Монта Эллис: Американдық баскетболшының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Монта Эллис (Monta Ellis; 26 қазан 1985 жылы туған) – американдық бұрынғы кәсіби баскетболшы. Эллис Миссисипи штатының Джексон қаласындағы Ланьер орта мектебінде оқыды, онда ол McDonald's All American және Parade All American командасының бірінші құрамына іліккен. Ол жоғары мектепті бітіргеннен кейін 2005 жылғы НБА драфтында «Голден Стэйт Уорриорс» командасының 40-шы нөмірімен таңдалды. 2007 жылы ол НБА-ның ең жақсы жақсарған ойыншысы деп танылды. «Уорриорс» командасында ойнаған кезінде Эллис лигадағы ең нәтижелі ойыншылардың бірі болды және екі рет ойын сайын 25 ұпайға жуық жинады. «Голден Стэйт» сапында алты жарым маусымнан кейін 2012 жылдың наурыз айында «Милуоки Бакс» командасына ауыстырылды. «Бакс» командасында бір жарым маусым ойнағаннан кейін, ол екі маусым «Даллас Маверикс» және екі маусым «Индиана Пейсерс» командаларында өнер көрсетті.

Жоғары мектеп мансабы

Эллис Миссисипи штатының Джексон қаласындағы Ланьер орта мектебінде оқыды. 2004–2005 оқу жылында, 19 жасында Эллис Ланьер командасын төрт жылдың ішінде екінші рет штатының чемпионы атандырды, орташа есеппен ойын басында 38,4 ұпай, 7,9 доптарды қайтару, 6,9 нәтижелі пас және 4,5 допты ұрлау көрсеткіштерін тіркеді. Команда 35–2 есебімен аяқтады және FAB 50 ұлттық рейтингінде 3-орынға ие болды. Ағасы Эллис сол маусымда Гринвуд командасына қарсы 65 ұпай енгізді. Сол маусымда екі команда тағы да кездесті. Эллис Ланьер командасының құрамында төрт маусым бойында 129–16 есебімен жеңіске жетті, 2002 (33–5) және 2005 жылдары 4A штатының чемпионатында жеңіске жетті, ал 2003 (31–4) және 2004 (30–5) жылдары күміс жүлдегер атанды. Ол штатының тарихында 4,167 ұпаймен екінші орынға ие болды, бұл орташа есеппен ойын басында 28,7 ұпайға тең. Эллис бастапқыда Миссисипи штаты университетіне түсуге ниеттенді, бірақ кейіннен НБА драфтына қатысуға шешім қабылдады.

Голден Стейт Уорриорс (2005-2012)

Эллис 2005 жылғы НБА драфтында «Голден Стэйт Уорриорс» командасының 40-шы жалпы таңдауы (екінші раунд) болды. Жаңа ойыншы ретінде ол 46 ойында өнер көрсетіп, үш рет бастапқы құрамда ойнады, соның барлығы маусымның соңғы төрт ойынында болды. Ол 18.1 минутта 6.8 ұпай, 2.1 допты қайтару және 1.6 нәтижелі пас берді. 2006 жылғы 19 сәуірде «Уорриорс» командасының маусымдық финалында Эллис 27 ұпай жинады, бірақ «Голден Стэйт» «Юта Джаз» командасына 105:102 есебімен жеңілді. 2006-2007 жылдары Эллис 16.5 ұпай, 4.1 нәтижелі пас, 3.2 допты қайтару және 1.7 допты ұрлады, бұл «Уорриорс» командасының 12 жылдық үзілістен кейін қайтадан плей-оффқа жолдануына көмектесті. Эллис жаңа маусымындағы көрсеткішін 9.7 ұпайға арттырды, бұл НБА-дағы ең үлкен өсім көрсеткіші болды. 77 ойынның 53-інде бастапқы құрамда ойнаған Эллис 68 рет екі таңбалы ұпай жинады, оның ішінде 24 ойында 20 немесе одан да көп ұпай жинады. Ол үш рет 31 ұпай жинады, екі рет қарашада және бір рет наурыз айында. 24 ақпанда Эллис «Лос-Анджелес Клипперс» командасына қарсы 13 нәтижелі пас беріп, рекордтық көрсеткіш жасады. Ол 20 рет үш немесе одан да көп допты ұрлады және кем дегенде бес допты үш рет ұрлады, оның ішінде 17 наурызда «Сиэтл Суперсоникс» командасына қарсы алты допты ұрлады. «Уорриорс» командасы екінші раундта «Юта Джаз» командасына бес ойыннан жеңіліп қалды. 2007-2008 маусымда Эллис 81 ойында 37.9 минутта 20.2 ұпай, 5.0 допты қайтару, 3.4 нәтижелі пас және 1.53 допты ұрлап, мансаптық көрсеткішіне жетті. Ол НБА-дағы допты тигізу пайызы бойынша 14-ші орынды иеленді (.531, барлық қорғаушылар арасында 3-ші), допты ұрлауда 15-ші және ұпай жинауда 25-ші орынды иеленді. Ол ақпан айындағы бір ай бойы (.602) еденнен 60% атып, НБА тарихындағы тоғызыншы қорғаушы болды. Ол 24 қаңтарда «Нью-Джерси Нетс» командасына қарсы 39 ұпай жинады және жалпы алғанда 12 рет 30-дан астам ұпай жинады. Алайда, тамыз айында ол сол аяқ-қолының 3-дәрежелі буынның жоғары бұрылысынан, дельтоидты буынның жыртылуынан және операцияны қажет еткен синдезмоздық бұзылуынан кейін үш айдан астам уақытқа жарақат алып, алаңнан шықты. Жарақатты мотоциклмен жол апатынан алған, бірақ «Уорриорс» командасына өзінің туған жері Миссисипиде жаттығу ойынында жарақат алғанын айтқандықтан, қателігі күшті болды және оқиға туралы шындықты бірнеше күннен кейін ғана ашты. Нәтижесінде, ол 30 ойынға жалақысыз шығарылды, бұл жарақаттан кейін жоғалтуы мүмкін ойындардың шамамен саны болды. Эллис 2009 жылдың 23 қаңтарында маусымдық дебютін жасады, «Кливленд Кавальерс» командасына 106:105 есебімен жеңілгенде 20 ұпай жинады. 11 наурызда «Нью-Джерси Нетс» командасына қарсы, Эллис отбасылық төтенше жағдайға байланысты жеті ойынды өткізіп алғаннан кейін сапқа оралды. 1 сәуірде ол мансаптық 42 ұпай жинады, тоғыз допты қайтару және тоғыз нәтижелі паспен «Сакраменто Кингс» командасын 143:141 есебімен жеңді. Соңғы уақытта сол аяқ-қолын тығып алғаннан кейін, Эллис маусымның соңғы жеті ойынын өткізіп алды, 2008-2009 жылдары 57 ойынды өткізіп алды. 25 ойында ол орташа есеппен 19.0 ұпай, 4.3 допты қайтару, 3.7 нәтижелі пас және 1.6 допты ұрлады. 2009 жылдың 25 қарашасында Эллис «Сан-Антонио Спарс» командасына 118:104 есебімен ұтылып, 42 ұпай жинады. 30 қарашада ол «Индиана Пейсерс» командасын 126:107 есебімен жеңіп, 45 ұпай жинады. 3 ақпанда ол «Даллас Маверикс» командасына 110:101 есебімен ұтылып, 46 ұпай жинап, жаңа рекорд орнатты. Ақпан айының соңы мен наурыздың басында Эллис арқа жарақаттанып, алты ойынды өткізіп алды. Содан кейін наурыздың соңы мен сәуірдің басында тұмаумен жеті ойынды өткізіп алды. Эллис НБА-дағы үздік қорғаушылардың бірі ретінде өзін нығайтты және осы процесте команданың нағыз көшбасшысы ретінде пайда болды. Оның мансабындағы ең жақсы көрсеткіші – 25.5 ұпай жинаған ойыншы, Батыс конференциясының қорғаушылары арасында екінші, ал НБА-да жалпы алғанда алтыншы орын алды. Сондай-ақ, ол допты ұрлау (2-ші, 2.23 допты ұрлау) және ойнаған минуттар (1-ші, 41.4 минут) бойынша НБА көшбасшыларының қатарында болды. 2010 жылдың 27 қазанында «Уорриорс» командасының маусымдық ашылу ойынында Эллис «Хьюстон Рокетс» командасын 132:128 есебімен жеңіп, 46 ұпай жинады, бұл «Уорриорс» командасының ойыншыларының маусымдық ашылу ойындарындағы ең жақсы үшінші көрсеткіші болды. Тек Уилт Чемберлен ғана 1961 жылы 48 және 1962 жылы 56 ұпай жинаған. 27 желтоқсанда ол 20 желтоқсаннан 26 желтоқсанға дейінгі ойындар үшін аптаның Батыс конференциясының үздік ойыншысы атанды. 2011 жылдың 4 наурызында ол «Бостон Селтикс» командасына 107:103 есебімен ұтылып, екінші жартысында 41 ұпайдан 28-ін жинады. 2010-2011 маусымында Эллис пен Стивен Карри НБА-дағы ең қауіпті дуэттердің біріне айналды. Осы маусымда ол ұпай жинауда (24.1 ұпай), минуттарда (40.3 минут) және допты ұрлауда (2.10 допты ұрлау) үшінші орын алды. 12 наурызда ол 5 наурыздан 11 наурызға дейінгі ойындар үшін аптаның Батыс конференциясының үздік ойыншысы атанды. Бұл оның мансабындағы екінші апталық үздік ойыншы намысы болды.

Ellis was selected with the 40th overall pick (second round) in the 2005 NBA draft by the Golden State Warriors. He appeared in 46 games as a rookie and made three starts, with all three coming over the last four games of the season. He averaged 6.8 points, 2.1 rebounds and 1.6 assists in 18.1 minutes per game. In the Warriors' season finale on April 19, 2006, Ellis scored a season high 27 points as Golden State lost 105–102 to the Utah Jazz. Ellis averaged 16.5 points, 4.1 assists, 3.2 rebounds and 1.7 steals in 2006–07, helping the Warriors return to the playoffs after a 12 year absence. Ellis increased his scoring by 9.7 points from his rookie season, the largest increase in the NBA. Starting 53 of the 77 games he appeared in, Ellis reached double figures in scoring 68 times, including 24 games of 20 or more points. He scored a season high 31 points three times, twice in November and once in March. On February 24, Ellis recorded a career high 13 assists against the Los Angeles Clippers. He recorded three or more steals 20 times and had at least five steals three times, including a career high six against the Seattle SuperSonics on March 17, 2007. The Warriors went on to lose in five games to the Utah Jazz in the second round. Ellis averaged a career high 20.2 points, 5.0 rebounds, 3.4 assists and 1.53 steals in 37.9 minutes in 81 games during the 2007–08 season. He ranked 14th in the NBA in field goal percentage (.531, 3rd among all guards), 15th in steals and 25th in scoring. He became only the ninth guard in NBA history to shoot 60% from the floor for an entire month in February (.602). He scored a career high 39 points on January 24 against the New Jersey Nets and scored 30 plus points on 12 occasions overall. However, in August, he was sidelined for three plus months after suffering a Grade 3 high ankle sprain, a torn deltoid ligament and a syndesmosis disruption of his left ankle that required surgery. The injuries occurred in a motorized scooter accident, but his mistake was compounded by telling the Warriors he hurt himself playing pickup ball in his native Mississippi, only coming clean about the accident several days later. As a result, he was suspended by the Warriors for 30 games without pay—the approximate number of games he was expected to miss with the injury anyway. Ellis made his season debut on January 23, 2009, scoring 20 points in a 106–105 loss to the Cleveland Cavaliers. On March 11 against the New Jersey Nets, Ellis returned to the line up after missing seven games to attend to a family emergency. On April 1, he scored a career high 42 points to go with nine rebounds and nine assists in a 143–141 overtime win over the Sacramento Kings. After jamming his left ankle late in overtime, Ellis missed the final seven games of the season to finish with a total of 57 missed games in 2008–09. In 25 games, he averaged 19.0 points, 4.3 rebounds, 3.7 assists and 1.6 steals per game. On November 25, 2009, Ellis scored 42 points in a 118–104 loss to the San Antonio Spurs. On November 30, he scored a career high 45 points in a 126–107 win over the Indiana Pacers. On February 3, he set a new career high with 46 points in a 110–101 loss to the Dallas Mavericks. Between late February and early March, Ellis missed six straight games with a back injury. Then between late March and early April, he missed seven straight games with the flu. Ellis solidified himself as one of the top guards in the NBA and in the process emerged as the team's true leader. His career best 25.5 points per game was second among Western Conference guards and sixth overall in the NBA and he also ranked among the NBA leaders in steals (2nd, 2.23 spg) and minutes played (1st, 41.4 mpg). In the Warriors' season opener on October 27, 2010, Ellis matched his career high with 46 points in a 132–128 win over the Houston Rockets, setting the third best total by a Warriors player in a season opener. Only Wilt Chamberlain, who had 48 points in 1961 and 56 points in 1962, had more. On December 27, he was named Western Conference Player of the Week for games played Monday, December 20, through Sunday, December 26. On March 4, 2011, he scored 28 of his 41 points in the second half of the Warriors' 107–103 loss to the Boston Celtics. The 2010–11 season saw Ellis and Stephen Curry become one of the most lethal duos in the NBA. For the season, he ranked eighth in scoring (24.1 ppg), first in minutes (40.3 mpg) and third in steals (2.10 spg). On March 12, he was named Western Conference Player of the Week for games played Monday, March 5, through Sunday, March 11. It was his second career player of the week honor.

Милуоки Бакс (20122013)

2012 жылдың 13 наурызында Эллис Кваме Браун және Экпе Удохпен бірге Эндрю Богт пен Стивен Джексонға айырбас ретінде «Милвоки Бакс» командасына ауыстырылды. «Бакс» сапындағы дебюті 16 наурызда Оклендтегі «Оракул Аренада» «Уорриорс» командасына қарсы өтті, онда ол 18 ұпай, төрт доптама және төрт нәтижелі пас беріп, 120:98 есебімен жеңіске жетті. 2011–12 маусымында «Бакс» үшін ең жақсы көрсеткіші 11 сәуірде болды, ол «Нью-Йорк Никс» командасына қарсы өткен ойында 35 ұпай, 10 нәтижелі пас, алты доптама және төрт ұрлау жасады, бірақ 111:107 есебімен ұтылып қалды. 2012–13 маусымында Эллис «Бакс» командасының барлық 82 ойынында бастапқы құрамда шықты. 22 желтоқсанда «Кливленд Кавальерс» командасына қарсы өткен ойында 37 ұпай жинады. 4 наурызда ол 25 ақпан мен 3 наурыз аралығындағы ойындар бойынша Шығыс конференциясының үздік ойыншысы атанды. 17 наурызда «Орландо Мэджик» командасына қарсы 39 ұпай жинады. 15 сәуірде «Денвер Наггетс» командасына қарсы 38 ұпай жинады. 2012–13 маусымында Эллис орташа есеппен 19,2 ұпай жинады, бірақ 3 ұпайлық лақтырудың тиімділігі 28,7 пайызды құрады, бұл көрсеткіш лигадағы ең төменгі көрсеткіштердің бірі болды. Ол «Маверикс» командасына өзінің шабуылдағы тиімділігіне қатысты сұрақтармен келді. 2013–14 маусымында Эллис «Маверикс» командасының барлық 82 ойынында бастапқы құрамда шықты. 2013 жылдың 30 қазанында «Маверикс» командасының сапындағы дебютінде «Атланта Хоукс» командасына қарсы өткен маусымның ашылу ойынында 32 ұпай жинады, нәтижесі 118:109 болды. Ол 17 лақтырудың 11-ін дәл орындады және 8 нәтижелі пас берді. 2014 жылдың 12 сәуірінде «Финикс Санс» командасына қарсы өткен ойында 101:98 есебімен жеңіске жетіп, маусымдық көрсеткішін 37 ұпайға дейін жеткізді. Содан кейін ол маусымның соңғы аптасы бойынша Батыс конференциясының үздік ойыншысы атанды. Сегізінші орында тұрған «Маверикс» командасы плей-оффтың бірінші турындағы «Сан-Антонио Спёрс» командасымен өткен серияны жеті ойынға дейін созды, бірақ соңында 4:3 есебімен жеңілді. Жеті ойын ішінде Эллис орташа есеппен ойын басына 20,4 ұпай жинады. 20 желтоқсанда Эллис маусымдық көрсеткішін 38 ұпайға дейін жеткізіп, соңғы төрт минутта 11 ұпай жинады, нәтижесінде «Маверикс» командасы «Спёрс» командасын 99:93 есебімен жеңді. 2015 жылдың 24 наурызында «Спёрс» командасына қарсы өткен ойында 101:94 есебімен жеңіске жетіп, маусымдық көрсеткішін 38 ұпайға дейін жеткізді. Регулярлық маусымда Эллис 18,9 ұпай жинап, 1999–2000 маусымынан бері «Маверикс» командасын ұпай жинауда жетектеген Дирк Новицкиден басқа алғашқы ойыншы атанды. «Маверикс» командасының «Рокетс» командасына қарсы плей-оффтың бірінші турындағы бес ойында Эллис орташа есеппен ойын басына 26,0 ұпай жинады, соның ішінде үшінші ойында 130:128 есебімен жеңілгенде 34 ұпай, төртінші ойында 121:109 есебімен жеңіске жеткенде 31 ұпай жинады. 2015 жылдың 24 маусымында Эллис «Маверикс» командасымен келісім-шартының соңғы жылы үшін опцияны пайдаланбауға шешім қабылдады, осылайша еркін агент атанды. Ол еркін агенттік басталғанға дейін оң тізесіне операция жасады, бұл процедура «жергілікті» деп сипатталды.

On March 13, 2012, Ellis was traded, along with Kwame Brown and Ekpe Udoh, to the Milwaukee Bucks in exchange for Andrew Bogut and Stephen Jackson. His debut for the Bucks came on March 16 against the Warriors in Oakland at Oracle Arena, where he recorded 18 points, four rebounds and four assists in a 120–98 win. His best performance for the Bucks in 2011–12 came on April 11, when he recorded 35 points, 10 assists, six rebounds and four steals in a 111–107 loss to the New York Knicks. The 2012–13 season saw Ellis start in all 82 games for the Bucks. On December 22, he scored 37 points against the Cleveland Cavaliers. On March 4, he was named Eastern Conference Player of the Week for games played Monday, February 25, through Sunday, March 3. On March 17, he scored a season high 39 points against the Orlando Magic. On April 15, he scored 38 points against the Denver Nuggets. Ellis averaged 19.2 points in 2012–13 but had the lowest 3 point shooting percentage among eligible players at 28.7 percent. He joined the Mavericks with questions about his efficiency on offense. The 2013–14 season saw Ellis start in all 82 games for the Mavericks. In his debut for the Mavericks on October 30, 2013, Ellis scored 32 points in a 118–109 season opening win over the Atlanta Hawks. He was 11 of 17 from the field and had eight assists. On April 12, 2014, he matched his season high with 37 points in a 101–98 win over the Phoenix Suns. He was subsequently named Western Conference Player of the Week for the final week of the season. The eighth seeded Mavericks pushed their first round playoff series against the San Antonio Spurs to seven games, but ultimately lost 4–3. Over the seven games, Ellis averaged 20.4 points per game. On December 20, Ellis equaled his season high with 38 points, including 11 during the final four minutes, as the Mavericks rallied late to beat the Spurs 99–93. On March 24, 2015, he matched his season high with 38 points in a 101–94 win over the Spurs. For the regular season, Ellis averaged 18.9 points to become the first player other than Dirk Nowitzki to lead the Mavericks in scoring since 1999–2000. In the Mavericks' five game first round playoff series loss to the Rockets, Ellis averaged 26.0 points per game, including scoring a playoff career high 34 points in a 130–128 loss in game three and 31 points in a 121–109 win in game four. On June 24, 2015, Ellis decided not to pick up the option for the final year of his contract with the Mavericks, thus becoming a free agent. He underwent surgery on his right knee before the start of free agency, with the procedure described as "minor".

Индиана Пейсерс (2015-2017 жж.)

2015 жылдың 14 шілдесінде Эллис «Индиана Пейсерс» командасымен төрт жылдық, 44 миллион долларлық келісімшартқа қол қойды. 2015–2016 жылдары ол 81 ойында өнер көрсетті, барлығы бастапқы құрамда, тек плей-офф алдындағы тұрақты маусымның соңғы ойынын қана өткізіп алды. 2016 жылдың 10 қаңтарында «Хьюстон Рокетс» командасына 107:103 есебімен ұтылған ойында ол маусымдық рекордты 13 нәтижелі пас берді. 30 қаңтарда Эллис маусымдық рекордты 32 ұпай жинап, 9 допты қайтарып алып, «Денвер Наггетс» командасымен өткен ойында «Пейсерс» клубының жеңісіне көмектесті (109:105). Ол тұрақты маусымды 43% ақтық тиянақтылықпен 13,8 ұпай жинап аяқтады, оның ішінде үш ұпайлық сызықтан 31% тиянақтылық көрсетті. Допты жиі жоғалтатын ойыншы ретінде, ол тұрақты маусымда 2,5 және плей-офф кезінде 2,4 допты жоғалтты. 2016 жылдың 26 қазанында «Пейсерс» командасының маусымдық ашылу ойынында Эллис 19 ұпай, жеті допты қайтарып алу, жеті нәтижелі пас және үш допты ұрлады, нәтижесінде «Даллас Маверикс» командасымен өткен ойында 130:121 есебімен жеңіске жетті. Ол маусымның қалған бөлігінде бұл көрсеткішті арттыра алмады, қараша айында екі рет және наурыз айында тағы екі рет 19 ұпай жинады. 10 желтоқсанда «Портленд Трейл Блейзерс» командасына қарсы өткен ойынның бірінші жартысында ол жамбас бұлшығын жарақаттады. Содан кейін оң жамбас бұлшығының созылуына байланысты келесі сегіз ойынды өткізіп жіберді. Жарақатынан кейін ол Гленн Робинсон III-ке бастапқы орнын жоғалтты. 74 ойында ол 33 рет бастапқы құрамда ойнады және ойынға белсенді 27,0 минут ішінде 8,5 ұпай, 2,8 допты қайтарып алу, 3,2 нәтижелі пас және 1,1 допты ұрлау көрсеткіштерін жинады. «Пейсерс» клубы оған 2021–22 маусымға дейін жалақы төледі.

Жеке өмір

Эллис Марселла Синглтон мен Роза Эллистің ұлы. Ол өскен кезінде ағасы Антуэйн Эллисті баскетболдағы өрнегі деп санаған. Эллис пен оның әйелі Хуаниканың екі баласы бар. Эллис кроссовкалардың әуесқойы және балық аулауды өте жақсы көреді.