Кіріспе

GBK қарапайым қытай таңбаларының кодтамасы — Қытай Халық Республикасында қолданылатын қарапайым қытай таңбалары үшін GB 2312 таңбалар жиынтығының кеңейтімі. Ол GB 13000.1 93, яғни ISO/IEC 10646:1993 немесе Unicode 1.1-де кездесетін барлық біріктірілген CJK таңбаларын қамтиды. 1993 жылы алғашқы шығарылымынан бастап GBK-ны Microsoft Code page 936/1386 кодта кеңейтті, содан кейін GBK 1.0 болып дамыды. GBK сонымен қатар IANA тіркелген Microsoft карталауының интернеттегі атауы, ол өзге іске асырулардан 0x80 мекенжайындағы бір байттық евро белгісімен ерекшеленеді. GB — Guójiā Biāozhǔn, яғни қытай тілінде «ұлттық стандарт» дегенді білдіреді, ал K — «Кеңейту» (扩展 kuòzhǎn). GBK ескі GB 2312 стандартын дәстүрлі қытай таңбаларымен ғана емес, сонымен қатар 1981 жылы GB 2312 қабылданғаннан кейін оңайлатылған қытай таңбаларымен де кеңейтті. GBK пайда болғаннан кейін, бұрын бейнеленбеген кейбір есімдердегі таңбаларды, мысалы, бұрынғы Қытай премьер-министрі Чжу Ронгжидің атындағы 镕 (róng) таңбасын енді бейнелеуге болады. 2022 жылғы мәліметтерге сәйкес, GBK Қытайдан және аймақтардан қызмет көрсететін үшінші ең танымал кодтама (UTF-8 және GB 2312 кіші жиынтығынан кейін), веб-серверлердің 1,9%-ы GBK деп жарияланған беттерді ұсынады. Дегенмен, барлық негізгі веб-браузерлер GB2312 белгісі қойылған құжаттарды GBK белгісі қойылғандай түсіндіреді, тек Safari және Edge GB 2312 белгісімен жұмыс істейді. GBK және GB 2312 кодтамаларының Қытайдағы және аймақтардағы үлесі 5,5%-ды құрайды.

Тарих

1993 жылы Юникод 1.1 стандарты жарияланды, оның құрамында Қытай, Тайвань, Жапония және Кореяда қолданылатын 20 902 символ болды. Осыдан кейін Қытай Юникод 1.1 стандартына балама Guobiao стандарты – GB 13000.1 93 стандартын жариялады. GBK символдары жиынтығы 1993 жылы GB 2312 80-нің кеңейтілген нұсқасы ретінде анықталды, сонымен қатар GB 2312-де бос қалған кодтық нүктелер арқылы GB 13000.1 93 символдары да қамтылды. Осылайша GBK, GB 2312-мен кері үйлесімді. GBK, GB 13000.1 93 стандартына қосымша ретінде анықталды. Microsoft, GBK-ны Windows 95 және Windows NT 3.51 жүйелерінде 936 кодтық беті ретінде енгізді. GBK ресми стандарт болмаса да, Windows 95-тің кең таралғандығы GBK-ның де-факто стандартқа айналуына әкелді. GBK, Юникод 1.1 және GB 13000.1 93-те анықталған барлық қытай символдарынан тұрса да, бұл стандарттар әртүрлі кодтық кестелерді пайдаланды. Оның басты себебі – GB 2312 80 және GB 13000.1 93 арасындағы қақтығысты жою болды. 1995 жылы Қытай Ұлттық ақпараттық технологияларды стандарттау техникалық комитеті Қытай ішкі кодын кеңейту ережесін (s=汉字内码扩展规范 (GBK)), 1.0 нұсқасын – GBK 1.0 ретінде бекітті, ол 936 кодтық бетінің шағын кеңейтілген түрі болды. Жаңа қосылған 95 символ GB 13000.1 1993 стандартында табылған жоқ және оларға уақытша Unicode PUA кодтық нүктелері тағайындалды. Кейін Microsoft, 936 кодтық бетіне евро символын қосып, оған 0x80 кодын берді. Бұл GBK 1.0 стандартында жарамды кодтық нүкте емес. 2000 жылы GB 18030 2000 стандарты жарияланды, ол GBK 1.0-мен үйлесімділікті сақтай отырып, оны алмастырды. Ол қытай символдарының анықтамаларын көбейтті және төрт байттық символдар кеңістігін енгізу арқылы мүмкін символдар санын кеңейтті. GB 18030 стандартының бір және екі байттық символдардан тұратын кіші жиынтығы кейде GBK деп те аталады. Юникодқа сәйкестендіру аздап өзгерді, себебі кейбір символдар енді Юникодта анықталды. Стандарттың ең соңғы нұсқасы – GB 18030 2005-те барлық 24 символ ғана Unicode PUA-ға сәйкес келеді (GB 18030#PUA қараңыз). 2002 жылы GBK IANA символдары жиынтығы ретінде тіркелді; тіркеуде 936 кодтық бетінің сәйкестендірілуі, сондай-ақ CP936/MS936 псевдонимдері қолданылды, бірақ GBK 1.0 спецификациясына сілтеме жасалды. GBK кодектеушісі бір байттық евро символымен және төрт байттық тізбексіз GB 18030 кодектеушісі ретінде анықталады (W3C GBK декодер спецификациясында мұндай шектеулер жоқ, ол GB 18030 ретінде декодтайды, яғни барлық Unicode символдарымен бірдей диапазонды қолданады).