Кіріспе
АҚШ-та орналасқан коммерциялық емес ұйым. Америкалық диабет қауымдастығы (ADA) – Америка Құрама Штаттарында орналасқан коммерциялық емес ұйым, ол халықты диабет туралы білім беруге және 1-ші типті, 2-ші типті, жүктілік диабеті және диабетке дейінгі жағдай сияқты диабетті басқару, емдеу және алдын алу үшін зерттеулерді қаржыландыру арқылы осы ауруға ұшырағандарға көмектесуді мақсат етеді. Бұл 565 000 еріктілерден тұратын желі, оның ішінде 20 000 денсаулық сақтау маманы және әкімшілік қызметкерлер бар.
The American Diabetes Association (ADA) is a United States based nonprofit that seeks to educate the public about diabetes and to help those affected by it through funding research to manage, cure and prevent diabetes, including type 1 diabetes, type 2 diabetes, gestational diabetes, and pre diabetes. It is a network of 565,000 volunteers which includes 20,000 healthcare professionals and administration staff members.
Тарих
АДА ресми түрде 1939 жылы құрылды. Оны алты дәрігер – доктор Герман О. Мозентал, доктор Джозеф Т. Бердвуд-младший, доктор Джозеф Х. Барак және доктор Э. С. Диллон – Америка дәрігерлер колледжінің жылдық мәжілісінде құрды. Жыл сайын АДА диабет мамандарына арналған ғылыми сессиялар өткізеді. АДА-ның шамамен 20 мың мүшесі бар. 2000 жылдардың басында АДА Cadbury Schweppes компаниясымен үш жылдық 1,5 миллион долларлық демеушілік келісімге келді, бұл компания әлемдегі ең ірі кондитерлік өнімдерді, соның ішінде Diet Rite газдалған сусындарын, Snapple тәттісіз шайын және Mott's Apple Sauce өнімдерін шығарады. 2006 жылғы New York Times газетінде жарияланған мақалада: «Сыншылардың пікірінше, АДА-ның қатысуы кондиттерлік өнімдерді өндірушіге жауапкершілігі бар корпоративтік азамат ретінде танылуына көмектесті, тіпті ол азық-түлік дүкендерін Др. Пеппер және Cadbury Creme Egg сияқты қантты және майлы тағамдармен қамтамасыз етіп отыр», – делінген. Мақалада сондай-ақ: «АДА компаниялардан, әсіресе негізгі бизнесі калориясы жоғары тағамдар мен сусындарды сатудан тұратын компаниялардан, тіпті олар қантсыз өнімдер шығарғанмен де, қаржы жинау жолдарын қайта қарастыра бастады. Ұйым кейбір азық-түлік компанияларымен жасасқан келісімдерді тоқтатып, миллиондаған долларлық жаңа демеушіліктен бас тартты» делінеді.
Жауапкершілік
Ұйым телемаркетологтарға көптеген қаражат жұмсайды, оның ішінде InfoCision компаниясымен шарт жасалған. Бұл шарт бойынша телемаркетологтарға болашақ донорларды алдап, олардың қайырымдылықтарының көбі ADA-ға барады деп жалған мәлімдеме жасау тапсырылды. ADA-ның ең көп жалақы алған 20 қызметкері 5,3 миллион доллар (әрқайсысының орташа жалақысы 266 000 доллар) алды. Charity Navigator ADA-ға жалпы рейтинг бойынша 3 жұлдыз, қаржылық рейтинг бойынша 1 жұлдыз және есеп беру және ашықтық бойынша 4 жұлдыз берді.
Қаржыландырылатын зерттеулер
ADA диабетпен ауыратын адамдарға денсаулығын жақсартуға қажетті күтімге қол жеткізуді мақсат етеді. Осы миссияны іске асыру үшін ұйым аз ұлт өкілдеріне диабеттің алдын алуға және онымен күресуге көмектесетін ғылыми-зерттеу жобаларын қаржыландыруға күш салады. ADA түрлі колледждермен, жергілікті билік органдарымен және компаниялармен бірлесіп салауатты өмір салтын насихаттау жұмыстарын жүргізеді. Олар сондай-ақ диабетке байланысты тәуекел факторларын бақылауға бағытталған зерттеулерді қаржыландырады, мысалы, жақында жарияланған мақалада диеталық себептерден туындаған семіздікте микроглия иммундық жасушаларының қызметі талқыланды. ADA қаржыландыратын зерттеушілердің 96% диабет ғылымы саласындағы мансаптарына адал, ал ADA диабет зерттеулеріне жұмсаған әрбір 1 доллар 12,47 доллар көлемінде қосымша зерттеу қаржысын тартады.
Ойынға ақы төлеу бойынша сот
2023 жылы ADA-ның бұрынғы бас диетологы Элизабет Ханна, ұйымның қант диабетімен ауыратын адамдарға зиян келтіруі мүмкін рецепттерді ұсыну үшін корпоративтік ақша қабылдағаны туралы сыртқы құпияны ашқандықтан сотқа шағым түсірді. Ханна салаттарда Splenda-ның көп мөлшерін мақұлдаудан бас тартқаны үшін жұмыстан босатылғанын мәлімдеді; ADA-ның ғылыми журналында жасанды тәттілендіргіштердің 2-типті қант диабеті қаупін арттыруы мүмкін екені көрсетілген.