Ұялы телефон мүмкіндіктері мен қолданбалары

Кіріспе

Ұялы телефонның мүмкіндіктері немесе қолданбалары

Ұялы телефон мүмкіндігі – ұялы телефон пайдаланушыларына ұсынатын мүмкіндік, қызмет немесе қолданба. Ұялы телефондар көбінесе қарапайым телефондар деп аталады және негізгі телефония қызметтерін ұсынады. Жергілікті кодты пайдалану арқылы күшті есептеу қабілетіне ие телефондар тұтынушыларға тартымды болу үшін қосымша функцияларды енгізу арқылы өнімдерін ерекшелендіруге тырысады. Бұл соңғы 20 жылда ұялы телефондарды дамытуда үлкен жаңаруларға әкелді. Барлық телефондарда кездесетін ортақ компоненттер:

Бірнеше металл-оксидті жартылай өткізгіш (MOS) интегралдық схема (IC) микросхемалары. Телефон функцияларын қамтамасыз ететін батарея (әдетте литий-ионды батарея). Пайдаланушыға телефонмен өзара әрекеттесуге мүмкіндік беретін кіріс механизмі. Ең көп таралған кіріс механизмі – пернетақта, бірақ смартфондарда сенсорлық экрандар да кездеседі. Пайдаланушыларға қоңырау шалу және мәтіндік хабарламалар жіберу мүмкіндігін беретін негізгі ұялы телефон қызметтері. Барлық GSM телефондары SIM-картаны пайдаланады, бұл құрылғылар арасында шотты ауыстыруға мүмкіндік береді. Кейбір CDMA құрылғыларында R-UIM деп аталатын ұқсас карта бар. Жеке GSM, WCDMA, IDEN және кейбір спутниктік телефон құрылғылары Халықаралық ұялы жабдық идентификациялық нөмірі (IMEI) арқылы бірегей анықталады. Барлық ұялы телефондар ұялы желілерде жұмыс істеуге арналған және әртүрлі типтегі және әртүрлі елдердегі телефондардың бір-бірімен байланыс орнатуына мүмкіндік беретін стандартты қызметтер жиынтығын қамтиды. Дегенмен, олар жылдар бойы әртүрлі өндірушілер қосымша енгізген басқа да мүмкіндіктерді де қолдай алады:

Роуминг, егер екі елдің операторлары роуминг келісіміне келсе, бір телефонды бірнеше елде пайдалануға мүмкіндік береді. Компьютер қосылған жағдайда деректер мен факстарды жіберу және қабылдау, WAP қызметтеріне қол жеткізу және GPRS сияқты технологияларды пайдалана отырып, толық интернетке қол жеткізуді қамтамасыз ету. Сағат, дабыл, күнтізбе, контактілер, калькулятор және бірнеше ойындар сияқты қосымшалар. MMS арқылы суреттер мен бейнелерді (интернетсіз) және Bluetooth сияқты технологиялар арқылы қысқа қашықтықта жіберу және қабылдау. Мультимедиялық телефондарда Bluetooth жиі қолданылады және маңызды мүмкіндік болып табылады. GPS қабылдағыштары ұялы телефонға біріктірілген немесе қосылған (мысалы, Bluetooth арқылы), негізінен төтенше жағдайларда көмек көрсетушілерді және жол бойында көмекке шақыру қызметтерін жіберу үшін. Бұл мүмкіндік әдетте E911 деп аталады. Кейбір ұялы телефондарда қол жетімді Push to Talk over Cellular мүмкіндігі пайдаланушыға сөйлеу батырмасын басып тұрғанда ғана естілуге мүмкіндік береді, бұл рацияға ұқсас. Кейбір телефондарда аппараттық хабарлама индикаторы (LED) бар.

Пайдаланушы интерфейсі

Нөмірлік пернетақтадан және қоңырауларды қабылдау мен қабылдамауға арналған батырмалардан (әдетте солдан оңға қарай, жасыл және қызыл түстерде) басқа, батырмалы ұялы телефондарда көбінесе екі опция пернесі болады – біреуі сол жақта, біреуі оң жақта. Сонымен қатар, төрт бағытты D-пернесі де кездеседі, оның ортасында "Enter" және "OK" батырмаларына ұқсас қызмет атқаратын батырма болуы мүмкін. 1990 жылдары Nokia 7110 телефонында итеруге болатын дөңгелек қолданылды.

Батарея

Қазіргі заманғы ұялы телефондардың көпшілігі литий-ионды аккумуляторды пайдаланады. Алғашқы танымал ұялы телефон батареяларының бірі – никель-металл гидриді (NiMH) түрі болды, оның салыстырмалы түрде кішкентай көлемі мен жеңіл салмағы болғандықтан. Литий-ионды аккумуляторлар кейіннен кеңінен қолданысқа енді, себебі олар жеңіл және никель-металл гидридті аккумуляторларда ұзақ мерзімді зарядтаудан туындайтын кернеудің төмендеуіне ұшырамайды. Көптеген ұялы телефон өндірушілері ескі литий-ионды аккумуляторлардың орнына литий-полимерлік аккумуляторларды қолданады, олардың негізгі артықшылықтары – одан да жеңіл салмақ және батареяны қатаң тіктөртбұрышты емес, кез келген пішінде жасау мүмкіндігі.

SIM-карта

GSM ұялы телефондарының жұмыс істеуі үшін абоненттік идентификациялық модуль немесе SIM карта деп аталатын шағын микрочип қажет. SIM картаның мөлшері шағын пошта маркасының шамасына жуық, және ол әдетте батареяның астында, құрылғының артқы жағына орналастырылады. SIM карта абонентті мобильді телефон құрылғыларында (мысалы, ұялы телефондар мен компьютерлерде) анықтау үшін қолданылатын абоненттік кілтті (IMSI) қауіпсіз түрде сақтайды. SIM карта пайдаланушыларға SIM картаны бір ұялы телефоннан алып, оны басқа ұялы телефонға немесе кеңжолақты телефония құрылғысына енгізу арқылы телефонды ауыстыруға мүмкіндік береді. SIM картада оның бірегей сериялық нөмірі, мобильді пайдаланушының халықаралық бірегей нөмірі (IMSI), қауіпсіздік аутентификациясы және шифрлау туралы ақпарат, жергілікті желіге қатысты уақытша ақпарат, пайдаланушының қолжетімді қызметтерінің тізімі және екі құпия сөз (қалыпты пайдалану үшін PIN және құлыпты ашу үшін PUK) болады. SIM карталар үш стандартты өлшемде шығарылады. Біріншісі – кредит картасының мөлшері (85,60 мм × 53,98 мм x 0,76 мм, ISO/IEC 7810 стандарты бойынша ID 1 ретінде анықталған). Жаңа, ең танымал миниатюралық нұсқасы бірдей қалыңдыққа ие, бірақ ұзындығы 25 мм және ені 15 мм (ISO/IEC 7810 ID 000), сондай-ақ оның бір бұрышы дұрыс орналаспауын болдырмау үшін қиыстырылған (бейімделген). 3FF немесе микро SIM деп аталатын ең соңғы нұсқасы 15 мм × 12 мм өлшемдеріне ие. Екі кіші өлшемді карталардың көпшілігі толық өлшемді карта түрінде келеді, кіші карта бірнеше пластикалық бөліктермен бекітілген; кіші SIM картаны қолдайтын құрылғыда пайдалану үшін оны оңай сындырып алуға болады. Алғашқы SIM карта 1991 жылы Мюнхендегі смарт-карта жасаушы Giesecke & Devrient компаниясы финляндиялық сымсыз желі операторы Radiolinja үшін жасады. Giesecke & Devrient компаниясы алғашқы 300 SIM картаны Elisa компаниясына (бұрынғы Radiolinja) сатты. SIM картасы жоқ ұялы телефондардағы деректер жадына бағдарламаланады. Бұл деректерге "Атау" немесе нөмірлік бағдарламалау мәзіріндегідей "NAM" дегенге кіру үшін арнайы цифрлар тізбегі арқылы қол жеткізіледі. Онда телефонға жаңа нөмір, жаңа қызмет провайдерінің нөмірлері, жаңа төтенше жағдай нөмірлері, жаңа аутентификациялық кілт немесе А кілт коды және басымды роуминг тізімі немесе PRL сияқты ақпарат қосылуы мүмкін. Дегенмен, телефонның желіден кездейсоқ ажыратылуының немесе алынып тасталуының алдын алу үшін қызмет провайдері әдетте осы деректерді Master Subsidiary Lock (MSL) арқылы құлыптайды. MSL құрылғыны белгілі бір операторға да құлыптайды, егер ол арзан бағамен сатылса. MSL тек SIM картаға ғана қолданылады, сондықтан келісімшарт аяқталғаннан кейін MSL SIM картаға әлі де қолданылады. Алайда, телефон өндірушісі бастапқыда телефонды қызмет провайдерінің MSL-іне кірістіреді. Бұл құлып басқа қызмет провайдерлерінің SIM карталарын пайдалану үшін ашылуы мүмкін. АҚШ-тан тыс жерде сатып алынған телефондардың көпшілігі құлыпталмаған, себебі көптеген қызмет провайдерлері бір-біріне жақын орналасқан немесе бір-бірімен жапсарлас қамту аймағына ие. Телефонды құлыптан ашу құны әртүрлі, бірақ көбінесе өте арзан және кейде тәуелсіз телефон сатушылары ұсынады. RUIM картасы деп аталатын ұқсас модуль кейбір CDMA желілерінде, әсіресе Қытай мен Индонезияда қолданылады.

GSM mobile phones require a small microchip called a Subscriber Identity Module or SIM card, to function. The SIM card is approximately the size of a small postage stamp and is usually placed underneath the battery in the rear of the unit. The SIM securely stores the service subscriber key (IMSI) used to identify a subscriber on mobile telephony devices (such as mobile phones and computers). The SIM card allows users to change phones by simply removing the SIM card from one mobile phone and inserting it into another mobile phone or broadband telephony device. A SIM card contains its unique serial number, internationally unique number of the mobile user (IMSI), security authentication and ciphering information, temporary information related to the local network, a list of the services the user has access to and two passwords (PIN for usual use and PUK for unlocking). SIM cards are available in three standard sizes. The first is the size of a credit card (85.60 mm × 53.98 mm x 0.76 mm, defined by ISO/IEC 7810 as ID 1). The newer, most popular miniature version has the same thickness but a length of 25 mm and a width of 15 mm (ISO/IEC 7810 ID 000), and has one of its corners truncated (chamfered) to prevent misinsertion. The newest incarnation known as the 3FF or micro SIM has dimensions of 15 mm × 12 mm. Most cards of the two smaller sizes are supplied as a full sized card with the smaller card held in place by a few plastic links; it can easily be broken off to be used in a device that uses the smaller SIM. The first SIM card was made in 1991 by Munich smart card maker Giesecke & Devrient for the Finnish wireless network operator Radiolinja. Giesecke & Devrient sold the first 300 SIM cards to Elisa (ex. Radiolinja). Those cell phones that do not use a SIM card have the data programmed into their memory. This data is accessed by using a special digit sequence to access the "NAM" as in "Name" or number programming menu. From there, information can be added, including a new number for the phone, new Service Provider numbers, new emergency numbers, new Authentication Key or A Key code, and a Preferred Roaming List or PRL. However, to prevent the phone being accidentally disabled or removed from the network, the Service Provider typically locks this data with a Master Subsidiary Lock (MSL). The MSL also locks the device to a particular carrier when it is sold as a loss leader. The MSL applies only to the SIM, so once the contract has expired, the MSL still applies to the SIM. The phone, however, is also initially locked by the manufacturer into the Service Provider's MSL. This lock may be disabled so that the phone can use other Service Providers' SIM cards. Most phones purchased outside the U. S. are unlocked phones because there are numerous Service Providers that are close to one another or have overlapping coverage. The cost to unlock a phone varies but is usually very cheap and is sometimes provided by independent phone vendors. A similar module called a Removable User Identity Module or RUIM card is present in some CDMA networks, notably in China and Indonesia.

Көп карталы гибридті телефондар

Гибридті ұялы телефон бірнеше SIM-картаны, тіпті әртүрлі типтегі SIM-карталарды да қабылдай алады. SIM және RUIM карталарын бірге қолдануға болады, ал кейбір телефондар үш немесе төрт SIM-картаны қолдайды. 2010 жылдан бастап олар Үндістан, Индонезия және басқа да дамып келе жатқан нарықтарда кең таралды, бұл ең төмен желішілік шалу тарифтерін алуға деген ұмтылыспен байланысты. 2011 жылғы үшінші тоқсанда Nokia жоғары деңгейлі смартфон нарығындағы жоғалған үлесін қайтару үшін 18 миллион төмен бағалы, екі SIM-карталық телефонды саудаға шығарды.

Көрсетілім

Ұялы телефондарда дисплей құрылғысы бар, оның кейбіреулері сенсорлық экрандар болып табылады. Экранның мөлшері модельге қарай әртүрлі болады және әдетте пиксельмен көрсетілетін ені мен биіктігі, немесе дюйммен өлшенетін диагоналі арқылы белгіленеді. Кейбір телефондарда бірнеше дисплей болады, мысалы, екі 3,5 дюймдік экраны бар Kyocera Echo Android смартфоны. Экрандарды бір 4,7 дюймдік планшет тәрізді компьютерге біріктіруге де болады.

Орталық өңдеу бөлімі

Ұялы телефондарда компьютерлердегідей орталық процессорлар (CPU) болады, бірақ олар төмен қуатпен жұмыс істеу үшін жаратылған. Смартфондарда CPU әдетте чип жүйесіндегі (SoC) қолданба процессорға біріктіріледі. Ұялы CPU-дың өнімділігі ғана емес, сағаттық жиілігі (әдетте герц есебімен көрсетіледі), сонымен қатар жад иерархиясы да жалпы өнімділікке үлкен әсер етеді. Осы мәселелерге байланысты, ұялы телефон процессорларының өнімділігі көбінесе әртүрлі стандартталған сынақтар арқылы алынған нәтижелермен беріледі, бұл күнделікті қолданылатын бағдарламалардағы нақты тиімділікті өлшеуге мүмкіндік береді.

Түрлі ерекшеліктері

Ұялы телефондарда GPS навигациясы, музыка (MP3) және бейне (MP4) ойнату, RDS радио қабылдағышы, кірістірілген проектор, діріл және басқа да «үнсіз» қоңырау опциялары, дабылдар, жад жазу, жеке цифрлық ассистент функциялары, ағынды бейне көру, бейне жүктеу, бейне қоңырау, кірістірілген камералар (1.0+ Mpx) және бейнекамералар (бейне жазу), автофокус және сыртқы жарықтандыру (флэш), қоңырау үні, ойындар, PTT, жад картасын оқу (SD), USB (2.0), екі желіні қолдау, инфрақызыл, Bluetooth (2.0) және WiFi қосылысы, NFC, жылдам хабар алмасу, интернет электрондық пошта және шолу, сонымен қатар сымсыз модем ретінде жұмыс істеу мүмкіндіктері де болуы мүмкін. Алғашқы смартфон 1996 жылы шыққан Nokia 9000 Communicator болды, ол сол кездегі қарапайым ұялы телефонға PDA функционалдығын қосты. Микрочиптерді кішірейту және олардың өңдеу қуатын арттыру телефондарға көбірек мүмкіндіктерді қосуға мүмкіндік берді, смартфон тұжырымы дами келе жатыр, және бес жыл бұрын жоғары деңгейлі смартфон болып саналған телефон бүгінде стандартты телефон болып табылады. Нарықтың белгілі бір сегментін қамтамасыз ету үшін бірнеше телефон сериясы ұсынылды, мысалы, RIM BlackBerry корпоративтік клиенттердің электрондық пошта қажеттіліктеріне баса назар аударды; SonyEricsson Walkman музыкалық телефондар сериясы және Cybershot камералық телефондар сериясы; Nokia Nseries мультимедиялық телефондары, Palm Pre, HTC Dream және Apple iPhone. Nokia және Кембридж университеті Morph деп аталатын иілгіш ұялы телефонның үлгісін көрсетті. Кейбір телефондардың артқы жағында электр дауыс сигналын механикалық дірілге айналдыратын электрмеханикалық түрлендіргіш орналасқан. Діріл бет сүйектері мен маңдай арқылы өтеді, бұл пайдаланушыға әңгімені естуге мүмкіндік береді. Бұл шулы ортада немесе есту қабілеті нашар болған жағдайда тиімді. 2018 жылдан бастап кері сымсыз зарядтау мүмкіндігін ұсынатын смартфондар бар.

Көп режимді және көп жолақты ұялы телефондар

Ұялы телефон желілерінің көпшілігі цифрлық болып табылады және әртүрлі радиожиіліктерде жұмыс істейтін GSM, CDMA немесе iDEN стандартын қолданады. Мұндай телефондарды тек сол компанияның қызмет көрсету жоспарымен ғана пайдалануға болады. Мысалы, Verizon телефонын T-Mobile қызметімен, ал T-Mobile телефонын Verizon қызметімен пайдалануға болмайды. Көп режимді телефон әртүрлі стандарттарда жұмыс істейді, ал көп жолақты телефон (немесе екі, үш немесе төрт жолақты телефон) бірнеше радиожиілікте жұмыс істеуге арналған. Кейбір көп режимді телефондар аналогтық желілерде де жұмыс істей алады (мысалы, екі жолақты, үш режимді: AMPS 800 / CDMA 800 / CDMA 1900). GSM телефоны үшін екі жолақты жиілік АҚШ және Канадада әдетте 850 / 1900 МГц, ал Еуропа мен көптеген басқа елдерде 900 / 1800 МГц болады. Үш жолақты жиілік 850 / 1800 / 1900 МГц немесе 900 / 1800 / 1900 МГц болып табылады. Төрт жолақты жиілік 850 / 900 / 1800 / 1900 МГц, ол «әлем телефоны» деп те аталады, себебі ол кез келген GSM желісінде жұмыс істей алады. Көп жолақты телефондар роуминг мүмкіндігін қамтамасыз етуде маңызды болды, ал көп режимді телефондар WCDMA мүмкіндіктерін енгізуге көмектесті, бұл клиенттерге GSM желісінің кең қамтуынан бас тарту қажеттігін тудырмады. Нарықта сатылатын дерлік барлық 3G телефон WCDMA/GSM екі режимді телефон болып табылады. Бұл CDMA 2000 немесе EDGE негізіндегі 2.75G телефондарға да қатысты.

Көп режимді телефондарды өндірудегі қиындықтар

Көп режимді мобильді құрылғыны жасаудағы ерекше қиындық – әртүрлі стандарттар арасында компоненттерді бөлісудің жолдарын табуда. Телефонның пернетақтасы мен дисплейі ортақ болуы керек, әйтпесе оны бір телефон ретінде қарастыру қиын. Соған қарамастан, интеграцияның әр деңгейінде өз қиындықтары бар. Бұл қиындықтар жүйелер арасындағы айырмашылықтарға байланысты. Мысалы, IS 95/GSM көп режимді телефондары немесе AMPS/IS 95 телефондары туралы айтқанда, базалық жолақты өңдеу жүйеден жүйеге өте әртүрлі болады. Бұл компоненттерді интеграциялауда қиындықтар туғызады, сондықтан телефондардың мөлшері үлкен болады. Көп режимді телефондардың қызықты ерекше жағдайы – WCDMA/GSM телефоны. Радио интерфейстері бір-бірінен өте ерекшеленеді, бірақ мобильді телефоннан негізгі желіге жіберілетін хабарламалардың форматы ұқсас келеді, яғни бағдарламалық қамтамасыз етуді ортақ пайдалану өте оңай. Одан да маңыздысы, WCDMA әуе интерфейсі GSM үйлесімділігін ескере отырып жобаланған. Онда арнайы жұмыс режимі бар, ол «тесіктелген режим» деп аталады, онда үнемі сигнал берудің орнына, мобильді телефон қысқа уақытқа сигнал жіберуді тоқтатып, аймақтағы GSM операторларын іздеуге тырысады. Бұл режим басқа CDMA негізделген жүйелерде тек «пилоттық сигналдарды» пайдалану арқылы шамалана алатын арна өлшемімен жиіліктер арасындағы қауіпсіз ауысуды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Тағы бір қызықты жағдай – CDMA 2000 протоколының DS WCDMA және MC CDMA 3G нұсқаларын қолдайтын мобильді телефондар. Бастапқыда бұл телефондардың чиптер жылдамдығы үйлесімсіз болды. Патенттерге қатысты келіссөздер барысында, үйлесімді чиптер жылдамдығын пайдалану туралы келісімге қол жеткізілді. Бұл дегеніміз, әуе және жүйелік интерфейстер өте ерекше болғанымен, тіпті философиялық тұрғыдан алғанда, телефон ішіндегі әрбір жүйе үшін жабдықтың көп бөлігі ортақ болады, ал айырмашылықтар негізінен бағдарламалық қамтамасыз етуде болады.

Деректер байланысы

Қазіргі кезде ұялы телефондар деректерді жіберу үшін кеңінен қолданылады, мысалы SMS-хабарламалар, мобильді веб-сайттарды қарау, тіпті аудио және бейне файлдарды ағынмен тарата беру. Басты шектеуші факторлар – экранның мөлшері, пернетақтаның жоқтығы, өңдеу қуаты және қосылу жылдамдығы. Деректерді жіберуді қолдайтын көптеген ұялы телефондарды компьютерді интернетке қосу үшін сымсыз модем ретінде (кабель немесе Bluetooth арқылы) пайдалануға болады. Мұндай қолжетімділік әдісі баяу және қымбатқа түседі, бірақ ол өте қашық аймақтарда қолдануға мүмкін. Жаңа смартфондарда экранның ажыратымдылығы мен өңдеу қуаты артып, жақсарды. Кейбір жаңа телефон процессорлары 1 ГГц-тен жоғары жиілікте жұмыс істейді. Symbian және Windows Mobile сияқты түрлі смартфондар үшін көптеген күрделі бағдарламалар қолжетімді. Қосылу жылдамдығы желілік қолдауға байланысты. Алғашқыда GSM желілері арқылы деректерді CSD (тізбектік коммутациялық деректер) арқылы ғана жіберуге болатын, оның өткізу қабілеті 9600 бит/с-қа тең және әдетте қосылу уақыты бойынша есептеледі (желі тұрғысынан қарағанда, ол дауыстық қоңыраудан көп ерекшеленбейді). Кейіннен CSD-нің жақсартылған нұсқасы – HSCSD (жоғары жылдамдықты CSD) енгізілді, ол төмендету үшін бірнеше уақыт тілімдерін пайдалана алады, соның арқасында жылдамдық жақсарады. HSCSD үшін максималды жылдамдық – ~42 кбит/с, ол да уақыт бойынша есептеледі. Содан кейін GPRS (жалпы пакеттік радио қызметі) енгізілді, ол мүлдем басқа принцип бойынша жұмыс істейді. Ол да деректерді жібергенде бірнеше уақыт тілімдерін пайдалана алады, бірақ деректерді жібермегенде радиоресурстарды тоқтатпайды (CSD және осыған ұқсас жүйелерден өзгеше). GPRS әдетте дауыс және CSD-ден кейін басымдыққа ие, сондықтан кешігу уақыты үлкен және өзгермалы. Кейіннен GPRS EDGE-ге жаңартылды, ол негізінен радиомодуляциясымен ерекшеленеді, соның арқасында бірдей радиожолақта көбірек деректерді сығуға мүмкіндік туады. GPRS және EDGE әдетте деректер көлемі бойынша есептеледі. Кейбір телефондарда толық Qwerty пернетақтасы бар, мысалы LG enV. 2006 жылдың сәуір айынан бастап Nokia 6680 сияқты бірнеше модельдер 3G байланысын қолдайды. Мұндай телефондар Opera веб-браузерін тегін жүктеу арқылы интернетке қол жеткізе алады. Verizon Wireless модельдері телефонға алдын ала орнатылған Internet Explorer бағдарламасымен бірге келеді.

Mobile phones are now heavily used for data communications. such as SMS messages, browsing mobile web sites, and even streaming audio and video files. The main limiting factors are the size of the screen, lack of a keyboard, processing power and connection speed. Most cellphones, which supports data communications, can be used as wireless modems (via cable or bluetooth), to connect computer to internet. Such access method is slow and expensive, but it can be available in very remote areas. With newer smartphones, screen resolution and processing power has become bigger and better. Some new phone CPUs run at over 1 GHz. Many complex programs are now available for the various smartphones, such as Symbian and Windows Mobile. Connection speed is based on network support. Originally data transfers over GSM networks were possible only over CSD (circuit switched data), it has bandwidth of 9600 bit/s and usually is billed by connection time (from network point of view, it does not differ much from voice call). Later, there were introduced improved version of CSD – HSCSD (high speed CSD), it could use multiple time slots for downlink, improving speed. Maximum speed for HSCSD is ~42 kbit/s, it also is billed by time. Later was introduced GPRS (general packet radio service), which operates on completely different principle. It also can use multiple time slots for transfer, but it does not tie up radio resources, when not transferring data (as opposed to CSD and like). GPRS usually is prioritized under voice and CSD, so latencies are large and variable. Later, GPRS was upgraded to EDGE, which differs mainly by radio modulation, squeezing more data capacity in same radio bandwidth. GPRS and EDGE usually are billed by data traffic volume. Some phones also feature full Qwerty keyboards, such as the LG enV. As of April 2006, several models, such as the Nokia 6680, support 3G communications. Such phones have access to the Web via a free download of the Opera web browser. Verizon Wireless models come with Internet Explorer pre loaded onto the phone.

Вирустарға бейімділік

Телефонға күрделірек мүмкіндіктер қосылған сайын, олар осы мүмкіндіктердің әлсіз жерлерін пайдаланатын вирустарға көбірек ұшырайды. Тіпті мәтіндік хабарламалар да құрттар мен вирустардың шабуылдарында қолданылуы мүмкін. Электрондық поштаға қол жеткізе алатын жетілген телефондар, телефонның контактілер тізімі арқылы хабарлар жіберіп көбейтілетін вирустарға осал болуы мүмкін. Кейбір телефон модельдерінде USSD зауыттық параметрлерді қалпына келтіру үшін қолданылды, нәтижесінде деректер жойылды және пайдаланушының баптаулары бастапқы күйіне келтірілді. Вирус рұқсатсыз пайдаланушыларға телефонға қол жеткізіп, құрылғыда сақталған парольдерді немесе корпоративтік деректерді табуға мүмкіндік беруі мүмкін. Сонымен қатар, олар телефонды иелену үшін, иесінің қаражаты есебінен қоңырау шалуға немесе хабарламалар жіберуге пайдалануға болады. Бұрынғы ұялы телефондарда тек өндірушіге тән операциялық жүйе болды, бұл жаппай шабуыл жасауды қиындататын пайдалы эффект болды. Дегенмен, Java, Microsoft операциялық жүйелері, Linux немесе Symbian OS сияқты көптеген өндірушілермен ортақ бағдарламалық платформалар мен операциялық жүйелердің пайда болуы болашақта вирустардың таралуын күшейтеді. Bluetooth көптеген жоғары деңгейлі телефондарда кездесетін мүмкіндік, ал Caribe вирусы осы функцияны өзгертіп, Symbian OS-те жұмыс істейтін басқа Bluetooth телефондарды жұқтырды. 2004 жылдың қараша айының басында бірнеше веб-сайттар белгілі бір телефондарға қоңырау үні мен экран сақтағыштарын ұсына бастады. Бұл бағдарламаны жүктегендер телефон экранындағы әрбір белгішені бас сүйек пен сүйектерге айналдырғандарын және телефондары өшірілгенін байқады, сондықтан олар енді мәтіндік хабарламалар жібере де, қабылдай да алмайды, контактілер тізіміне немесе күнтізбеге кіре алмайды. Бұл вирус қауіпсіздік сарапшылары тарапынан "Skulls" деп аталды. Commwarrior A вирусы 2005 жылдың наурыз айында анықталды және ол телефонның контактілер тізіміндегі басқаларға MMS арқылы көшіруге тырысады. Cabir сияқты, Commwarrior A да Bluetooth сымсыз байланысы арқылы басқа құрылғылармен байланыс орнатуға тырысады, бұл әкелуі мүмкін. Дегенмен, вирус тарауы үшін пайдаланушының араласуы қажет. Bluetooth телефондары сондай-ақ bluejacking-ке де ұшырайды, бұл вирус болмаса да, анонимді Bluetooth пайдаланушыларынан қалаған хабарламаларды жіберуге мүмкіндік береді.

As more complex features are added to phones, they become more vulnerable to viruses which exploit weaknesses in these features. Even text messages can be used in attacks by worms and viruses. Advanced phones capable of e mail can be susceptible to viruses that can multiply by sending messages through a phone's address book. In some phone models, the USSD was exploited for inducing a factory reset, resulting in clearing the data and resetting the user settings. A virus may allow unauthorized users to access a phone to find passwords or corporate data stored on the device. Moreover, they can be used to commandeer the phone to make calls or send messages at the owner's expense. Mobile phones used to have proprietary operating system unique only to the manufacturer which had the beneficial effect of making it harder to design a mass attack. However, the rise of software platforms and operating systems shared by many manufacturers such as Java, Microsoft operating systems, Linux, or Symbian OS, may increase the spread of viruses in the future. Bluetooth is a feature now found in many higher end phones, and the virus Caribe hijacked this function, making Bluetooth phones infect other Bluetooth phones running the Symbian OS. In early November 2004, several web sites began offering a specific piece of software promising ringtones and screensavers for certain phones. Those who downloaded the software found that it turned each icon on the phone's screen into a skull and crossbones and disabled their phones, so they could no longer send or receive text messages or access contact lists or calendars. The virus has since been dubbed "Skulls" by security experts. The Commwarrior A virus was identified in March 2005, and it attempts to replicate itself through MMS to others on the phone's contact list. Like Cabir, Commwarrior A also tries to communicate via Bluetooth wireless connections with other devices, which can eventually lead to draining the battery. The virus requires user intervention for propagation however. Bluetooth phones are also subject to bluejacking, which although not a virus, does allow for the transmission of unwanted messages from anonymous Bluetooth users.

Камералар

Қазіргі заманғы телефондардың көпшілігінде кіріктірілген 108 мегапиксельге дейін ажыратымдылығы бар цифрлық камера болады (камералы телефондарға қараңыз). Бұл, мысалы, бассейндерде мүмкін болатын жасырын бақылау сияқты, жеке өмірге қатысты алаңдаушылық тудырады. Оңтүстік Корея өндірушілерге жаңа телефондар сурет түсіргенде дыбыстық сигнал беруін міндеттеді. Дыбыс жазу және бейне жазу мүмкіндігі де көбінесе бар. Көптеген адамдар видеокамерамен жүрмейді, бірақ телефондарымен жүреді. Видеокамералы телефондардың пайда болуы тұтынушылар үшін бейнематериалдардың қолжетімділігін өзгертіп, азамат журналистикасын дамытуға ықпал етеді.