Кіріспе
Рок-Айленд мемлекеттік паркі – АҚШ-тың Теннесси штатындағы Уоррен және Уайт округтерінде орналасқан мемлекеттік парк. Парк Оңтүстік-Шығыс АҚШ-та орналасқан. Парк Теннесси штатындағы Рок-Айленд қауымының атымен аталып, ол өз кезегінде Коллинс өзені мен Ұлы Фолс тоғанының қосылысынан ағысқа қарсы орналасқан Кани Форк аралынан атын алған. Рок-Айленд мемлекеттік паркі осы екі өзеннің қосылған жерінде пайда болған жартыаралында орналасқан және төмен ағыс бойында Центр-Хилл көлінің бастауына дейін созылады. Парк құрылып, Теннесси штатының Қоршаған ортаны қорғау департаменті басқарады.
Rock Island State Park is a state park in Warren County and White County, Tennessee, located in the Southeastern United States. The park is named after the community of Rock Island, Tennessee, which in turn received its name from an island on the Caney Fork upstream from the Collins River confluence and Great Falls Dam. Rock Island State Park is centered on a peninsula created by the confluence of these two rivers and extends downstream to the headwaters of Center Hill Lake. The park consists of and is managed by the Tennessee Department of Environment and Conservation.
Географиялық жағдай
Кейни Форк өзені бастауын Камберленд жазығының үстінен алып, батысқа қарай иреленіп ағады және Скотт шығанағындағы Хайленд Римге дейін төмендейді, онда ол Уайт округіне кіреді. Скотт шығанағынан өткен соң өзен күшейе түсіп, Кайн-Крик және Кальфкилер өзендерін сіңіреді, платоның негізімен иреленіп ағады. Уоллинг ауданында өзен қысқа ғана уақытқа оңтүстікке бұрылып, Рокки өзенін сіңіріп, қайта батысқа қарай бет бұрады. Рокки өзенімен қосылған жерден екі шақырымнан кейін Кейни Форк Коллинз өзенін сіңіріп, Ұлы сарқырама шатқалына кіреді. Сарқырамадан кейін өзен Орталық төбе көлінің жоғарғы бөлігіне кіріп, Камберленд өзеніне құятын жеріне, яғни Карфагенге қарай солтүстікке иреленіп аға бастайды. Коллинз өзені Рок-Айленд мемлекеттік паркінен бірнеше шақырым оңтүстікке қарай, Савидж шығанағы деп аталатын шатқалдың бастауында Камберленд жазығынан бастау алады. Өзен "Барренс" деп аталатын Хайленд Рим аймағынан солтүстікке қарай иреленіп ағып, Макминвиллдің шығыс бөлігіне келгенде ағысы тұрақтанады. Өзен Ұлы сарқырама бөгетінің электр стансасының қарсы жағында Кейни Форкпен бірігуге жақындасады, бірақ оның орнына оңтүстікке бұрылып, қазіргі парктің орналасқан жерін құрайтын жарты аралды жасайды. Парктің атымен аталатын Рок-Айленд аралшасы Кейни Форк өзенінде, Ұлы сарқырама бөгеті орналасқан жерден шамамен 1 миль (2 км) жоғарыда орналасқан. Рок-Айленд ауданы Ұлы сарқырама көлінің жағасында, мемлекеттік парктен шығысқа қарай орналасқан.
Табиғи және тарихи ерекшеліктері
Ұлы құландар шатқалы, солтүстік Ұлы құландар тоғаны мен тоғанның электр станциясы арасында орналасқан. Шатқалға Ұлы шарлауықтар, бірнеше тік құлау және каскадты шарлауықтар кіреді, олар өзен суының деңгейі төмен болғанда Кани Форкқа құяды. Су деңгейі жоғары болғанда, шатқал толығымен суға толып, шарлауықтардың астына кетеді. Тұрақтан шатқалдың төменгі жағына дейін қысқа жол салынған. Твин Фолс – электр станциясынан сәл артықта, үңгірден Кани Форкқа құлайтын каскадты шарлауық. Бұл шарлауық Ұлы құландар тоғанының салдарынан пайда болды, ол Коллинз өзенінің деңгейінің көтерілуіне әкеп соқты. Көтерілген су Рок-Айлендтің оңтүстік жағалауындағы үңгірлерге сіңіп, солтүстік жағалаудағы шарлауықтар арқылы шығып кетті.
Тарихи ғимараттар
Ұлы сарқырамадағы мақта зауыты (сондай-ақ Falls City Cotton Mill деп те аталады), Ұлы сарқыраманың үстіндегі тіктеулікте орналасқан. Зауыт 1892 жылы салынды және 1902 жылға дейін жұмыс істеді. 1982 жылы ол тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Мақта зауытының қасында орналасқан Көктемдік қамал. "Қала" – бұл көктемгі үйдің үлкендеу нұсқасы, мақта зауытының жұмысшылары оны суыту үшін пайдаланған. Ол шамамен 1890 жылдары салынған болуы мүмкін. Кейнли Форк өзенінің бойында, паркке кіретін TN 136 жолының жанында орналасқан Ұлы сарқырама бөгеті. Бөгет 1915-1916 жылдары салынды. 1990 жылы ол тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.
Мемлекеттік саябақ
Ұлы құламаның бөгеті арқасында көлдің пайда болуы Рок-Айлендке көптеген демалыс мүмкіндіктерін әкелді. 1920 жылы Вебб қонақ үйі осы аймаққа келді, ал он жылдықтың соңында бірнеше қарапайым шатырлар салынды. 1930 жылдары Рок-Айленд шағын балық аулау курорты ретінде дамыды. Рок-Айленд мемлекеттік паркі 1969 жылы құрылды. Рок-Айленд аймағы 1994 жылы Сильвестр Сталлоне түсірген "Маман" фильміндегі көптеген сыртқы түсірілімдер мен каскадтық трюктерге пайдаланылды.
Бүгінгі саябақ
Rock Island State Park саябағында қазіргі уақытта 10 кабина, 60 кемпинг және қайық түсіру пандусы бар. Парктің Center Hill көлі бөлігінде табиғи құмды жағажай және "Көк шұңқыр" деп аталатын танымал балық аулау орны бар. Жаяу серуендеу жолдары Ұлы сарқырама шатқалының солтүстік және оңтүстік жағалауларына саяхаттауға мүмкіндік береді, сондай-ақ Коллинс өзені бойымен 5 шақырымға (3 миль) созылған жол да бар. Саябақ жолдарында жиі елен, тоқылдақ және жабайы гүлдер кездеседі. Соңғы жылдары Рок-Айленд мемлекеттік саябағы каякшылар арасында танымал болды, олар өзенді ойындық каякингке пайдаланады. Ұлы сарқырама тоғанының төменгі жағындағы бірнеше тасылдарда белгілі, тұрақты және суды ұстап тұратын "ұңғыма" бар, ол ойындық каякшыларға ақсудағы дағдыларын жетілдіруге, толқындарда серуендеуге, айналуға, домалауға және басқа да трюктар жасауға мүмкіндік береді. Рок-Айленд мемлекеттік саябағы сондай-ақ Ван-Бюрен округінде, шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан Биг-Бон үңгірі мемлекеттік табиғи аймағын қамтиды.