Томас Кайлат: Американдық инженер және ғылымға қосқан үлесі

Кіріспе

Америка инженері Томас Кайлат (7 маусым 1935 жылы туған) – Үндістанда туған американдық электр инженері, ақпарат теориясының маманы, басқару инженері, кәсіпкер және Стэнфорд университетінің зейнеткер инженерлік профессоры. Профессор Кайлат көптеген кітаптардың авторы, оның ішінде кең танымал "Сызықтық жүйелер" кітабы бар, ол сызықтық жүйелер саласындағы ең көп сілтеме жасалған кітаптардың бірі саналады. 1984 жылы Кайлат АҚШ Ұлттық Инженерлік Академиясының мүшесі болып сайланды, себебі ол болжамдау, сүзгілеу және сигналды өңдеу салаларына елеулі үлес қосты, сондай-ақ инженерлік саласындағы көшбасшылығымен көзге түсті. 2012 жылы Кайлатқа Ұлттық ғылым медалі табысталды, ал марапатты 2014 жылы президент Барак Обама салтанатты түрде тапсырды. Медаль "ақпарат және жүйелік ғылым салаларына жасаған трансформациялық үлесі, жас ғалымдарға ерекше және тұрақты жетекшілік көрсетуі және ғылыми идеяларды өнеркәсіпке маңызды әсер еткен кәсіпкерлік жобаларға аударуы" үшін берілді. Кайлат ISI-ның ең көп сілтеме жасалған зерттеушілері тізіміне енген және 20 ғасырдың электр инженерлігінің ең көрнекті тұлғаларының бірі ретінде танылады.

Өмірбаян

Кайлат 1935 жылы Махараштра штатының Пуне қаласында, малаялам тілінде сөйлейтін сириялық христиан отбасында дүниеге келді, отбасының аты Читтоор болған. Оның ата-анасы Кераладан шыққан. Ол Пунадағы Сент-Винсент орта мектебінде оқыды және 1956 жылы Пуна университетінің Инженерлік колледжінен инженерлік бакалавр дәрежесін алды. 1959 жылы ол Массачусетс технология институтында (MIT) магистр, ал 1961 жылы докторлық дәрежесін алды. MIT-ден электротехника ғылымдарының докторы атанған тұңғыш үндістандық студент ол болды. 1970 жылдан бері Электр және электроника инженерлері институтының (IEEE) мүшесі. Ол сондай-ақ АҚШ Ұлттық Инженерлік академиясының (NAE), АҚШ Ұлттық Ғылым академиясының (NAS), Америка өнер және ғылым академиясының (AAAS), Үндістан Ұлттық Инженерлік академиясының және Кремний алқабының Инженерлік Даңқ залының мүшесі. Кайлат 2007 жылы IEEE Құрмет медалімен марапатталды – «коммуникация, есептеу, басқару және сигнал өңдеу саласындағы қуатты алгоритмдерді ерекше дамытқандығы үшін», 2006 жылы IEEE Джек С. Килби сигнал өңдеу медалі, 1996 жылы IEEE Дональд Г. Финк жүлдесі (Али Х. Саидпен бірге) және 1986 жылы Джон Р. Рагаццини жүлдесі. 2017 жылы Маркони қоғамы Кайлатты «ақпарат және жүйелік ғылымға жасаған көптеген трансформациялық үлесі және ғалымдардың жаңа буындарын үздіксіз оқытуы мен дамытуы» үшін өмірлік жетістіктері үшін марапаттады. 2009 жылы ғылым мен инженерияға қосқан үлесі үшін Үндістан Үкіметі оған «Падма-Бушан» орденін табыс етті. Сондай-ақ, ол 2009 жылы микросхемалардың миниатюралау шегін бұзғаны үшін BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Information and Communication Technology жүлдесін алды. Кайлатқа Нидерландыдағы Делфт университетінің микроэлектроника және субмикрондық технология институтының директоры доктор Патрик Девильде жоғары баға берді. Ол 1962 жылдан бастап Сара Кайлатқа үйленді, ол 2008 жылы қайтыс болды. Олардың төрт баласы бар: Энн (MIT профессоры Джордж Вергистің әйелі), Пол, Прия және Райан. 2013 жылы Кайлат зейнеткер экономист, UC Santa Cruz Foundation Board мүшесі және бұрынғы президенті, Floreat, Inc. компаниясының бұрынғы бас директоры доктор Анурада Лютер Майтраға үйленді. Кайлат журналист Т. Дж. С. Джорджтың туысы, ол да «Падма-Бушан» орденімен марапатталған. Кайлат бірнеше жоғары технологиялық компаниялардың негізін қосты, оның ішінде 1980 жылы құрылған және 1999 жылы WindRiver Systems-пен біріктірілген Integrated Systems, 1995 жылы құрылған және Synopsys сатып алған Numerical Technologies, сондай-ақ 1998 жылы құрылған және 2000 жылы Virata Corporation сатып алған Excess Bandwidth Corporation (ол 2001 жылы Globespan-мен біріктіріліп, қазір Conexant аталды). Президент Барак Обама оны «өз салаларына құнды үлес қосқандары және көптеген адамдардың өмірін жақсартуға көмектескендері» үшін басқа да көрнекті ғалымдармен бірге Ұлттық ғылым медаліне ие етті. 2018 жылы ол Америка математикалық қоғамының мүшесі болып сайланды. 2022 жылы ол UC Santa Cruz университетінде профессорлық қызметке қаржылай көмек көрсетті.

Kailath was born in 1935 in Pune, Maharashtra, India, to a Malayalam speaking Syrian Christian family named Chittoor. His parents hailed from Kerala. He studied at St. Vincent's High School, Pune and received his engineering Bachelor's degree from the Government College of Engineering, the University of Pune in 1956. He received his Master's degree in 1959 and his doctorate degree in 1961, both from the Massachusetts Institute of Technology (MIT). He was the first Indian born student to receive a doctorate in electrical engineering from MIT. Kailath has been an Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) Fellow since 1970. He is also a member of the US National Academy of Engineering (NAE), the US National Academy of Sciences (NAS), American Academy of Arts and Sciences (AAAS), the Indian National Academy of Engineering and the Silicon Valley Engineering Hall of Fame. Kailath was awarded the 2007 IEEE Medal of Honor for "exceptional development of powerful algorithms in the fields of communications, computing, control and signal processing", the 2006 IEEE Jack S. Kilby Signal Processing Medal, the 1996 IEEE Donald G. Fink Prize Paper Award (together with Ali H. Sayed), and the 1986 John R. Ragazzini Award. In 2017, the Marconi Society honored Kailath with the Lifetime Achievement Award for "his many transformative contributions to information and system science and his sustained mentoring and development of new generations of scientists." He was awarded the Padma Bhushan award in 2009 by the Government of India for his contribution to Science and Engineering. He has been awarded with the 2009 BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award in Information and Communication Technology for break the miniaturization barrier of chips. Kailath received praise from Dr. Patrick Dewilde, the Director of Delft Institute of Microelectronics and Submicron Technology at Delft University in the Netherlands. He was married to Sarah Kailath from 1962 until her death in 2008, with whom he had four children: Ann (wife of MIT professor George Verghese), Paul, Priya and Ryan. In 2013, Kailath married Dr. Anuradha Luther Maitra, retired economics professor, Trustee and former President of the UC Santa Cruz Foundation Board, and former CEO of Floreat, Inc.

Kailath is also the brother in law of journalist T. J. S. George, who is also a recipient of the Padma Bhushan. Kailath has co founded several high technology companies, including Integrated Systems (founded in 1980 and merged with WindRiver Systems in 1999), Numerical Technologies (founded in 1995 and acquired by Synopsys), and Excess Bandwidth Corporation (founded in 1998 and acquired by Virata Corporation in 2000, which itself merged with Globespan in 2001 and now Conexant). He was selected by President Barack Obama for the National Medal of Science along with other prominent scientists for "invaluable contributions to their fields and help[ing] improve countless lives." He was elected to the 2018 class of fellows of the American Mathematical Society. In 2022 his gift endowed a professorship at UC Santa Cruz.