Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың инкорпорацияланбаған территориясы Гуамның саясаты
Politics of the unincorporated U. S. territory
Гуам – екі партиялық президенттік өкілді демократия, онда губернатор үкімет басшысы болып табылады. Гуам – Америка Құрама Штаттарының ұйымдастырылған, инкорпорацияланбаған аумағы, Гуам мен АҚШ арасындағы саясатқа қатысты қатынастар Оралдық істер жөніндегі басқарманың қарауында. Гуам сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымының өздік басқару құқығы жоқ аумақтар тізіміне де енгізілген.
Guam is a two party presidential representative democracy, in which the Governor is the head of government. Guam is an organized, unincorporated territory of the United States, with policy relations between Guam and the US under the jurisdiction of the Office of Insular Affairs. Guam is also listed on the United Nations list of non self governing territories.
Өмірбаян
Гуамдағы экономикалық жағдай қазіргі уақытта АҚШ-тың ондағы маңызды әскери присутентіне тәуелді. Жапондықтар, Сингапурлықтар және Оңтүстік Кореялықтар үшін туристік орын ретіндегі мәртебесі де Гуам экономикасына үлес қосады. Сонымен қатар, ол Филиппиннен келген, қонақжайлылық саласында аз төлетін жұмыстарда еңбек ететін экономикалық мигранттар үшін де танымал орынға айналды.
The economic situation in Guam is currently dependent on the significant U. S. military presence there. Its status as a tourist destination for Japanese, Singaporeans and South Koreans also contributes to Guam's economy. It has also emerged as a destination for economic migrants from the Philippines working at lower wage jobs in the hospitality industry.
Саяси мәртебе туралы пікірталас
Аумақ пен АҚШ арасындағы қазіргі саяси қатынастарға қатысты статус-квоны сақтау мәселесі даулы. Аумақтың одақтастыққа ие болуын қолдайтын елеулі қозғалыс бар, бұл оған Пуэрто-Рико және Солтүстік Мариан аралдарына ұқсас саяси мәртебе берер еді. Сонымен қатар, АҚШ-тан саяси тәуелсіздік, штат болу немесе Солтүстік Мариан аралдарымен бірігіп, жалғыз аумақ құру (қажетті түрде одақтастық емес) жақтастары бар да қарсы қозғалыстар бар. Гуам заң шығарушы органының спикері Тереза М. Терладже 2018 жылы гуамиеліктерге таңдаған саяси мәртебесі үшін дауыс беруге мүмкіндік беретін плебисцит өткізуді қолдағандығын мәлімдеді. Алайда, АҚШ федералды үкіметі бұл ұсыныстарды жағымды деп қарамайды, Гуамның мұндай мәртебеге ие болу үшін жеткілікті қаржылық тұрақтылығы мен өзін-өзі қамтамасыз етуі жоқ деп санайды. Олар Гуамның федералдық қаржыға көбірек тәуелділігін дәлел ретінде келтіріп, одақтастық мәртебесі немесе штат болуы АҚШ-қа жалпы алғанда қандай пайда әкелер екенін сұрайды. Гуам халқының бір бөлігі қазіргі аумақтық мәртебенің өзге түрін жақтайды, ол федералды үкіметтен көбірек автономияны қамтиды (жеке штаттардың автономиясына ұқсас). Гуамның мәртебесін өзгерту туралы өтінішіне АҚШ Конгресінің салқын қарайғаны көптеген адамдарды аумақтың АҚШ-пен теңдес одақтың артықшылықтарынан айырылып отыр деген сезімге жеткізді.
Maintenance of the status quo vis à vis the current political relationship between the territory and the United States is controversial. There is a significant movement in favor of the Territory becoming a commonwealth, which would give it a political status similar to Puerto Rico and the Northern Mariana Islands. Competing movements exist, which advocate political independence from the United States, statehood, or a combination with the Northern Mariana Islands as a single territory (not necessarily commonwealth). Therese M. Terlaje, Speaker of the Legislature of Guam, indicated support in 2018 for holding a plebiscite to allow Guamians to vote for their favored political status. These proposals, however, are not seen as favorable by the U. S. federal government, which argues Guam does not have the financial stability or self sufficiency to warrant such status. They cite Guam's increasing reliance on Federal spending as evidence, and question how commonwealth status or statehood would benefit the United States as a whole. A portion of the people on Guam favors a modified version of the current Territorial status, involving greater autonomy from the federal government (similar to the autonomy of individual States). Perceived indifference by the U. S. Congress regarding a change of status petition submitted by Guam has led many to feel that the territory is being deprived of the benefits of a more equitable union with the United States.
1982 жылғы қаңтарда мәртебе туралы референдум
1982 жылдың қаңтарында Гуамның мәртебесі бойынша референдум өтті, сайлаушылардың 49,49 пайызы одақтастық мәртебесін қолдады, ал 25,65 пайызы мемлекеттік мәртебеге дауыс берді, бұл екінші ең көп таралған нұсқа. 10,19 пайызы қолданыстағы жағдайды қолдайтынын, ал 5,40 пайызы АҚШ-қа қосылған аумақ мәртебесін қолдайтынын мәлімдеді. 3,9 пайызы сайлаушылар АҚШ-пен еркін қарым-қатынас келісімін жақтады, ал тәуелсіздік ең аз қолдауға ие болды – 3,82 пайыз.
In January 1982, a referendum on Guam's status was held, with a 49.49% plurality of voters favoring commonwealth status, with 25.65% favoring statehood, the second most popular option. 10.19% said they supported the status quo, while 5.40% supported U. S. incorporated territory status. 3.9% of voters favored a free association agreement with the U. S., while independence was the least popular option, garnering 3.82% support.
1982 жылғы қыркүйектегі референдум
1982 жылдың қыркүйегінде бастапқы дауыс беруде ең көп қолдау тапқан екі нұсқа (қоғамдастық мәртебесі және штаттық мәртебе) бойынша екінші референдум өтті. Гуам тұрғындарының 72,82%-ы штаттық мәртебеден гөрі қоғамдастық мәртебесін қолдады, ал қарсы дауыс бергендердің үлесі 27,18% болды. Дегенмен, Гуам қоғамдастық мәртебесін алған жоқ және қазірге дейін инкорпорацияланбаған аумақ статусын сақтап тұр.
A second referendum with the two most popular options in the original vote (commonwealth status and statehood) was held in September 1982. By a 72.82% to 27.18% margin, Guamanians voted in favor of commonwealth status over statehood. However, Guam has not received commonwealth status, and remains an unincorporated territory.
Болашақтағы референдумдар
2000 жылы Гуам заң шығарушы органы Гуамның тума халқына штат мәртебесіне қолдау білдіру, еркін қауымдастық туралы келісім жасау немесе АҚШ-тан толық тәуелсіздік алу үшін дауыс беруге мүмкіндік беретін, міндетті емес референдум өткізуге рұқсат берді. 2017 жылы Бас судья Фрэнсис Тайдингко Гейтвуд бұл ұсынысты АҚШ Конституциясының 15-ші түзетуіне қайшы деп таныды.
In 2000, the Guam Legislature authorized the creation of a non binding vote to allow native inhabitants of Guam to cast their votes in favor of statehood, a free association agreement, or outright independence from the United States. In 2017, Chief Judge Frances Tydingco Gatewood declared the proposal unconstitutional under the 15th Amendment.