Кіріспе

Бұл Гренландия халқының демографиясы, оның ішінде халық тығыздығы, этникалық құрамы, экономикалық жағдайы, діни сенімдері және халықтың басқа да ерекшеліктері туралы мәліметтерді қамтиды.

Халық саны

2023 жылы Гренландияның тұрғындар саны 56 609 адамға бағаланды, бұл өткен жылғы көрсеткіштен 47 адамға (0,08%) көп. + 2022 жылдың 1 қаңтарындағы муниципалитеттер бойынша халық саны: Муниципалитет Халық саны Жалпы санынан үлесі Жылдық өзгеріс Kommuneqarfik Sermersooq 24 148 42,66% +287 (+1,2%) Avannaata Kommunia 10 920 19,30% +12 (+0,1%) Qeqqata Kommunia 9 257 16,24% −66 (−0,7%) Kommune Kujalleq 6 205 10,96% −87 (−1,4%) Kommune Qeqertalik 6 082 10,74% −98 (−1,6%) Мәндердің қосындысы 100%-ды құрамайды, себебі бес муниципалитеттің ешқайсысына жатпайтын 63 тұрғын болды. Нуук – Гренландиядағы ең көп халқы бар елді мекен, онда 19 604 адам тұрады, бұл Гренландияның жалпы халқының шамамен 35%-ын құрайды.

Өте маңызды статистика

ЖылОрташа халық саныТуғандарӨлімдерТабиғи өсімШығырлылық коэффициенті (1000-ға) Өлім-жітім коэффициенті (1000-ға) Табиғи өсім (1000-ға) Жалпы туылу көрсеткіші Сәбилер өлімі 1900 12 000 416 306 11035,626,29,4 1901 12 000 461 301 16038,725,313,4 1902 12 000 426 259 16735,521,613,9 1903 12 000 428 327 10135,126,88,3 1904 12 000 535 283 25243,523,020,5 1905 13 000 487 292 19539,023,415,6 1906 13 000 493 366 12739,129,010,1 1907 13 000 476 362 11437,228,38,9 1908 13 000 543 378 16542,129,312,8 1909 13 000 564 448 11643,134,28,9 1910 13 000 443 354 8933,626,86,7 1911 13 000 577 562 1543,141,91,1 1912 14 000 482 389 9335,728,86,9 1913 14 000 592 390 20243,528,714,9 1914 14 000 531 458 7338,833,45,3 1915 14 000 545 428 11739,831,28,5 1916 14 000 545 447 9839,532,47,1 1917 14 000 547 312 23539,422,416,9 1918 14 000 550 328 22239,323,415,9 1919 14 000 510 614−10436,243,5−7,4 1920 14 000 569 429 14040,130,29,9 1921 14 000 610 565 4542,739,53,1 1922 15 000 545 396 14937,327,110,2 1923 15 000 563 326 23738,022,016,0 1924 15 000 580 426 15438,428,210,2 1925 15 000 660 582 7842,937,85,1 1926 16 000 619 340 27939,721,817,9 1927 16 000 615 322 29338,720,318,4 1928 16 000 680 366 31442,022,619,4 1929 17 000 743 353 39045,021,423,6 1930 17 000 768 383 38545,722,822,9 1931 17 000 779 431 34846,125,520,6 1932 17 000 728 625 10343,337,16,2 1933 17 000 776 370 40645,621,823,8 1934 17 000 807 503 30446,428,917,5 1935 18 000 813 835−2246,547,7−1,3 1936 18 000 740 811−7142,046,1−4,0 1937 18 000 767 474 29343,126,616,5 1938 18 000 731 375 35640,420,719,7 1939 18 000 762 680 8241,637,24,5 1940 19 000 873 356 51746,919,127,8 1941 19 000 815 364 45142,719,123,6 1942 20 000 904 448 45646,122,923,3 1943 20 000 796 429 36739,821,518,4 1944 20 000 911 491 42044,724,120,6 1945 21 000 818 408 41039,519,719,8 1946 21 000 920 416 50443,619,723,9 1947 22 000 953 490 46344,122,721,4 1948 22 000 883 499 38440,522,917,65,695 1949 22 000 989 898 9144,740,64,16,045 1950 23 0001,129 539 59050,023,826,16,930 1951 23 000 999 550 44942,923,619,35,770 1952 24 0001,034 475 55943,119,823,35,960 1953 25 0001,109 398 71144,916,128,86,150 1954 26 0001,136 388 74844,415,229,26,310 1955 27 0001,234 375 85946,414,132,36,605 1956 27 0001,293 351 94247,212,834,46,670 1957 29 0001,361 3371,02447,611,835,86,925 1958 30 0001,410 2901,12047,29,737,56,815 1959 31 0001,491 2851,20647,69,138,57,145 1960 33 0001,586 2561,33048,67,840,77,245 1961 34 0001,644 2921,35248,88,740,17,310 1962 35 0001,610 3611,24946,110,335,87,085 1963 36 0001,671 2791,39246,27,738,57,035 1964 38 0001,797 3291,46847,48,738,77,270 1965 39 0001,738 3371,40144,38,635,76,960 1966 41 0001,781 3291,45243,58,035,56,995 1967 43 0001,685 3141,37139,37,332,06,395 1968 45 0001,576 3331,24335,37,427,85,845 1969 46 0001,310 311 99928,56,821,74,580 1970 46 0001,144 283 86124,76,118,63,900 1971 47 0001,028 289 73921,86,115,73,245 1972 48 000 948 295 65319,66,113,52,770 1973 49 000 940 339 60119,26,912,32,69036,2 1974 50 000 866 332 53417,56,710,82,30028,9 1975 50 000 815 313 50217,56,311,22,34536,8 1976 50 000 859 348 51117,37,010,32,25532,6 1977 49 000 918 373 54518,67,211,42,34942,5 1978 49 000 870 309 56117,76,411,32,19726,4 1979 50 000 900 393 50718,28,110,02,18737,8 1980 50 0001,034 380 65420,57,612,82,43531,9 1981 51 0001,056 381 67520,67,513,12,33231,3 1982 52 0001,052 408 64420,68,212,42,23637,1 1983 52 000 994 433 56118,98,310,62,05437,2 1984 53 0001,054 439 61520,08,311,72,10728,5 1985 53 0001,152 435 71721,48,213,22,24124,3 1986 54 0001,055 445 61019,78,311,42,04422,7 1987 54 0001,104 445 65920,48,212,22,08326,3 1988 55 0001,213 432 78122,17,914,32,31716,5 1989 55 0001,210 455 75521,98,213,72,29921,5 1990 56 0001,258 467 79122,68,414,22,44432,6 1991 56 0001,192 458 73421,58,313,22,42134,4 1992 55 0001,237 441 79622,48,014,42,60712,9 1993 55 0001,180 432 74821,37,813,52,57826,3 1994 56 0001,139 445 69420,58,012,52,52722,8 1995 56 0001,101 480 62119,78,611,12,51220,9 1996 56 0001,051 444 60718,88,010,92,49322,8 1997 56 0001,095 492 60319,68,810,82,69018,3 1998 56 000 980 457 52317,58,19,32,45720,4 1999 56 000 945 479 46616,88,58,32,41516,9 2000 56 000 879 450 42915,78,07,72,32918,2 2001 56 000 942 466 47616,88,38,52,51010,6 2002 57 000 954 446 50816,97,89,12,56613,6 2003 57 000 879 411 46815,47,28,22,3728,0 2004 57 000 892 479 41315,68,47,22,41513,5 2005 57 000 886 465 42115,58,17,42,3777,9 2006 57 000 842 440 40214,87,77,12,25616,6 2007 57 000 853 452 40115,17,97,22,29910,6 2008 56 000 834 428 40614,97,67,32,2479,6 2009 56 000 895 437 45816,07,88,22,3594,5 2010 56 000 869 504 36515,59,06,52,1958,1 2011 57 000 821 476 34514,48,36,12,11711,0 2012 57 000 786 459 32713,88,05,82,0198,9 2013 56 000 820 444 37614,67,96,72,0778,5 2014 56 000 805 461 34414,48,26,22,0377,5 2015 56 000 854 472 38215,28,46,82,13210,5 2016 56 000 830 487 34314,88,76,12,0637,2 2017 56 000 853 499 35415,28,96,32,1277,0 2018 56 000 819 487 33214,68,75,92,0257,3 2019 56 000 849 548 30115,29,85,42,11711,8 2020 56 000 835 520 31514,99,35,62,1158,4 2021 56 000 761 531 23013,49,34,11,82014,5 2022 57 000 748 52522313,29,33,91,81512,0 2023 57 000 716 53418212,79,43,312,6

Халықтың құрылымы

Жас тобыЕр адамӘйелЖалпы% Жалпы 29 867 26 616 56 483 100 0–4 2 142 1 930 4 072 7.21 5–9 2 004 1 942 3 946 6.99 10–14 2 088 2 022 4 110 7.28 15–19 2 130 2 111 4 241 7.51 20–24 2 350 2 283 4 633 8.20 25–29 2 159 2 081 4 240 7.51 30–34 1 954 1 864 3 818 6.76 35–39 1 730 1 440 3 170 5.61 40–44 2 008 1 690 3 698 6.55 45–49 2 980 2 537 5 517 9.77 50–54 2 599 2 123 4 722 8.36 55–59 2 092 1 546 3 638 6.44 60–64 1 425 1 036 2 461 4.36 65–69 1 071 731 1 802 3.19 70–74 629 594 1 223 2.17 75–79 319 365 684 1.21 80–84 143 229 372 0.66 85–89 39 80 119 0.21 90–94 4 10 14 0.02 95–99 1 2 3 <0.01Жас тобыЕр адамӘйелЖалпыПайыз 0–14 6 234 5 894 12 128 21.47 15–64 21 427 18 711 40 138 71.06 65+ 2 206 2 011 4 217 7.47

Тілдер

Гренландияның жалғыз ресми тілі – гренланд тілі. Гренланд тілінде сөйлейтіндердің саны шамамен 50 000 (жалпы халықтың 85–90%) деп есептеледі, олар үш негізгі диалектіге бөлінеді: Калаллисут (Батыс Гренландия диалектісі, 44 000 сөйлеуші және ресми тіл ретінде қолданылатын диалект), Тунумит (Шығыс Гренландия диалектісі, 3 000 сөйлеуші) және Инуктун (Солтүстік Гренландия диалектісі, 800 сөйлеуші). Халықтың қалған бөлігі көбінесе дания тілінде сөйлейді; Инуиттердің қол тілі – есту қабілеті бұзылғандар қауымының тілі.

Дін

Көшпелі инуиттер дәстүрлі шамандыққа сенген, жақсы дамыған мифологиясы болған, негізінен, қатыгез және саусақтары жоқ теңіз құдайының ықыласына бөленген, ол етегі мен кит аулаудың сәттілігін бақылаған. Алғашқы норвегиялық отарлаушылар пұтқа табынушылар болған, бірақ Эрик Қызылдың ұлы Лейф 990 жылы Норвегияға сапар барысында король Олаф Тригвессонмен католик христиандығына ауыстырылды және Гренландияға миссионерлер жіберді. Олар жылдамдатып он алты приход, бірнеше монастырь және Гардарда епископтық құрды. Осы отарлаушыларды қайта табу және олардың арасында протестанттық реформацияны тарату 18 ғасырда Данияның қайта отарлауының басты себептерінің бірі болды. Копенгагендегі Корольдік миссионерлік колледжінің демеушілігімен норвегиялық және даниялық лютерандар мен неміс моравиялық миссионерлер жоғалған норвегиялық елді мекендерді іздестіріп, инуиттерді дінге көшіруді бастады. Гренландияны христиандықтанудағы басты тұлғалар Ханс және Пол Эгеде, сондай-ақ Маттиас Стах болды. Жаңа өсиет Кенгек аралына алғашқы қоныс аударған сәттен бастап бөліп-бөліп аударылды, бірақ толық Киелі кітаптың алғашқы аудармасы 1900 жылға дейін аяқталмады. 2000 жылы қазіргі орфографияны қолдана отырып, жақсартылған аударма жасалды. Бүгінде басты дін – протестанттық христиандық, көбінесе Данияның лютеран шіркеуінің мүшелері. Гренландияда дін бойынша ресми санақ деректері жоқ болғанымен, Гренландияның лютерандық епискобы Софи Петерсен 2009 жылы гренландиялықтардың 85% оның қауымының мүшелері екенін бағалады. 2022 жылғы бағалаулар көрсеткішті 93% деп көрсетеді.

Спиральды корпус

1960 және 1970 жылдары Гренландияда ең әсерлі евгеника бағдарламаларының бірі іске асырылды. Кем дегенде 4500 инуит әйеліне олардың білімі мен келісімінсіз, сол кездегі өрбуге қабілетті халықтың шамамен жартысына, ішкі қабатты спираль (ИВО) салынды. Бір буын ішінде туу көрсеткіші 50%-ға төмендеді, бұл көп буындық демографиялық салдарларға алып келді. Сол кездегі мемлекеттік шенеуніктер туу көрсеткішінің төмендеуін кедейлік пен мәдени өзгерістерге байланыстырды, бірақ осы еріксіз бағдарламаның көлемі 2022 жылы «спираль ісі» деп белгіленген тергеу жүргізілген кезде ғана жария болды.