Кіріспе

Статистикада каноникалық талдау (κανων бар, өлшегіш таяқ, ереже) деректерді талдаудың регрессиялық әдістері тобына жатады. Регрессиялық талдау болжамдық айнымалы мен өлшемшарт айнымалы арасындағы қатынасты r корреляциялық коэффициенті, r² анықтамалық коэффициенті және стандартты регрессиялық коэффициент β арқылы сандық тұрғыда бағалайды. Көптік регрессиялық талдау болжамдық айнымалылар жиынтығы мен бір өлшемшарт айнымалысы арасындағы қатынасты R көптік корреляциясы, R² көптік анықтамалық коэффициенті және стандартталған жартылай регрессиялық салмақтар β₁, β₂, және т.б. арқылы көрсетеді. Каноникалық өзгермелі талдау болжамдық айнымалылар жиынтығы мен өлшемшарт айнымалылар жиынтығы арасындағы қатынасты каноникалық корреляциялар ρ₁, ρ₂, және каноникалық салмақтар жиынтығы C және D арқылы анықтайды.

Каноникалық талдау

Каноникалық талдау оның жасырын түбірлері мен векторларын табу үшін сипаттамалық теңдеуді шешуді қамтитын әдістер тобына жатады. Ол гиперкөлемдегі формалды құрылымдарды, координаттардың бұрылуына қатысты өзгермейтін (инвариантты) ретінде сипаттайды. Мұндай шешімдерде бұрылу, белгілі бір шарттарда және гиперкөлемнің ішкі кеңістігінде болса, көптеген оңтайлы қасиеттерді сақтайды. Бұл бұрылу максималды айнымалы корреляциялық құрылымды басқа, қарапайым және мағыналы құрылымға айналдырады, соның арқасында каноникалық салмақтар C және D түсіндіруге оңай болады. Осы тұрғыдан каноникалық талдау, Гарольд Хотеллингтің (1936) каноникалық варианттар талдауынан (кейде каноникалық корреляциялық талдау деп те аталады) ерекшеленеді, ол болжаушы және өлшем каноникалық варианттары арасындағы максималды (каноникалық) корреляцияны анықтауға бағытталған. Каноникалық варианттар талдауы мен каноникалық талдау арасындағы айырмашылық, бас компоненттер талдауы мен факторлық талдау арасындағы айырмашылыққа ұқсас, олардың әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері, өзіндік мәндері және өзіндік векторлары бар.

Каноникалық талдау (жеңіл)

Каноникалық талдау – деректер жиынтығындағы айнымалылар топтарының арасындағы қатынастарды анықтаумен айналысатын көпөлшемді әдіс. Деректер жиынтығы белгілі бір ортақ ерекшеліктерге сүйене отырып, X және Y екі топқа бөлінеді. Каноникалық талдаудың мақсаты – X және Y арасындағы байланысты табу, яғни X-тің қандай да бір түрі Y-ді бейнелей ала ма. Ол X айнымалыларының (яғни, X1, X2 және т.б.) және Y айнымалыларының (яғни, Y1, Y2 және т.б.) ең жоғары корреляцияланған сызықтық комбинациясын табу арқылы жұмыс істейді. Бұл комбинация "бірінші каноникалық вариаттар" деп аталады, олар әдетте U1 және V1 деп белгіленеді, ал U1 және V1 жұбы – "каноникалық функция" деп аталады. Келесі каноникалық функциялар, U2 және V2, U1 және V1-мен корреляцияланбау үшін шектеледі. Барлық шамалар дисперсиясы 1-ге тең етіп нормаланады. Теориялық шектеулерге немесе ақылға қонымды/интуитивті түсініктерге сәйкес келетін қатынастарды құруға да болады. Бұлар – максималды корреляция модельдері деп аталады. (Tofallis, 1999)

Математикалық тұрғыдан алғанда, каноникалық талдау UXYV-ді UXXU = I және VYYV = I шартымен максимизациялайды, мұнда X және Y – деректер матрицалары (мысалы, қатар – бақылау үшін, баған – белгі үшін).