Кіріспе

1984 жылы Диана Уинн Джонстың "От пен гемолок" романы – британдық автор Диана Уинн Джонстың қазіргі заманғы фантастикалық туындысы. Ол негізінен "Там Лин" және "Томас Ример" атты ағылшын-шотланд шекаралық балладаларына негізделген. Алғаш рет 1984 жылы АҚШ-та Greenwillow Books баспасымен, ал 1985 жылы Ұлыбританияда Methuen Children's Books баспасымен жарық көрді. Содан бері түрлі баспагерлер арқылы бірнеше рет қайта басылды. Қағаз түріндегі басылымдар Ұлыбританияда Collins және АҚШ-та HarperTeen баспаларында шығарылады, екеуі де HarperCollins компаниясының бөлімшелері. Penguin Group баспасының бөлімшесі – Firebird 2012 жылдың 12 сәуірінде жаңа қағаз басылымын шығарды. "От пен гемолок" 2005 жылы Phoenix Award сыйлығының иегері атанды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Ол өзінің ескі бөлмесін тазалағанда, Полли өзінің естеліктерінің астында, ол мүлдем қалыпты және ерекше емес өмір сүрген, екінші естеліктер топтамасы бар екенін біледі, олар әдеттегідей емес. Поли осы "екінші жиынтық" естеліктерін еске алғанда, олардың айырмашылығы сол кездегі, ол он жасында ең жақсы досы Нинамен ойнап жүргенде, Хансдон үйіндегі ескі сарайда жерлеу рәсіміне тап болған кезде. Сол жерде оған Томас Линн деген кісі келіп, сыртқа шығарып, бірге болды. Ол оны үлкен үйірмеден алты суретті таңдауға көмектесу үшін ішке кіргізеді, ол қайтыс болған адамның мүлкінен оның үлесі; олардың бірі - "От және Хемлок" деп аталатын сурет (осыдан романның аты), ол оған берді. Содан кейін оны әжесінің үйіне алып барады. Келесі жылдары Том мен Поли достығын көбінесе хат алысу арқылы жалғастырады, кейде олар бір-біріне келіп тұрады. Том оған кітаптар мен хаттар жібереді, олардың ішінде көптеген оқиғалар бар, олардың көбісі оның қиын жағдайының жалпы тақырыбына байланысты. Олар екеуі бірге Тан Коул есімді батыр мен оның көмекшісі Геро туралы әңгімелер жасайды, олар Лин мырзаның және Поллидің әрқайсысының өздерінің кейіпкерлері. Осы оқиғалардың бәрі бірте-бірте шындыққа айналады. Мысалы, Тан Коулдың аты туралы сөйлескеннен кейін, олар жақын маңдағы цирктен қашып, Лондон көшелерінде қозғалысты бұзатын бірдей жылқыға тап болады. Кейіннен ойлап табылған қала мен теміржол дүкені шындыққа айналады, иесі Томның түкіріп тұрған бейнесі болып табылады, ал оның немере інісі Лесли оқиғаға кейіннен Лорелдің мүмкін құрбаны ретінде кіреді. Том мен Поллидің әңгімесінде тағы үш батыр бар; кейіннен Том Поллиге оркестрінің барлық мүшелерінің суретін береді және оларды анықтауды сұрайды. Ол бірден басқа үш батырды табады. Бұл үшеуі дәл Томмен бірге тәуелсіз сыбызғы квартеті құруды ойлап жүргендер. Осы уақыт ішінде Полли Томның бұрынғы әйелі отбасының мүшелерімен кездеседі, олардың барлығы оған қауіп төндіріп, Томмен қарым-қатынасын бұзуға тырысады. Олардың арасында Поллиден бірнеше жас үлкен Себ те бар. Поли Лаурелдің (Томның бұрынғы әйелі) оған қандай да бір күш-қуатты пайдаланғанын түсінеді. Том бұл туралы сөйлесуден бас тартады. Бұл достық Поллидің өз үй-бүлесі өмірінің ыдырауында өскенінің аясында дамыды: оның әкесі Рег кетеді, ал жаңа пәтер иесі көшіп келіп, анасы Айвимен қарым-қатынас жасайды. Айви оны Бристольдегі әкесіне жібергенде, ол жерде оның қаламағаны анық болады, өйткені әкесі өзінің қызына оның келе жатқанын да, олармен тұрақты өмір сүру керектігін де айтпаған. Ақырында Полли әжесінің қасына көшіп барады, ол оның өмірінде мықты, қатал, қатаң зәкір болып табылады. Полли он алты жасқа толғанда, ол Томды әрдайым жақсы көретінін түсінеді, бірақ ол оны қабылдамағанда (бір жағынан олардың жас айырмашылығына байланысты, сонымен қатар өз қауіпсіздігі үшін, кейіннен ол білгендей) ол оның жаман Лорелмен қарым-қатынасының құпиясын ашуға кіріседі. ол қандай да бір жолмен Томмен және өзімен болған барлық табиғаттан тыс оқиғаларға байланысты. Ол бұл үшін вуду сияқты рәсімдерді орындайды және ол ішінара сәтті өтеді. Ол бәрін бастаған Хунсдон үйіне шақырылады. Лорел бар, бірақ Поллиді қорлайды және оған (адал емес) Томдың қатерлі ісіктен өліп жатқанын және оның жалғыз қалдыруын қалайтынын айтады. Поли оны ұмытуға келісіп, кетеді. Оның екінші естеліктері осы жерде аяқталады. Үш жылдан кейін сурет алдында отырып (ол қазір Томның сыйлығы екенін түсінеді) Полли тергеуді бастауға шешім қабылдайды және Том туралы барлық естеліктер оның өмірінен өшірілгенін және оны білуі керек кез-келген адамның естеліктерінен жойылғандығын біледі. Сонымен қатар, ол Томмен байланысты басқа адамдар ол кім екенін білмейтін, оның досы Нина Полли онымен сөйлесуді бірнеше жыл бұрын тоқтатқан деп санайды, ал Том арқылы танысқан достары онымен ешқашан кездеспеген. Ол ренжіді, және ол Томды табуға бел буды, ол білген және әлі де жақсы көретін адамды. Бұл ретте оған шындықты анықтауға көмектесетін екі балладаны, Там Линді және Рифші Томасты оқу көмектеседі. Шын мәнінде, Том "Фейлер патшайымы" деп аталатын Лорелмен келісімге келді. Енді ол күйеуінің, әулиелердің патшасы, зұлым Мортон Леройдың өмірін жалғастыру үшін өз өмірін құрбан етуге тиіс. Баладалардағы ақпаратты нұсқау ретінде пайдаланып, ол Лорелдің төрағалық ететін рәсіміне келеді және оны алдап, Томның өмірін, және оның махаббатын, сіз аяқтағы таңғажайып оқиғаларды қалай түсіндіруге ба...

Кейіпкерлер

Поли Уиттаккер – басты кейіпкер. Томас Линн, Поллимен ерекше қарым-қатынаста болған және оны Лорелден құтқару қажеттігі туындайтын адам. Әже – Поллидің әкесінің анасы, Полли он жасқа келгенде оның қолына өтеді. Лорел – осы нұсқадағы антагонист, яғни "Елдер патшайымы". Айви – Поллидің анасы. Нина – Поллидің балалық шақтағы досы. Поллидің "өзгертілген" естеліктерінде Нинамен болған достығы жойылған. Фиона Перкс Поллимен жақын дос болып, кейіннен олмен бірге тұрады және Томның бар екенін анықтауда маңызды рөл атқарады.

Негізгі тақырыптар

Феминизм – Там Линнің түпнұсқа тарихы – өзінің жарына қадамдаған адамын перилерден құтқаратын Джанет есімді тапқыр және батыл жас қыз туралы. Джонс бұл романды жазғанда, оған "әйелді ер адамның орнына қарапайым түрде қоймайтын повество құрылымы" қажет екенін түсінді. Дегенмен, кітаптың көп бөлігінде Полли ер бала мінезді. Ол мен Том айтқан оқиғаларда өзін Том Линннің көмекшісі, жігіт кейпіне енуге тиіс "Батыр" рөлінде бейнелейді.

Басқа шығармаларға сілтеме жасау

Бұл әңгіме кем дегенде XVI ғасырдың ортасынан бері келе жатқан Там Лин туралы халық аңызын нақты бейнелейді. Диана Уинн Джонс өзінің мақсатын "қазіргі өмір мен батырлық мифтік оқиғалар соншалықты жақын болуы керек еді, оларды ажырату мүмкін емес" деп жазды. Қорған ғимараты Картерхоуды көрсетеді. Том Линн – Там Лин, ол тозаққа берілетін құрбандық ретінде пайдаланылады. Оның бұрынғы әйелі Лорел – Әулиелер патшайымы. Поли "Оксфорд балладалар жинағын" оқығаннан кейін өзін Джанетпен теңестіреді және ол "жанеттің істегенін істей аламын деп үміттенем" дейді. Кітаптың жалпы құрылымы Т. С. Элиоттың "Төрт квартеттерінің" үлгісімен құрылған, Джонстың сөздерімен айтқанда, ол "рухани өлімнің (Хемлок) бос ештігінен қиял мен құтқарылудың Отанына қарай, статикалық ойлау мен қозғалысты ерекше тәсілмен біріктіріп, сананың ізденісін жасайды".

Басқа шығармаларға сілтеме

Полли өскен сайын Том Линн оған кітаптар жібереді, олардың көпшілігі оған Лорелмен жасаған келісімі туралы тікелей айтпай хабарлауға бағытталған. Ол бірде ертегілер жинағы туралы былай дейді: "Тек ойлау қабілеті нашар адамдар ғана ертегілерді жек көреді. Әрқайсысында нақты, ерекше бір факт жатыр, іздесең табасың." Олардың ішінде "Алтын тал", "Күн шығысында, ай батысында" және "Оксфорд балладалар жинағы" (онда Томас Ример және Там Линнің шығармалары бар) кіреді. Александр Дюманың "Үш мушкетер" романын оқығаннан кейін, Полли Томға жасырын хаттарында өзін сүйікті кейіпкері Портос деп атайды. Кейін кітапта Том мен оның достары "Дюма" квартетін құрып, әрбір мүшесіне лақап ат қояды; Том Атос болады. Полли "Сақиналар мырзасы" романын оқып, өзінің Герой есімді кейіпкері қауіпті сақинаны батыл түрде жоятын ұзақ әңгіме жазады. Ол оны Томға жібереді, ал Том "Өз ойларыңды қолдан" деп жауап бергенде қатты ренжіп қалады. Кітап бойында әдебиет, өнер және музыка салаларындағы тағы да көптеген туындыларға сілтемелер кездеседі.

Өнер

Бұл жерде 5 сурет және Линннің жерлеу рәсімінде алған бір фотосуреті бар. Олардың бәрі өте құнды деп сипатталған. "Жасыл, күнге толы сурет, онда ескі заманғы адамдар орман ішінде пикник жасап отыр." Сипаттамаға қарағанда, бұл Эдуард Манедің "Жеміс-жидек үстіндегі түскі ас" картинасы болуы мүмкін. "Көрмедегі көріністің ерекше, қисайған түрі." Диана Уинн Джонс осы сипаттаманы берген кезде қандай сурет немесе суретшіні ойда ұстағаны белгісіз. "Қытайлық жылқының әдемі суреті." Тағы да, толыққанды сипаттамасыз қандай сурет екені анық емес. "Теңіз жағасындағы қайғылы қызғылт көк түсті Арлекиндер." Кейін бұл картинаның Пикассо екені және бір клоун ересек, ал екіншісі баланың бойында екені белгілі болады. Бұл аталмаған картина болуы мүмкін. "Адамдар скрипка тартып жатқанды бейнелейтін құйынды, заманауи сурет." "Күн батқандағы өрттің үлкен көк-жасыл суреті, ал алдында сиырқұйрық сияқты өсімдіктің алып қаңқасын түтін орап бастады." Диана өзі бұл суретті бір кезде өзінде сақтағанын айтады. Бұл туралы көп мәлімет жоқ. Тағы бір айта кететін сурет – Джон Петтидің "Вigil" (Тілшілік) картинасы. Линн мырза Полли көрсеткенде оны "әлсіз" деп сипаттайды.

Қабылдау

Дейв Лэнгфорд "Ақ жұлдыз" журналының 96-шы нөмірінде "От пен Хемлок" кітабына шолу жасап, "Бұл амбициялық кітапта тым көп күрделілік бар. Көңіл көтеріп, жұмбақтар ашылғанда, жарылыс басталғанда, қарқының өзгеруі сізді шаршатып, қыңыр қалдыруы мүмкін. Оны сақтанып оқыңыз" деді.