ұпайлық доп соқты. NCAA турнирінде Хед Иллинойс штатының екі жеңісінде орташа есеппен 7,0 нәтижелі пас және 5,5 допты қайтару көрсеткішін тіркеді. Ол маусым соңында командада нәтижелі пас беру бойынша үшінші орынды иеленді (75). Хед команда үшін қаншалықты құнды екенін көрсету үшін, Иллинойс штаты оның негізгі құрамында болғанда 21–3 есебімен жеңіске жетті.
Ақырғы жыл
Басшының соңғы курсы ең жарқыны болды. Ол Консенсус екінші командасының All-American, Associated Press екінші командасының All-American, USBWA екінші командасының All-American, NABC екінші командасының All-American, College Insider.com All-American, Sports Illustrated.com Honorable Mention All-American, лига жаттықтырушылары мен БАҚ өкілдерінің таңдауы бойынша Бірінші команда All-Big Ten, Big Ten All Tournament Team құрамына кірді, NCAA Chicago Regional All Tournament Team құрметіне ие болды, NCAA Final Four All Tournament Team мүшесі атанды, Wooden Award финалисі, Oscar Robertson (USBWA) Жылдың ойыншысы финалисі, Adolph Rupp Award финалисі, маусым ортасындағы Naismith Award үміткері, USBWA All-District, NABC First Team All-District болып таңдалды. Басшы маусымның барлық ойындарында бастапқы құрамда ойнады, команданың ұпай жинауында көшбасшы болды, орташа есеппен 15.9 ұпай (Big Ten-де 5-орын) жинады. Dee Brown және Deron Williams сияқты керемет пас берушілермен бірге ойнаған Басшы маусым ішінде 622 ұпай жинады, бұл мектеп тарихындағы бір маусымдағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі (5-орын). Ол 16 ойында Иллинойс командасының үздік бомбардирі болды және 39 ойынның 36-сында екі таңбалы ұпай жинады, соның ішінде 12 ойында 20-дан астам ұпай жинады. Басшы Big Ten турнирінде 116 үш ұпаймен (әр ойынға 3.0) көшбасшы болды және Иллинойс штатының бір маусымдағы үш ұпайлық гол соғу бойынша жаңа рекордын орнатты (2000 жылы Кори Брэдфордтың 96 голынан асып түсті). Оның 116 үш ұпайлық голы Big Ten тарихындағы бір маусымдағы үшінші ең жоғары көрсеткіш болып табылады. Ол 23 ойында кем дегенде үш үш ұпайлық гол соқты. Сонымен қатар, ол Иллинойс командасында екінші, Big Ten-де бесінші және NCAA-да 33-орында үш ұпайлық голдың тиімділігі бойынша (41.0%, 116/283) тұрды. Басшы маусым ішінде алаңнан 46.3% (214/462) тиімділікпен гол соқты. Ол Иллинойс командасында еркін лақтырудың тиімділігі бойынша көшбасшы болды (Big Ten-де 6-орын), 78.8% (78/99) көрсеткішпен. Оның қорғанысы да жақсарды, ол Иллинойс командасында екінші, Big Ten-де бесінші орында тұрды, орташа есеппен 1.7 доп ұрлады. Басшы Иллинойс командасында ассисттер бойынша үшінші, Big Ten-де бесінші орында тұрды, орташа есеппен 3.8 ассист берді. Басшы ассист/доп жоғалту көрсеткіші бойынша Иллинойс командасында үшінші, Big Ten-де бесінші орында тұрды (2.17), сондай-ақ Иллинойс командасында рибаундтар бойынша үшінші орында тұрды, орташа есеппен 4.0 рибаунд жинады. 2005 жылдың 17 қаңтарында Пенн Стейт және Солтүстік-Батыс командаларына қарсы жеңіске жеткеннен кейін ол Аптаның үздік ойыншысы атағын алды. Лас-Вегас Холидей Классик турнирінде ол жеңіліссіз Иллинойс командасын жетектеді және MVP атағын жеңіп алды. Оның маусымдағы ең жоғары көрсеткіші екі рет қайталанды – Солтүстік-Батыс және Висконсин командаларына қарсы 26 ұпай жинады. Ол Оукленд командасына қарсы алты үш ұпайлық гол соғып, мансабындағы ең жоғары көрсеткішті орнатты және Финал Форда Луисвилл командасына қарсы алты үш ұпайлық голмен теңестірді. Айова командасына қарсы ойында Басшы мансабындағы ең көп – алты доп ұрлады, бұл маусымдағы Иллинойс командасының ең жоғары көрсеткіші. Ол Оукленд, Гонзага және Вальпараисо командаларына қарсы үш ойында тоғыз ассистпен мансабындағы ең жоғары көрсеткішті теңестірді. Иллинойс командасы маусымда 37 ойын жеңіп, NCAA I дивизионының рекордын теңестірді. Команда маусымның көп бөлігінде бірінші орында тұрды. NCAA турнирінде Басшы Иллинойс штатының турнирде ойнаған ойындары (14), жинаған ұпайлар (162), соққан голдар (59) және үш ұпайлық голдар (32) бойынша жаңа мектеп рекордтарын орнатты. Команда мектеп тарихында алғаш рет чемпионат ойынына өтті, бірақ Солтүстік Каролинадан жеңілді. Басшы ойынның соңғы секундтарында үш ұпайлық гол соғуға талпынып, сәтті болмады, нәтижесінде Иллинойс командасы елдегі екінші орында аяқтады. Ол Иллинойс штатындағы барлық уақыттағы ұпай тізімінде 19-орында (1295 ұпай), үш ұпайлық гол тізімінде төртінші орында (209 гол) және доп ұрлау тізімінде тоғызыншы орында (158 доп) аяқтады. Ол 2005 жылдың 25 қаңтарында Висконсин штатында 1000-шы ұпайын жинады. Басшы 2005 жылдың мамыр айында спорт менеджменті мамандығы бойынша бітірді және бакалавр дәрежесін алу үшін тек тағылымдамадан өтуі керек.
Хьюстон Рокетс (2005-2009 жылдар)
2005–06 жылғы НБА маусымында Хед 80 ойынға қатысты, оның 27-сінде бастапқы құрамда ойнады. Ол маусымды ойын басына орташа есеппен 8,8 ұпай және 2,7 нәтижелі паспен аяқтады. Маусым соңында Хед НБА жаңашылдардың екінші командасына енді. 2006–07 жылғы НБА маусымында 2007 жылдың 15 сәуіріне дейін ол ойын басына орташа есеппен 10,8 ұпай, 3,2 доптарды қайтарып алу және 2,4 нәтижелі пас көрсетті. Хьюстон Рокетс командасының құнды резервтік ойыншысы екенін дәлелдеді, әсіресе Трейси МакГрейди мен Яо Мингтің жарақаттарына байланысты алаңда болмаған кезде. Ол сол маусымда қатарынан 37 ойында кем дегенде бір үш ұпайлық лақтыру жасады және өзін сенімді ойыншы ретінде көрсетті, ойын соңында бірнеше маңызды голдар соқты. 2007 жылдың 4 сәуірінде МакГрейди мен Яо алаңда болмағанда, Хед Голден Стейт Уорриорсқа қарсы өткен ойында 30 ұпай жинап, мансаптық рекордын жаңартты. Ол 10/13 есімдік лақтырудан, 7/9 үш ұпайлық лақтырудан және 3/3 айып тастаудан гол соқты. 2009 жылдың 19 ақпанында Хед өзінің бұрынғы Illini командаласы Брайан Кукпен қайта бірікті, ол Орландо Мэджик командасынан алынғаннан кейін, бірақ бұл кездесу ұзаққа соқпады, өйткені 28 ақпанда Rockets Хедті босатып жіберді.
Майами Хит (2009)
3 наурызда Хед «Майами Хит» клубымен келісім шарт жасасты. «Майами» сапындағы алғашқы ойынынан кейін Лютер Хед «Орландо Мэджик» командасына қарсы матчта қолы сынды, осылайша маусымы аяқталды.
Индиана Пейсерс (20092010)
2009 жылдың 17 қыркүйегінде Хед «Индиана Пейсерс» командасымен келісімшарт жасасты.
Сакраменто Кингз (20102011)
2010 жылдың 5 қыркүйегінде Хед Сакраменто Кингс клубымен кепілдіксіз келісімшартқа қол қойды. 2010 жылдың 27 қазанында Хед алғашқы ойынында 14 ұпай жинап, "Тимбервульвз" клубына қарсы 117–116 есебімен жеңіске жеткізуге көмектесті. 2011 жылдың 19 наурызында Хед Кингс клубынан босатылды.
Қытай және НБА D-лигасы
2011 жылғы НБА локауты кезінде Хед Қытайдағы Цзянсу Нанган Драконс командасымен келісім жасасты. Бірақ Қытайға келгенге дейін ол жарақат алды, және Цзянсу оның келісімін күштен шығарды. 2012 жылдың 1 қарашасында Хед НБА D лигасының Остин Торос клубына қосылды. 2013 жылдың 22 қаңтарында Торос оны Техас Легендс клубына ауыстырды. 2013 жылдың 12 ақпанында Легендс Хедті босатып жіберді.
Еуропа
2013 жылдың қыркүйегінде Испания лигасының командасы CB Valladolid 2013–14 маусымы үшін жасаған алғашқы төрт ойыншының бірі ретінде Хедті жариялады.