Кіріспе

Диоксиген дифториді — фтор мен оттегінің молекулалық формуласы O2F2 болатын қосылысы. Ол қызғылт сары түсті қатты зат ретінде кездеседі және қызғылт сұйықтыққа айналады. Бұл өте күшті тотықтырғыш, тіпті бөлме температурасында 4% жылдамдықпен оттегі мен фторға ыдырайды, сондықтан оның өмір сүру мерзімі өте қысқа. Диоксиген дифториді кездесетін дерлік барлық химиялық заттармен (қарапайым мұзды қоса алғанда) күшті реакцияға түседі, осының салдарынан оған FOOF деген ономатопоэялық лақап ат қойылған (оның химиялық құрылымы мен жарылғыш қасиеттерімен байланысты).

Құрылымы мен қасиеттері

А, оттегіге +1 деген ерекше тотығу күйі беріледі. Оның көптеген басқа қосылыстарында оттегі -2 тотығу күйіне ие. Диоксиген дифторидінің құрылымы сутек пероксидіне ұқсас, оның үлкен диэдрлік бұрышы 90° және С2 симметриясына жақын. Бұл геометрия VSEPR теориясының болжамдарымен сәйкес келеді. Диоксиген дифторидіндегі байланыс туралы көптеген болжамдар жасалды, әсіресе өте қысқа O−O арақашықтығы және ұзақ O−F арақашықтығына байланысты. О-О байланысының ұзындығы диоксиген молекуласындағы О=О екі еселі байланысы үшін 120,7 пм арақашықтықтан 2 пм-ге жуық. Мұны түсіндіру үшін бірнеше байланыс жүйелері ұсынылды, соның ішінде О-О үш еселі байланысы, онда О-Ф бір еселі байланыстары фтор атомдарындағы жалғыз электрон жұптары мен О-О байланысының π орбиталдары арасындағы итергіш күштердің әсерінен тұрақсыз және ұзақ болады. Фтордың жалғыз электрон жұптарына байланысты итергіш күштер фтор молекуласындағы ұзақ және әлсіз коваленттік байланысқа да жауапты. Есептеу химиясы диоксиген дифторидінің О-О байланысы айналасында айналу кедергісінің өте жоғары, 81,17 кДж/моль екенін көрсетеді (сутек пероксидіндегі кедергі 29,45 кДж/моль); бұл О-Ф байланысының диссоциациялық энергиясына, 81,59 кДж/моль жақын. Диоксиген дифторидінің 19F ЯМР химиялық ығысуы 865 ппм-ге тең, бұл фтор ядросы үшін тіркелген ең жоғары химиялық ығысу болып табылады, осылайша бұл қосылыстың ерекше электрондық қасиеттерін көрсетеді. Тұрақсыздығына қарамастан, диоксиген дифториді үшін термохимиялық деректер жинақталған.

Қолданылуы

Қазіргі уақытта бұл қосылыстың ешқандай практикалық қолданысы жоқ, бірақ теориялық тұрғыдан қызығушылық тудырады. Бір зертхана оны бұрынғыдан мүлдем төмен температурада плутоний гексафторидін синтездеу үшін пайдаланды, бұл маңызды болды, себебі бұрынғы дайындау әдістеріне соншалықты жоғары температура талап етілгендіктен, алынған плутоний гексафториді тез ыдырайтын.