Кіріспе

Сканерлеу зондты литографиялық техника

Дип пенальдық нанолитография (DPN) – әртүрлі сиялармен әр түрлі материалдарға тікелей өрнектер жасау үшін қолданылатын сканерлеу зондты литографиялық техника, онда атомдық күш микроскопының (AFM) ұшы пайдаланылады. Бұл техниканың кең таралған мысалы – алтын бетіне басып шығару үшін алкан тиолаттарын қолдану. Бұл әдіс 100 нанометрден кіші масштабта беттерді өрнектеуге мүмкіндік береді. DPN – қаламға батырылатын қаламның (кейде қалам қалам деп те аталады) нанотехнологиялық аналогы, онда атомдық күш микроскопының консолінің ұшы "қалам" рөлін атқарады, ол "сия" қызметін атқаратын химиялық қосылыс немесе қоспамен жабылады және "қағаз" рөліндегі субстратқа жанасады. DPN наноөлшемді материалдарды субстратқа икемді түрде тікелей орналастыруға мүмкіндік береді. Жақындағы жетістіктер 55 000 ұштың екі өлшемді массивтерін пайдаланып, жаппай параллель өрнектер жасау мүмкіндігін көрсетті. Бұл технологияның қолданылу салалары қазіргі таңда химия, материалтану және тіршілік ғылымдары салаларын қамтиды, соның ішінде жоғары тығыздықты биологиялық наномассивтерді жасау және қосымша фотомаскаларды жөндеу сияқты жұмыстар да бар.

Даму

Молекулалық "сияның" жабық AFM ұшынан субстратқа бақылаусыз ауысуы туралы алғаш рет 1995 жылы Jaschke және Butt хабарлады, бірақ олар алканетиолдар алтын субстраттарына ауыстырылып, тұрақты наноқұрылымдарды қалыптастыра алмайды деген бұрыс қорытындыға келді. АҚШ-тың Солтүстік-Батыс университетінде Чад Миркин басқаратын зерттеу тобы бұл процесті тәуелсіз зерттеді және тиісті жағдайларда молекулаларды әртүрлі беттерге көшіруге болады, осы арқылы тұрақты химиялық адсорбцияланған моноқабаттарды "DPN" деп аталатын жоғары ажыратымды литографиялық процесте жасауға болады деп анықтады. Миркин мен оның әріптестері осы процеске патент алған, ал суреттеу техникасы сұйық "сияны" да қамтиды. "Сұйық сиялардың" "молекулалық сияларға" қарағанда өте ерекше жинақталу механизмімен басқарылатынын атап өту маңызды.

Қолданбалар

Жақсы DPN қолданбасын анықтау үшін, DPN-нің басқа техникаларға қол жеткізе алмайтын мүмкіндіктерін түсіну маңызды. Тікелей жазу техникалары, мысалы, контакттік басып шығару, бірнеше биологиялық материалдарды үлгілей алады, бірақ субклеткалық деңгейдегі ажыратымдылықпен элементтер жасауға қабілетті емес. Көптеген жоғары ажыратымды литография әдістері микрометрден кішкентай өлшемде үлгілер жасаса да, олар биомолекулаларды шоғырландыру және жасуша өсіру үшін арналмаған, қымбат жабдықтарды талап етеді. Микроконтакттік басып шығару биомолекулаларды бөлме температурасында басып шығара алады, бірақ наноөлшемді дәлдікпен бірнеше материалды үлгілеуге мүмкіндік бермейді.

Тікелей жазу

DPN – тікелей жазу техникасы, сондықтан оны жоғарыдан төменге және төменнен жоғарыға литографиялық қолдануларда пайдалануға болады. Жоғарыдан төменге жұмыс істегенде, ұштар материалды бетке жеткізіп, одан кейін стандартты гравировка процесі жүргізіледі. Төменнен жоғарыға қолдануда, қызығушылық тудыратын материал ұштар арқылы тікелей бетке жеткізіледі.

Термиялық суға батыру калемінің литографиясы

Нанобөлшектерді жағу үшін қыздырылатын зонд ұшын қолданатын Dip Pen Lithography (tDPL) термиялық Dip Pen Lithography (tDPL) әдісі де көрсетілді. Осы әдіс арқылы жартылай өткізгіш, магниттік, металл немесе оптикалық белсенді нанобөлшектерді субстратқа жазуға болады. Бөлшектер полиметилметакрилат (ПММА) немесе оған баламалы полимерлік матрицада суспензияланған күйде болады және ағып бастағанша зонд ұшымен қыздырылады. Зонд ұшы наноқалам қызметін атқарады және нанобөлшектерді бағдарламаланған құрылымға орналастыра алады. Нанобөлшектердің өлшеміне байланысты 78–400 нм ажыратымдылыққа қол жеткізілді. ПММА матрицасын жою үшін O2 плазмалық кескіш қолданылуы мүмкін, ал темір оксиді нанобөлшектері жағдайында сызықтардың ажыратымдылығы 10 нм-ге дейін төмендетілуі мүмкін.

Басқа әдістермен тікелей салыстыру

DPN-ге ең көп айтылатын сын – үлгі жасау жылдамдығы. Мұның себебі оның басқа техникалармен салыстырылуында, оның ішкі кемшіліктерінде емес. Мысалы, жұмсақ литография әдісі, микроконтактты басып шығару (μCP) – қазіргі кездегі төмен құнмен, зертханада қолданылатын микро және нано масштабты үлгілеу стандарты, сондықтан DPN-ді микроконтактты басып шығарумен тікелей салыстыру себебін түсіну оңай. Мәселе мынада, салыстырулар көбінесе бейтарап қолданысқа емес, μCP-ге өте қолайлы қолданыстарға негізделген. μCP, фотолитография сияқты, бір ғана басып шығару қадамында бір материалды үлкен аумаққа түсіре алады, ал фотолитография бір ғана экспозицияда үлкен аумақты үлгілей алады. Әрине, DPN басқа техниканың артықшылықтарымен салыстырылғанда баяу. DPN – маскасыз тікелей жазу әдісі, оны бір субстратқа әртүрлі өлшемдегі, пішіндегі және ерекшеліктері бар көптеген үлгілерді жасау үшін қолдануға болады. Ешкім мұндай жобаға микроконтактты басып шығаруды қолданбас еді, себебі әрбір жаңа үлгіге әрбір штампты жасауға кеткен уақыт пен ақшаның өтелуі мүмкін емес. Егер олар қолданса да, микроконтактты басып шығару бірнеше штамптан наноөлшемдегі дәлдікпен бірнеше материалды сәйкестендіре алмас еді. Бұл қате түсінікті түсінудің ең жақсы жолы – фотолитография мен электронды сәулелі литографияны қолданудың әртүрлі тәсілдері туралы ойлау. Ешкім фотолитография мәселесін шешу үшін электронды сәулені қолданып, содан кейін оны "өте баяу" деп мәлімдемес еді. Фотолитографияның үлкен аумақты үлгілеу мүмкіндіктерімен тікелей салыстырғанда электронды сәулелі литография баяу, бірақ электронды сәулелі құралдарды әлемнің кез келген зертханасы мен нанофабрикасында табуға болады. Мұның себебі – электронды сәуленің фотолитографиямен салыстыруға келмейтін ерекше мүмкіндіктері бар, дәл сол сияқты DPN-нің микроконтактты басып шығарумен салыстыруға келмейтін ерекше мүмкіндіктері бар.

Атомдық күш микроскопиясына қосылу

DPN тікелей AFM-нен дамығандықтан, кез келген коммерциялық AFM DPN эксперименттерін жүргізе алады деп ойлау түсінікті. Бірақ шындығында, DPN-ға AFM міндетті түрде қажет емес, және AFM-нің құрамында нақты DPN мүмкіндіктері болуы да шарт емес. Бұл сканды электронды микроскопия (СЭМ) мен электронды сәуле (E-сәуле) литографиясының арасындағы жақсы салыстыруға ұқсайды. E-сәуле СЭМ технологиясынан тікелей пайда болды, екеуі де шоғырланған электронды сәулені пайдаланады, бірақ тиісті литографиялық жабдық пен бағдарламалық құралдары жоқ СЭМ-де қазіргі заманғы E-сәуле литографиясын жүргізу мүмкін емес. Сонымен қатар, DPN-нің ерекше қасиеттерінің бірі – күштен тәуелсіздігін ескеру маңызды. Көптеген бояу-субстрат комбинацияларында, ұштың бетке қаншалықты күшпен басылғанына қарамастан, бірдей өлшемдегі сурет түзіледі. Егер берік SiN ұштары қолданылса, күрделі кері байланыс электроникасы, лазерлер, төрт фотодиод және AFM қажеттілігі тумайды.