Хуббелл сауда бекеті: Навахо және қоныс салушылардың мәдени кездесу орны

Кіріспе

Апачи округі, Аризона штаты, АҚШ-тағы мәдени ескерткіш.

Хаббелл сауда бекетінің ұлттық тарихи орны – Чемберстен солтүстікке қарай 191 тас жолында орналасқан тарихи орын. Аризона штатының Ганадо қаласында көрме орталығы бар. Бұл орын навахо және аймаққа сауда жасау үшін келген қоныс аударушылардың екі мәдениетінің кездесу алабы ретінде қарастырылады.

Тарих

1878 жылы Джон Лоренцо Хаббелл осы сауда бекетін сатып алды, Навахо тайпасына АҚШ-тың Боске Редондо, Форт Самнер, Нью-Мексикодағы жер аударуынан кейін Ганадо аймағына оралуға рұқсат берілгеннен он жыл өткен соң. Осылай Навахо тарихында "Навахоның ұзақ жолы" деп белгілі болған оқиға аяқталды. 1960 жылы ол Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды.

Навахо халқы

Навахолар 1868 жылы "Ұзақ жолдан" оралғанда, малдарының қырылып, егістіктерінің жойылғанын көрді. Өмір салты қиратылып, өмірлері мәңгілікке өзгерді. "Ұзақ жолдың" салдарынан Навахолар 19 ғасырдың соңында экономикалық дағдарысқа ұшырады. Сондықтан сауда маңыздырақ бола бастады. Аймақтан алынған ауыр құмтастар 1883 жылы Pueblo Colorado Wash өзенінің оңтүстік жағасындағы осы мықты ғимаратты салу үшін қазылды. Өмір осы сауда орталығының айналасында өтті. Сауда идеясы Навахолар үшін жаңа емес еді. Оңтүстік-Батыстағы жергілікті американдық тайпалар ғасырлар бойы бір-бірімен сауда жасап келді. Боск Редондодағы төрт жылдық тұтқындау кезінде Навахолар көптеген жаңа заттармен танысты (мысалы, ұн, қант, кофе, қамыр көтеру ұнтағы, консервілер, темекі, құрал-жарақ, мата және т.б.). Аңглосаксондықтар Навахолармен сауда жасағанда, айырмашылық алмасылған тауарларда және осы алмасулардың нәтижесінде болған өзгерістерде болды. Мұндай тауарларды Хаббелл сияқты саудагерлер ұсынды. Хаббелл сияқты адамдармен сауда жасау Навахолар үшін маңыздырақ бола түсті. Саудагер жаңа құрылған резервацияның сыртындағы әлеммен байланыста болды, ол Навахолардың өз өнімдерін толықтыру үшін қажетті негізгі тауарларды жеткізе алатын. Саудагерлердің тауарларына алмасу үшін Навахолар жүн, қой, кейін кілемдер, әшекейлер, тоқу шараптары мен керамикалық бұйымдарды ұсынды. Саудагерлер мен Навахолар арасында ақша қолданыла бастағанға дейін бірнеше жыл өтті. 1967 жылы Ұлттық саябақтар қызметіне сатылғанға дейін Хаббелл отбасы мүшелері осы сауда орталығын басқарды. Сауда орталығы әлі де жұмыс істеп тұр, оны коммерциялық емес "Батыс Ұлттық саябақтар қауымдастығы" басқарады, ол Хаббелл отбасы құрған сауда дәстүрлерін сақтайды. Бүгінде Хаббелл сауда орталығы ұлттық тарихи ескерткіші әлі де бастапқы жерінде орналасқан, оған сауда орталығы, отбасылық үй, шаруашылық ғимараттар, жер және келушілерді қабылдау орталығы кіреді. Келушілер Навахо ұлтындағы осы тарихи сауда орталығын көріп, тоқу шеберлігінің көрсетілімдерін тамашалай алады; ал дүкенде әлі де ежелгі күндегі ағаш едені мен қабырғалары сақталған. Жеке кеңістік пен қоғамдық орынды бөлетін қақпаға қашалған әріптер Джон Лоренцо Хаббелге арналған.

When the Navajos returned from The Long Walk in 1868, they found their herds decimated, their fields destroyed. Their way of life was ripped apart and their life was forever changed. The Navajos were troubled by an economic depression in the late 19th century as a result of the Long Walk. Thus, trade became increasingly important. Heavy sandstones from the area were quarried in 1883 to begin construction of this solid building along the southern banks of the Pueblo Colorado Wash. Life at Hubbell Trading Post centered around it. The idea of trading was not new to the Navajos. Native American tribes in the Southwest had traded amongst themselves for centuries. During the four years' internment at Bosque Redondo, Navajos were introduced to many new items (e. g., flour, sugar, coffee, baking powder, canned goods, tobacco, tools, cloth, etc.). When the Anglos came to trade with the Navajos, the difference was in the products exchanged, and in the changes brought about by these exchanges. Traders like Hubbell supplied these items. Trade with men like Hubbell became increasingly important for the Navajos. The trader was in contact with the world outside the newly created reservation, a world which could supply the staples the Navajos needed to supplement their homegrown products. In exchange for the trader's goods the Navajos traded wool, sheep and, later, rugs, jewelry, baskets and pottery. It was years before cash was used between trader and Navajos. Hubbell family members operated this trading post until it was sold to the National Park Service in 1967. The trading post is still active, operated by the non profit Western National Parks Association, which maintains the trading traditions the Hubbell family established. Today, Hubbell Trading Post National Historic Site is still situated on the original homestead, which includes the trading post, family home, out buildings, land and a visitor center. Visitors can experience this historic trading post on the Navajo Nation, which includes weaving demonstrations; and the store still maintains a wooden floor and walls from the days of old. A set of initials carved on the gate of the privacy wall which separates the public spaces from the private stand for John Lorenzo Hubbell.

Хаббеллдің өмірі

Хаббеллдің әкесі ағылшын, анасы испан. Ол Нью-Мексико штатындағы Паджарито Месада, Альбукеркидің оңтүстігіндегі шағын ауылда өсті. Ол бұл жерге 1876 жылы, Ұзақ жолдан кейін он жылдан аз уақыт өткен соң келді. 1878 жылы Уильям Леонард есімді саудагерден кешенді құрайтын шағын ғимараттарды сатып алып, бизнес бастады. Ол 23 жаста, отбасы құрмаған, өзін жақсы танымайтын навахо тайпасының арасында өмір сүруге тырысып жатқан еді. Ол жаңа мәдениетке және қиын тілге бейімделуі керек болды. Ол, әдетте, "саудагер навахосы" тілін тез үйренген болар. Джон Лоренцо үш тілді білді: ағылшын, испан және навахо тілдерін. Мистер Хаббелл Лина Руби есімді испан әйеліне үйленді. Олардың екі ұлы мен екі қызы болды. 1902 жылы отбасылық үйге қосымша бөлмелер салынды, осылайша үй кеңейтілді. Бұл бастапқыда қарапайым саман үй болған, бірақ Хаббелл отбасы оны біртіндеп жайлы, тіпті сәнді үйге айналдырды. Ішінде суреттер, зергерлік бұйымдар мен көптеген үлкен навахо кілемдері әлі де сақталған. Шығыстағы үйлерін қалдырып кеткен басқа саудагерлерден айырмашылығы, Хаббелл отбасы жыл бойы Ганадо ауылында тұрды. Хаббеллдер бұл үйде 1967 жылға дейін тұрды. Қонақ үйін 1930 жылдардың басында мистер Хаббеллдің ұлы Роман мен келіні Дороти, мистер Хаббеллді құрметтеу үшін салған. Дороти Хаббелл ішкі ағаш есікті оюлап жасады. Хаббелл үйіне жердің түсі мен пішіндеріне қызығушылық танытқан суретшілер, ақпарат алу үшін келген антропологтар, мемлекет қайраткерлері, отбасы достары және баспанаға мұқтаж қарапайым саяхатшылар сияқты қонақтар келіп тұратын. Сәулеттік тұрғыдан алғанда, қонақ үй Хоган стилінде салынған (навахо тілінде "үй" деген мағынаны білдіреді). Көптеген хоган ағаштан салынған, ал есігі әрқашан шығысқа қаратылады. Хоган бір бөлмелі болып келеді және әдетте алты немесе сегіз қабырғасы бар. Мистер Хаббелл сауда үшін алыс жерден келген навахо тайпасы үшін бірнеше дәстүрлі хоган салдырды. Қонақ үй бастапқыда Пуэбло Колорадо деп аталды (есік үстіндегі жазуда көрсетілген), бірақ оны көбінесе Колорадо штатындағы Пуэбло қаласымен шатастырып жатады. Навахо тайпасының маңызды басшысы болған тотсохни Хастийн (навахо тілінде "үлкен су руының адамы") деген есімді адам болды. Ол сондай-ақ Ганадо Мучо (испан тілінде "көп мал") деп те аталды, және мистер Хаббелл оның құрметіне осы жерге Ганадо деген ат берді. Ганадо Мучоның Мани-Хорс есімді ұлы болған, ол осы жерге жерленген. Шеткі қабырғадан солтүстікке қарай Пуэбло Колорадо арнасы өтеді, ол Хаббелл қонысының солтүстік шекарасын құрайды. Ганадоның бұршақ егістігінің кейбір бөліктерінде арна жыл бойы сумен толы болады. Көктемде қар еріп, жазда жаңбыр жауған кезде арна су тасқынына ұшырайды. Оңтүстік-батыста судың мол болуы әрқашан адамдарды тартып келген. Пуэбло тайпасының ата-бабалары жүзделген жылдар бұрын осы аңғардың бойындағы шағын ауылдарда өмір сүрген. Кейін навахо тайпасы келді, содан кейін саудагерлер де су көзіне тартылды. Навахо тайпасы Пуэбло тайпасын Анасази (навахо тілінде "ежелгілер") деп атады. Сауда бекетінен солтүстік-батысқа қарай орналасқан конус тәрізді төбе Хаббелл төбесі деп аталады. Отбасылық зират оның үстінде орналасқан. Мистер Хаббелл, оның әйелі, үш баласы, келіні, немересі және Мани-Хорс есімді навахо адамы осы жерге жерленген. Мани-Хорс жергілікті малшылардың бірі және Ганадо Мучоның ұлы болған. Ол мен мистер Хаббелл көп жылдар бойы жақын дос болды. Мистер Хаббелл 1930 жылы қайтыс болғанға дейін көптеген клиенттерімен достық қарым-қатынас жасады. Содан кейін оның кіші ұлы Роман бизнеспен айналысты. Роман 1957 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның әйелі Дороти дүкенді тағы он жыл бойы, 1967 жылға дейін басқарды, сол кезде Ұлттық саябақтар қызметі осы жерді сатып алды. Сауда бекетінің қораларында мистер Хаббелл навахо малшыларынан сатып алған қозылар мен тоқтылар сақталды. Мал-жандыларды темір жолға жеткізгенге дейін қорада ұстап отырды. Мистер Хаббелл кейде ет малын да өсірді. Мистер Хаббелл резервация мен аумақтың бөлігі болып табылғанға дейін осы жерге қоныстанды. Резервация кеңейген кезде, ол Хаббеллдің меншігін қоршап алды. Конгресс актісі арқылы мистер Хаббелл үйін сақтауға рұқсат алды. Нью-Мексико штатының Галлап қалашығынан жүк вагондарымен тауарлар жеткізіліп, жақсы ауа райында екі-төрт күнде жетіп келді. Галлапқа қайтып бара жатқанда жүк вагондары үлкен жүн қаптарды тасыды.

Hubbell's father was Anglo, his mother Spanish. He was raised in Pajarito Mesa, New Mexico, a small village just south of Albuquerque, New Mexico. He came to this area in 1876, less than ten years after the Long Walk. In 1878 he bought the small buildings comprising the compound from a trader named William Leonard, and started business. He was twenty three years old, single and trying to make a living among the Navajos, a people he did not know very well. He had to find a niche in a new culture, a difficult language. He probably learned "trader Navajo" very quickly. John Lorenzo was trilingual. He spoke English, Spanish and Navajo. Mr. Hubbell married a Spanish woman named Lina Rubi. They had two sons and two daughters. Additions to the family home to accommodate the growing family were finished in 1902. It started out as a plain adobe building which the Hubbell family gradually made into a comfortable, and in some ways, luxurious home. Paintings and artifacts and many large Navajo rugs still decorate the interior. Unlike other traders who left their families "back home" in the east, the entire Hubbell family spent most of the year in the village of Ganado. The Hubbells lived in the house until 1967. The guest house was built in the early 1930s by Roman and Dorothy Hubbell, Mr. Hubbell's son and daughter in law, as a tribute to Mr. Hubbell. Dorothy Hubbell carved the inner wooden door. Visitors stayed in the Hubbell home, such as artists who were interested in the color and shapes of the land; anthropologists who came to Mr. Hubbell for information; statesmen; friends of the family; and ordinary travelers in need of a place to stay. Architecturally, the guest house is in the Hogan (pronounced hoe gone) (Navajo for home) style. Most hogans are built of logs, and the door always faces the east. Hogans are one room dwellings and usually have six or eight sides. Mr. Hubbell built several traditional hogans on the grounds for the Navajos who came long distances to trade. The guest house was originally called Pueblo Colorado (the inscription over the door) but often was confused with the town of Pueblo, Colorado. There was an important Navajo leader named totsohnii Hastiin (pronounced Toe so knee haaus teen) (Navajo for "man of the big water clan"). He was also called Ganado Mucho (pronounced gah nah doe moo cho) (Spanish for "many cattle") and Mr. Hubbell renamed this place Ganado for him. Ganado Mucho had a son, Many Horses, who is buried on the property. Beyond the perimeter wall to the north courses the Pueblo Colorado Wash, the northern boundary of the Hubbell settlement. In some sections of the Ganado Cornfields valley, the wash is spring fed and runs year round. Melting snows in spring and heavy summer rains sometimes cause it to flood. In the Southwest a good source of water has always attracted people. The ancestral Puebloans lived in small villages up and down the valley hundreds of years ago. The Navajos came later, and then the traders all attracted to the source of water. The Navajo called the ancestral Puebloans the Anasazi (pronounced ah nuh saa zee) (Navajo for "the ancient ones"). The cone shaped hill located northwest of the trading post is Hubbell Hill. The family cemetery is at the top. Mr. Hubbell, his wife, three of his children, a daughter in law, a granddaughter, and a Navajo man named Many Horses are buried there. Many Horses was one of the local herdsmen and the son of Ganado Mucho. He and Mr. Hubbell were close friends for many years. Mr. Hubbell maintained a friendship with many of his customers until his death in 1930. Then his younger son Roman operated the business. When Roman died in 1957, his wife Dorothy managed the store for another ten years, until 1967 when the National Park Service acquired the site. Built with juniper logs upright in the ground, the corrals of the trading post held lambs and sheep purchased from Navajo stockmen by Mr. Hubbell. The flocks stayed in the corral complex until they could be herded to the railroad. From time to time Mr. Hubbell kept beef cattle as well. Mr. Hubbell homesteaded before they were part of the reservation and territory. When the reservation expanded, it surrounded the Hubbell property. Through an act of Congress Mr. Hubbell got permission to keep his home. Freight wagons brought supplies to the store from the little railroad town of Gallup, New Mexico, two to four days' travel in good weather. Going back to Gallup, freight wagons hauled huge sacks of wool.

Құрылыс

Сауда бекетінің қоймасының құрылысы 1897 жылы басталды. Құрылысшылар, жергілікті халық, қабырғаларын жергілікті құмтастан, ал шатырларын ежелгі анасази стиліндегі үйлерге ұқсатып салған. Пондероза қарағайының қабырғалары, қайын ағашының тіректері, аршаның қабығы, жүгері сабақтары және топырақ қабаттардан тұрады, әр қабат төменгісіне тік бұрышпен орналасқан. Есектер мен шүмектер арқалықтарды көтеріп орнына қойды. Ағаш материалдары Ганадо ауылынан шамамен 19 шақырым шығысқа қарай алынған, онда Пондероза қарағаюы өсуге қолайлы биіктікте өседі. Қайын ағашының тіректері Аризона және Нью-Мексико штатының шекарасында орналасқан Чуска тауларынан алынған, солтүстікке қарай 160 шақырым жерде, Колорадо және Юта штатымен қиылысатын жерге дейін созылады. Қойма 1900 жылы аяқталды.