Кіріспе

Василе Михай Попов (7 шілде 1928 жылы Галац, Румынияда туған) – көрнекті жүйелер теориясы маманы және басқару инженериясы саласындағы шебер. Ол сызықтық емес динамикалық жүйелердің тұрақтылығын талдау әдісін жасағандығымен белгілі, бұл әдіс қазір Попов критерийі деп аталады.

Өмірбаян

Ол 1928 жылғы 7 шілдеде Румынияның Галац қаласында дүниеге келген. 1950 жылы Бухарест политехникалық институтынан электроника мамандығы бойынша инженерлік диплом алды. Бірнеше жыл Бухарест политехникалық институтының электроника факультетінде доцент болып жұмыс істеді. Осы кезеңде оның негізгі ғылыми қызығушылықтары жиілік модуляциясы және параметрлік осцилляцияларға қатысты болды. 1950 жылдардың ортасында Бухаресттегі Румын Ғылым академиясының Энергетика институтына қызметке орналасты. 1960 жылдары Попов Румын Ғылым академиясының Энергетика институтындағы Бақылау тобын жетекшілік етті. 1968 жылы Попов Румыниядан кетіп, Калифорния университетінің (Беркли) және Стэнфорд университетінің электр инженерия факультеттерінде қонақ профессор болып жұмыс істеді, содан кейін Мэриленд университетінің (Колледж Парк) электр инженерия факультетінде профессор болды. 1975 жылы Флорида университетінің (Гейнсвилл) математика факультетіне қосылды. 1993 жылы зейнетке шығып, қазір АҚШ-тың Флорида штатындағы Гейнсвилл қаласында тұрады.

Дифференциалдық теңдеулердің сапалық теориясы

Атомдық реакторлардың тұрақтылығына қатысты мәселелер және А. Халанай ұйымдастырған дифференциалдық теңдеулердің сапалық теориясы бойынша семинарларға қатысуы Поповты сызықтық емес кері байланыс жүйелерінің тұрақтылығын зерттеуге, әсіресе Лур'е-Постников мәселесін шешуге жетеледі. 1958/59 жылдары ол өте ерекше тәсіл қолданып, сызықтық емес кері байланыс басқару жүйелерінің бір класы үшін жиілік тұрақтылығының алғашқы критерийін жасады. Ол бұл жұмысын жалғастырып, тұрақтылықты анықтаудағы күй кеңістігі (Ляпунов функциясына негізделген) әдісі мен жиілік домендік әдістің эквивалентті екенін дәлелдеді, сондай-ақ қазір кеңінен танымал Калман-Якубович-Попов леммасы ретінде белгілі пассивті жүйелердің терең түсінік берілген сипаттамасын жасады.

Гипер тұрақтылық

1960 жылдардың басында Попов гипертұрақшылық ұғымын да қалыптастырды, оны абсолютті тұрақтылықтың жалпылама түрі деп қарады. Бұл сызықтық емес кері байланыс жүйелерін талдау және синтездеу үшін жаңа және өте жемісті көзқарас ұсынды. Осы зерттеу жұмыстары алпысыншы жылдардың бірінші жартысында жарияланды және 1966 жылы Румынияда алғаш рет басылған, содан кейін француз және ағылшын тілдеріне аударылған (Springer Verlag, 1973) «Динамикалық жүйелердің гипертұрақшылығы» кітабына әкелді. Попов сондай-ақ белгілі бір «өзгерту топтарына» қатысты сызықтық жүйелердің геометриялық инварианттарын алғаш рет ашты және көп айнымалы жүйелерді бірегей түрде сипаттау үшін «канондық» форманы енгізді.