Кіріспе

1974 жылғы американдық апат фильмі

"Аэропорт 1975" (ағылш. Airport '75) – 1974 жылғы американдық әуе апаты фильмі және 1970 жылғы табысты "Аэропорт" фильмінің алғашқы жалғасы. Режиссері – Джек Смайт, продюсері – Уильям Фрай, атқарушы продюсері – Дженнингс Ланг, сценарий авторы – Дон Ингаллс. Фильмде Чарлтон Хестон, Карен Блэк, Джордж Кеннеди және Глория Свонсон өзінің соңғы рөлінде, өзінің фантастикалық бейнесі ретінде ойнаған. Оқиғасы Boeing 747 ұшағының қанатына шағын ұшақ шағылысып, ұшқыштың көзінен айырылуына және бас экипаж мүшелерінің қаза болуына байланысты. Ұшақты басқаруға лайықты адам қалмайды. "Аэропорт 1975" 1974 жылы АҚШ және Канада кинопрокатындағы ең табысты фильмдердің жетіншісі болды.

Сюжет

Колумбия Эйрлайнз 409 рейсі – Вашингтон Даллес халықаралық әуежайынан Лос-Анджелес халықаралық әуежайына "қызыл көз" режимінде ұшып бара жатқан Боинг 747 100 ұшағы, ал Скотт Фриман – Бойзе, Айдаходағы сату кездесуіне жеке Бичкрафт Баронымен ұшатын бизнесмен. Дегенмен, тұйық фронт АҚШ-тың бүкіл Батыс жағалауын шарлап, Колумбия 409 және Фриманның Бичкрафты Солт-Лейк-Сити халықаралық әуежайына қайта бағытталды. Солт-Лейк әуе қозғалысын басқару 409-шы Колумбияға Фриманның Бичкрафтынан бұрын жерге қонуға рұқсат берді. Колумбия 409 түсірілуге дайындалып тұрғанда, бірінші офицер Уриас тербелісті тексеру үшін өз орнынан тұрады. Соның ізінен Фриман жүрек талмасына ұшырап, бақылаусыз Колумбия 409-дың жолына шығады. Бичкрафт ұшағы Колумбия 409-қа ұшып, екінші пилоттың орнының үстінен тесік жасайды, нәтижесінде Уриас ұшақтан шығып кетеді, ал ұшқыш-инженер қаза табады, ал ұшақтың пилоты капитан Стейсидің көзіне тиген сынықтардан соқыр болады. Стейси есінен танымас бұрын автопилотты және биіктікті сақтау құрылғысын қосады. Бірінші стюардесса Нэнси Прайор ұшқыштар кабинасына жүгіріп келеді. Нэнси Солт-Лейк бақылау мұнарасына ұшқыштардың жағдайы туралы және ұшақты ұшатуға ешкімнің жоқ екенін хабарлайды, сондай-ақ зақымның сипатын баяндайды. Колумбияның операциялар вице-президенті Джо Патрони, оның әйелі мен ұлы жолаушылардың арасында болғандықтан, Колумбия 409-дың жағдайынан хабардар болады. Ол Колумбияның бас ұшқыш нұсқаушысы капитан Ал Мёрдоктан кеңес сұрайды, ол сонымен қатар Нэнсидің жігіті, бірақ олардың қарым-қатынасы сол кезде шиеленіскен еді. Патрони мен Мёрдок авиакомпанияның жеке ұшағымен Солт-Лейкке ұшып келеді. Жолда олар Нэнсимен байланысып, автопилоттың ұшақты тегіс ұшуда ұстап тұрғанын, бірақ бұрылыстарды орындау мүмкін емес екенін біледі. Ұшақ Уасэч тауларына қарай беттейді, сондықтан Мёрдок радио арқылы Нэнсиге бұрылысты қалай орындау керектігін түсіндіреді, бірақ радио байланысы үзіліп, Солт-Лейк мұнарасы байланысты қалпына келтіре алмайды. 747 бұрыла алмай, жанармай ағып, тау шыңдарынан қашып бара жатқанда, АҚШ Әуе күштерінің Аэроғарыштық құтқару және қалпына келтіру қызметіне қарасты HH 53 тікұшағынан әуеден құтқару операциясы жүргізіледі. Ұшқышты тікұшақтан Колумбия 409 ұшағына жіберуге дайындалып жатқанда, Стейси биіктікке көтерілу кезінде әуе жылдамдығының төмендеуі туралы мағыналы ақпарат береді. Нэнси тауларды асып өту үшін жылдамдықты арттыру қажеттігін түсінеді және осыны сәтті орындайды. Колумбия 409 ұшағы тегістелгеннен кейін, ауыстырушы ұшқыш зардап шеккен ұшаққа жіберіледі. Нэнси оған көмектесіп жатқанда, оның құрылғысынан босату сымы ұшқыштар кабинасындағы тесіктің айналасындағы өткір металлға ілігіп қалады. Ол ұшаққа кірмес бұрын, құрылғысы тікұшақтан ажыратылып, құлап түседі. 747 ұшағын басқара алатын жалғыз адам – Мёрдок. Ол тікұшаққа байланыстырылып, ұшаққа түсіріледі және ұшқыштар кабинасындағы тесіктен сәтті кіреді. Ол ұшақты Солт-Лейк-Сити халықаралық әуежайына аман-есен қондырады. Алайда, ол тежегіш қысымының төмендеуіне байланысты жоғары жылдамдықта маневр жасауға мәжбүр болады. Ұшақ тоқтағаннан кейін, бортсервистер жолаушыларды эвакуациялық слайдтар арқылы апаттық эвакуациялайды, ал Нэнси мен Мёрдок татуласады.

Актерлік құрам

Сонымен қатар, NFL ойыншысы және болашақ (1980, 1983) Супер Боул жеңімпазы Джим Планкетт өзінің ролінде, авторлық құқығы көрсетілмеген эпизодтық түрінде пайда болады.

Өндіріс

1975 жылғы «Әуежай» фильмінде Boeing 747 123 (s/n 20390, тіркеу нөмірі N9675) ұшағы пайдаланылды. Бұл ұшақ American Airlines әуе компаниясынан жалға алынған еді. 1974 жылдың ортасында American компаниясы Boeing ұшақтарынан бас тартып, қайта құрылымдау кезінде ол уақытша жолаушылар тасымалынан алынып тасталған. 1976 жылы ұшақ қысқа мерзімге Trans Mediterranean Airways әуе компаниясына жалға берілді, содан кейін қайта оралып, «American Freighter» жүк ұшағына айналдырылды. 1984 жылы ұшақ UPS компаниясына сатылды және 20 жылдан астам жүк тасымалында қызмет еткеннен кейін 2005 жылы шөлде сақтауға қойылды, ал 2011 жылы жаратылды. Фильмнің түсірілімі Salt Lake City халықаралық әуежайында өтті. Сондай-ақ, фильмде Юта штатының Хебер Сити қаласы мен Уасач тауларынан түсірілген әуе суреттері бар. Әуежайдың ішкі көріністері Вашингтон Даллес халықаралық әуежайында көптеп түсірілді, ол фильмнің титрлерінде және басында кеңінен көрсетілген. Фильмде Даллес бастапқы, кеңейтілмеген күйінде бейнеленген, онда жолаушыларды тікелей негізгі терминалдан ұшаққа жеткізетін жылжымалы лаунждар көрсетілген. Бұл жүйе көбінесе жер астындағы қозғалыс жүйесімен байланысқан спутниктік терминалдармен алмастырылды. Сестра Рут рөлінде Хелен Редди 1971 жылы шыққан «I Don't Know How to Love Him» альбомына енген «Best Friend» әнінің акустикалық нұсқасын ауырып жатқан Линда Блэрге орындайды. Әнді Хелен Редди мен Рей Бертон бірлесіп жазған, сондай-ақ олар «I Am Woman» хитінің авторлары да болған.

Кассалық жинақ

"Аэропорт 1975" үлкен коммерциялық сәттілікке жетті. 144 кинотеатрда көрсетілімге шыққан алғашқы аптасында ол 2 737 995 доллар жинады. 3 миллион долларлық бюджетке ие болған фильм, кассада 1974 жылғы ең табысты жетінші фильм және "Құрқыраған тозақ" және "Зер сілкінісі" фильмдерінен кейін үшінші орын алған апат фильмі болды. Фильм халықаралық аренада 55,7 миллион доллар, ал жалпы әлем бойынша 103 миллион доллар табыс тапты.

Сыни қабылдау

Критикалық қабылдау көбінесе жағымсыз болды, «The New Yorker» журналының киносыншысы Паулин Каел бұл картинаны «арзан тауар», «жалдамалы бизнесмендердің телефильм бюджетімен түсіргені» деп атады. Каел сондай-ақ дыбыс мәселелері Карен Блэктің дауысына металл әуені бергенін, ол жағымсыз естілетінін, ал басты кейіпкер, стюардесса, ер адамдар тарапынан үнемі кемсінуге ұшырағанын айтты. Роджер Эберт төрт жұлдыздың екі жарым жұлдызын беріп, оны «жайлы ойын-сауық» деп сипаттады, бірақ ол Блэктің кейіпкері туралы да ұқсас пікір білдірді – оның әйел болғандықтан қабілетсіз көрінуіне себеп болған. Джин Сискел де фильмге төрт жұлдыздың екі жарым жұлдызын берді, соқтығысу көрінісін «күтпеген және жақсы орындалған» деп атады, бірақ одан кейінгі көріністер «сенімсіз және жалықтыратын» болды. «The New York Times» газетінің Винсент Канби фильмді «ақылсыз» деп сипаттап, «ең қатыгездікке ұмтылғанда оның қаншалықты күлкілі екенін түсінудің толық болмауынан» зардап шегетінін айтты. Кевин Томас «Los Angeles Times» газетінде: «Кемшіліктері болғанымен, 'Аэропорт' көптеген күдік тудырып, қызықты болды; 'Аэропорт 1975' болса, тек механикалық және болжамдылығымен ақымақтыққа ұқсайтын қайталау болып табылады» деп жазды. Гари Арнольд «The Washington Post» газетінде: «Бұл фильм кассада сәтті болуы мүмкін, бірақ ол асығыс және артық кино түсіру жұмысы» деді. Дэвид МакГиллврей «The Monthly Film Bulletin» журналында: «Карен Блэктің керемет ойынына қарамастан, стюардесса рөліндегі оның сенімді қорқынышы, ұшақты таулар арқылы жүргізуге дайындалған күйде, кернеу ешқашан толыққанды болмайды» деп жазды. «Аэропорт 1975» қазіргі уақытта Rotten Tomatoes сайтында 20 рецензия негізінде 30% рейтингке ие. «Аэропорт 1975» 1978 жылы жарық көрген «Барлық уақыттың ең нашар 50 фильмі» кітабына енгізілді. Фильм «Алтын малина» сыйлығының негізін қалаушы Джон Дж. Б. Уилсонның «Расмий Рази кинолар туралы нұсқаулық» кітабында «Ең қызықты жаман фильмдердің 100-і» тізіміне енді. Американдық кино институты фильмді AFI-нің «100 жыл – 100 қызықты сәттер» номинациясына ұсынды.

Мұра

Бұл 1970 жылдары кең таралған апат фильмдерінің бірі. Оның сюжеттік әдістері мен кейіпкерлері, оның ішінде ән салатын қарындас (Хелен Редди), бұрынғы әйгілі актриса (Глория Свонсон өзінің рөлінде), алкоголик (Мирна Лой), мүше алмастыруға мұқтаж бала (Линда Блэр) және көп сөйлейтін адам (Сид Цезарь) 1980 жылғы "Ұшақ!" фильмінде және "Кароль Бернет Шоу" бағдарламасында "75 жылғы апат" деп пародияланды.