Кіріспе

Жапондық сәнгер Рей Кавакубо (川久保 玲) (11 қазан 1942 жылы туған) – Токио мен Парижде орналасқан жапондық сәнгер. Ол Comme des Garçons және Dover Street Market брендтерінің негізін қалаушы. Кавакубоның сәнгерлік саласына қосқан елеулі үлесін мойындап, оның «Rei Kawakubo/Comme des Garçons, Art of the In Between» атты көрмесі 2017 жылдың 5 мамырында Манхэттендегі Метрополитен өнер мұражайында Рианнаның қатысуымен ашылды.

Ерте өмір және білім

Рей Кавакубо 1942 жылы 11 қазанда Токиода дүниеге келген. Жапониядағы оның ерте өмірін Джудит Турман 2005 жылғы «New Yorker» журналындағы мақаласында былай сипаттады: «Ол ата-анасының үш баласының үлкені және жалғыз қызы болды. Әкесі – беделді Кейо университетінің әкімшісі болған, бұл университетті ұлы Мэйдзи дәуірінің педагогы және реформаторы Фукузава Юкити қалыптастырған, ол Батыс мәдениетінің және, Кавакубоның сөзіне сәйкес, әйелдер құқығының жақтасы болды». Кавакубо формальды түрде сән дизайнері болып оқымағанмен, Кейо университетінде көркем өнер мен әдебиетті оқыды. Турманның мәліметінше, «1960 жылы Кавакубо әкесінің университетіне түсіп, Азия және Батыс өнерін қамтитын «эстетика тарихы» мамандығын бітірді».

Еңбек жолы: 1969-2004

1969 жылы ол Токиода Comme des Garçons атты жеке компаниясын құрып, 1975 жылы алғашқы бутигін ашты. 1978 жылы Кавакубо әйелдер киімінен бастап, ерлер киімдерін де қосты. Үш жыл өткен соң, ол Владислав Бачинскиймен бірге әр маусымда Парижде сәндік жинақтарын ұсына бастады, ал 1982 жылы Парижде бутик ашты. Comme des Garçons анти-модаға, қарапайым, кейде деконструкцияланған киімдерге маманданған. Comme de Garcons компаниясымен алғашқы онжылдығының соңында, 1982 жылы Кавакубо өзінің кейбір дизайн идеяларының бастапқы бағытына наразылығын білдіре бастады: «Үш жыл бұрын мен істеп жатқан ісімнен қанағаттанбадым. Мен өзімді күштірек, бағыттырақ нәрсемен айналысуым керек деп сезіндім. Біз 1920-1930 жылдардағы сәннің ықпалынан арылуымыз керек еді. Халықтық өнерден де алшақтауымыз қажет болды. Мен нөлден бастауға шешім қабылдадым, бұрын жасалмаған нәрселерді жасауға, күшті бейнесі бар нәрселерді жасауға бел будым». 1980 жылға қарай CDG өркендеп, Турманның сөзінше, «Жапония бойынша жүз елу франчайзингтік дүкені, сексен қызметкері және жылдық кірісі отыз миллион долларға жетті». Кавакубо киім мен аксессуарларға ғана емес, бизнестің барлық саласына қатысуды ұнатады. Ол графикалық дизайн, жарнама және дүкендердің интерьерімен тығыз айналысады, өйткені оның ойынша, мұның бәрі – бір тұтас көріністің бөлігі және ажырамас байланыста. Оның Токиодағы Аоямадағы дүкені көк нүктелермен әсемделген, көлбеу шыны фасадымен әйгілі. Бұл дизайн Рей мен Future Systems архитекторы және интерьер дизайнері Такао Кавасакинің бірлескен жұмысы. Кавакубо 1990 жылдардың басында «Six» (алтыншы сезім) атты жартыжылдық журналын шығарды. Журналда мәтін аз болса, көптеген суреттер мен оның шабыттанған фотосуреттері болды. 1993 жылы Кавакубо Адриан Жоффпен бірлесіп Comme des Garçons Parfums парфюмерия желісін іске қосты. 1996 жылы Рей Visionaire жоғары көркем әдебиет журналының қонақ редакторы болды. Кавакубо өзін-өзі шектеулі ұстайтын және медиадан қашық болатын адам ретінде танымал, ол өзінің инновациялық туындыларының өзі сөйлеуін қалайды. 2002 жылға дейін Кавакубо киімдері мен аксессуарларын жарнамалау және маркетингтік кампанияларында ЛГБТ сілтемелерін және мәдени тақырыптарды қолдауын жалғастырды.

Еңбек жолы: 2003-2018

2003 жылдан бері Кавакубо өзінің ерекшелігі мен сән мен дизайнға қосқан үлесі үшін басқа ірі дизайнерлердің назарына ілігіп, сілтеме берулерге ие болды. Бұл NHK (Жапон хабар тарату корпорациясы) арқылы оның жұмысына арналған ұлттық деңгейдегі сұхбаттар бағдарламасымен де назар аудартылды. Сұхбаттар барысында Александр Маккуин: «Кавакубо коллекциясын жасағанда, ол жалпы жұртшылыққа ғана емес, абсурдты көрінеді. Бірақ, ол әр маусымда өзін сынап бағалайтынын көргенде, оның секілді адамдардың арқасында сәнге қалай келгеніңді түсінесің», – деді. Оның дизайндары бельгиялық Мартин Маргиела мен Энн Демеулмейстер, сондай-ақ австриялық дизайнер Хельмут Ланг сияқты көптеген дизайнерлерге шабыт берді. Comme des Garçons коллекциялары Токиодағы Аоямадағы Comme des Garçons студиясында жасалады және Жапония, Франция, Испания және Түркияда тігіледі. 2006 жылғы күзгі-қысқы коллекциясы «персона» тұжырымын, яғни біздің әлемге қалай ұсынылатынымыздың әртүрлі жолдарын қарастырды. Корсеттер мен гүлді суреттері бар маталар сияқты әйелдік элементтермен тігілген еркектер киімдерін үйлестіре отырып, «Persona» Comme des Garçons компаниясының әйелдік пен еркектікті біріктіретін тағы бір коллекциясы болды. Жунья Ватанабе және соңғы кезде Тао Курихара Comme des Garçons атауымен көп мақтауға ие болған өздерінің қосалқы брендтерін құрды. Екеуі де «Comme des Garçons Tricot» әйелдерге арналған трикотаж киімдерін жасауға қатысты. Comme des Garçons жылдар бойы Fred Perry, Levi's, Converse All Star, Speedo, Nike, Moncler, Lacoste, Cutler and Gross, Chrome Hearts, Hammerthor, S. N. S. Herning, Louis Vuitton, Supreme және тағы да басқалары сияқты әртүрлі брендтермен ынтымақтастық жасады. Comme des Garçons және H&M 2008 жылдың күзінде бірлескен коллекция шығарды. Кавакубо H&M үшін 2008 жылдың күзінде «қонақ дизайнер» коллекциясын жасады, онда ерлер мен әйелдерге арналған киімдер, сондай-ақ балалар киімдері мен унисекс парфюмериясы болды. Рей сонымен қатар Dover Street Market-ті құрғандығымен де танымал, оның дизайны Comme Des Garçons дүкенінің түсінігі ретінде сипатталады. 2004 жылы Лондондағы Довер-стритте құрылған DSM Токио, Пекин, Сингапур, Нью-Йорк және Лос-Анджелесте де ашылды. Көп брендті дүкен Dover Street Market визуалды маркетингке және жаңа таланттарға ерекше мән береді; DSM орыс дизайнері Гоша Рубчинскийдің алғашқы халықаралық дистрибьюторы болды және қазір Рубчинскийдің маркетингін, өндірісін және операцияларын басқарады. 2017 жылдың сәуірінде Business of Fashion журналында жарияланған мақалада Тим Бланкс CDG және оның еншілес компанияларының жылдық кірісі «280 миллион доллардан астам» екенін хабарлады. Vogue журналы мен Нью-Йорктегі Метрополитен мұражайы 2017 жылдың 4 мамыры мен 4 қыркүйегі аралығында Кавакубоға арналған көрме ұйымдастырылатынын мәлімдеді. Болтон сондай-ақ 2017 жылдың мамырында өтетін көрменің «Аралық өнер» деп аталатынын және ол шамамен 150 Comme ансамблін көрсететін ақ түсті лабиринт болады деп мәлімдеді. Болтонның көрмесі мен оған қоса берілген кітабы қайталанатын сән дихотомияларына негізделген, тоғыз тақырыптық тұжырымдамалық жұптастыруға назар аударады: (1) болмауы/болуы; (2) дизайн/дизайн емес; (3) сән/антисән; (4) модель/көптеген модельдер; (5) жоғары/төмен; (6) содан кейін/қазір; (7) өзі/басқа; (8) объект/субъект; және (9) киім/киім емес. 2017 жылдың 3 мамырында The New Republic журналында жарияланған мақаласында Жозефин Ливингстон: «Киімдерді жоққа шығаруға болмайды. Олардың қатысуы мәлімдеме ретінде сезілді: Міне, біз, ең ықпалды формалар ең аз келісімге келген генийден. Көрмеде 80-жылдардың басынан бастап қазіргі уақытқа дейінгі "Комме де Гарсон" үшін Кавакубоның әйелдерге арналған 150-ге жуық киімдері көрсетілді».

Дизайн жұмысының әсері

Ри Кавакубо – әлемдегі ең ықпалды дизайнерлердің бірі. Ол дәстүрлі киімнің пішініне сын көзбен қарап, оны өзгертуге тырысады. Кавакубо – Метрополитен өнер мұражайында жеке көрмесі өткен екінші тірі дизайнер. Аталған Comme des Garçons көрмесі оның дизайнерлік шығармашылығына ықпал еткен және оны одан әрі дамытуға септігін тигізіп жатқан маңызды тақырыптарды көрсетеді. Адам денесінің формасы түбінен қайта қарастырылады. Ол киімдері арқылы жаңа әдемілік идеяларын ұсынады, органикалық пішіндер мен дөңгелектер жасап, стандартты өлшемдерден бас тартады. Оның пішінге радикалды сын бағыттаған көрмесінің бір мысалы – 1997 жылғы көктем/жаз коллекциясы, «Дене киіммен кездеседі, киім денемен кездеседі» деген атпен белгілі. Осы көрменің арқасында Кавакубо киім арқылы денеге өзгерістер енгізуді көздейді, құрылымсыз киімдер мен дененің эрогендік аймақтарын көрсетпейтін пішіндер жасап шығарады. Осы арқылы ол гендер және дене туралы қалыптасқан түсініктерге де күдік тудырып, әйелдерге қатысты стереотиптерді жоққа шығарып, шектен шығушы пішіндер құрайды.

Жеке өмір

1980-1990 жылдары Кавакубо жапондық әріптес дизайнер Йохи Ямамотомен қарым-қатынаста болды, бірақ бұл қарым-қатынас аяқталды. Кейін Кавакубо Comme des Garçons және Dover Street Market компанияларының қазіргі бас директоры Адриан Джоффке үйленді. Ол Токиода тұрады, бірақ көбінесе Парижге барып, компанияларының бас кеңсесі Vendôme алаңында орналасқан. Ол кейде өз сән көрсетулеріне қатысады. 2017 жылғы сәуір айтындағы Vogue журналындағы мақала олардың Джоффпен арақатынасын былай сипаттады: "Оңтүстік Африка тумасы және Кавакубодан он жас кіші Джофф 1987 жылы компанияға келді. Олар 1992 жылы Париж қалалық әкімшілігінде үйленді. Бұл өзінің ерекше ырғағымен жұмыс істейтін серіктестік. Джофф Парижде тұрады, ал оның әйелі Токиода, CDG-нің бас кеңсесіне жақын Аояма ауданында тұрады. (Кавакубо таңертең кеңсеге ең бірінші келіп, кешке ең соңғы болып кетеді деген аңыз бар.) Оларды бірге көргенде, ол оны аудармашы ғана емес, сонымен қатар тым көп сұрақ қойғандардан қорғайтын қорғаушы ретінде де көрінеді."