Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ақын және математик
Poet
the mathematician
Ицхак Каценельсон (,; сонымен қатар Ицхак Лейб Каценельсон, Джицхак Каценельсон; Ицхок Каценельсон) (1 шілде 1886 – 1 мамыр 1944) – поляк еврейі, мұғалім, ақын және драматург. Ол 1886 жылы Минск қаласының жанындағы Кареличи қаласында дүниеге келді және 1944 жылы 1 мамырда Аушвиц концлагерінде қаза болды.
Itzhak Katzenelson (, ; also transcribed as Icchak Lejb Kacenelson, Jizchak Katzenelson; Yitzhok Katznelson) (1 July 1886 – 1 May 1944) was a Polish Jewish teacher, poet and dramatist. He was born in 1886 in Karelichy near Minsk, and was murdered on 1 May 1944 in Auschwitz.
Өмірбаян
Ол дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай Каценельсонның отбасы Польшаның Лодзь қаласына көшіп келді, онда ол өсті. Ол мұғалім болып жұмыс істеді, мектеп құрды, сондай-ақ идиш және иврит тілдерінде драматург ретінде қызмет етті, Польша мен Литва бойынша гастрольдік театр труппасын ұйымдастырды. 1939 жылы Польшаға неміс басқыншылығынан кейін ол отбасымен Варшаваға қашып, геттода қоршалып қалды. Ол онда еврей балалары үшін жасырын мектеп ашты. Оның әйелі мен екі ұлы Треблинка жойқын лагеріне депортацияланып, сол жерде қаза болды. Каценельсон 1943 жылдың 19 сәуірінде басталған Варшава геттосының көтерілісіне қатысты. Өмірін сақтап қалу үшін достары оған және оның аман қалған ұлына жалған Гондурас паспорттарын ұсынды. Олар геттодан қашып құтыла алды, бірақ кейін "Польша қонақ үйі" ісіне байланысты немістердің қолына түсті. Ол Франциядағы Виттельдегі тұтқын лагеріне депортацияланды, онда нацистер американдық және британдық азаматтарды, сондай-ақ басқа одақтас және бейтарап елдердің азаматтарын ұстады, оларды болашақта тұтқын алмасуға пайдалану мүмкіндігімен. Виттельде Каценельсон «Dos lid funem oysgehargetn yidishn folk» («Қырғынға ұшыраған еврей халқының әні») атты шығармасын жазды. Ол қолжазбаны бөтелкелерге салып, ағаш астына көміп қойды, содан кейін соғыстан кейін ол табылды. Бір данасы чемодан тұтқасына тігіліп, кейін Израильге әкелінді. 1944 жылдың сәуір айының соңында Ицхак Каценельсон мен оның ұлы Цви Аушвиц концлагеріне жіберілді, онда олар 1944 жылдың 1 мамырында қаза болды.
Soon after his birth Katzenelson's family moved to Łódź, Poland, where he grew up. He worked as a teacher, founding a school, and as a dramatist in both Yiddish and Hebrew, starting a theatre group which toured Poland and Lithuania. Following the German invasion of Poland in 1939 he and his family fled to Warsaw, where they got trapped in the Ghetto. There he ran an underground school for Jewish children. His wife and two of his sons were deported to the Treblinka extermination camp and murdered there. Katzenelson participated in the Warsaw Ghetto Uprising, starting on 19 April 1943. To save his life, friends supplied him and his surviving son with forged Honduran passports. They managed to leave the ghetto but later ended up in Germans hands as part of the Hotel Polski affair. He was deported to a detention camp in Vittel, France, where the Nazis held American and British citizens and nationals of other Allied and neutral countries, for possible later prisoner exchange. In Vittel, Katzenelson wrote Dos lid funem oysgehargetn yidishn folk ("Song of the Murdered Jewish People"). He put the manuscript in bottles and buried them under a tree, from where it was recovered after the war. A copy was sewn into the handle of a suitcase and later taken to Israel. In late April 1944, Itzhak Katzenelson and his son Zvi were sent on a transport to the Auschwitz concentration camp, where they were murdered on 1 May 1944.
Мұра
Израильдегі Гетто жауынгерлері үйі Холокост және еврей қарсылығы мұражайы оның құрметіне аталған. "Қырғын болған еврей халқының әні" көптеген тілдерге аударылып, жеке кітап ретінде жарық көрді.
The Ghetto Fighters' House Holocaust and Jewish Resistance Heritage Museum in Israel, is named in his memory. "The Song of the Murdered Jewish People" has been translated into numerous languages and published as an individual volume.
Жарияланған еңбектер
Виттельдің күнделігі (22. v.43 – 16.9.43), Израиль: Гетто жауынгерлерінің үйі, 1964. Еврей тілінен аударған: Доктор Майер Коэн; өмірбаяндық ескертпелер мен терминдер мен атаулардың қосымшасы бар. Le Chant du peuple juif assassiné, Франция: Медем кітапханасы, 2005. Идиш-француз басылымы, француз тіліне Батия Баум аударған, кіріспесін .
Vittel Diary (22. v.43 – 16.9.43), Israel: Ghetto Fighters' House, 1964. Translated from the Hebrew by Dr. Myer Cohen; includes biographical notes and appendix of terms and place names. Le Chant du peuple juif assassiné, France: Bibliothèque Medem, 2005. Yiddish French edition, French translation by Batia Baum, introduction by .