Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фторсутектің судағы ерітіндісі
Solution of hydrogen fluoride in water
Фторсутек қышқылы – фторсутектің (HF) судағы ерітіндісі. HF ерітінділері түссіз, қышқыл және жоғары коррозиялық қасиетті. Көбінесе 49% (48-52%) концентрацияда кездеседі, бірақ одан да күшті ерітінділер (мысалы, 70%) бар, ал таза HF бөлме температурасына жуық қайнайды. Фторлы қосылыстардың көп бөлігін жасау үшін қолданылады; мысалы, кең таралған флуоксетин (Прозак) дәрілік антидепрессанты және ПТФЕ (Тефлон) материалдары. Одан фтор элементі алынады. Көбінесе шыны және кремний пластиналарын кесуге қолданылады.
Hydrofluoric acid is a solution of hydrogen fluoride (HF) in water. Solutions of HF are colorless, acidic and highly corrosive. A common concentration is 49% (48 52%) but there are also stronger solutions (e. g. 70%) and pure HF has a boiling point near room temperature. It is used to make most fluorine containing compounds; examples include the commonly used pharmaceutical antidepressant medication fluoxetine (Prozac) and the material PTFE (Teflon). Elemental fluorine is produced from it. It is commonly used to etch glass and silicon wafers.
Фтор органикалық қосылыстарын өндіру
Фторсутек қышқылының басты қолданылуы органофтор химиясы саласында. Көптеген органофторлы қосылыстар фтор көзі ретінде HF қолданылып жасалады, оның ішінде тефлон, фторполимерлер, фторкарбондар және фреон сияқты салқындатқыштар бар. Көптеген фармацевтикалық препараттардың құрамында фтор кездеседі. Осыған ұқсас себептермен, сұйылтылған фторсутек қышқылы тұрмыстық тотық дақтарды кетіру құралының, автожуу машиналарындағы «доңғалек тазалағыш» қоспаларының, керамика мен мата тотығуға қарсы заттардың және су дақтарын кетіруге арналған құралдардың құрамына кіреді. Темір оксидтерін және кремнийлі ластануларды еріте алу қабілетінің арқасында, фторсутек қышқылы жоғары қысымды бу тудыратын қазандықтарды іске қосу алдында қолданылады. Фторсутек қышқылы тау жыныстарының (әдетте ұнтақталған) үлгілерін талдауға даярлау үшін ерітуге де пайдалы. Сол сияқты, бұл қышқыл қышқылмен мацерация жасау арқылы силикатты тау жыныстарынан органикалық қазбаларды алу үшін қолданылады. Қазбалы тау жыныстары тікелей қышқылға батырылуы мүмкін, немесе целлюлоза нитратынан жасалған пленка (амил ацетатында ерітілген) қолданылуы мүмкін, ол органикалық компонентке жабысып, тау жынысының айналасын ерітеді.
The principal use of hydrofluoric acid is in organofluorine chemistry. Many organofluorine compounds are prepared using HF as the fluorine source, including Teflon, fluoropolymers, fluorocarbons, and refrigerants such as freon. Many pharmaceuticals contain fluorine. For similar reasons, dilute hydrofluoric acid is a component of household rust stain remover, in car washes in "wheel cleaner" compounds, in ceramic and fabric rust inhibitors, and in water spot removers. Because of its ability to dissolve iron oxides as well as silica based contaminants, hydrofluoric acid is used in pre commissioning boilers that produce high pressure steam. Hydrofluoric acid is also useful for dissolving rock samples (usually powdered) prior to analysis. In similar manner, this acid is used in acid macerations to extract organic fossils from silicate rocks. Fossiliferous rock may be immersed directly into the acid, or a cellulose nitrate film may be applied (dissolved in amyl acetate), which adheres to the organic component and allows the rock to be dissolved around it.
Мұнай өңдеу
Стандартты мұнай өңдеу зауытының алкилдеу процесінде изобутан, фторсутек қышқылынан алынған қышқыл катализаторының қатысуымен, төмен молекулалық салмақты алкендермен (көбінесе пропилен мен бутилен қоспасы) алкилденеді. Катализатор алкендерді (пропилен, бутилен) протондық тұрғыдан өзгертіп, реакцияға қабілетті карбокацияларды жасайды, олар изобутанды алкилдейді. Реакция екі фазалы ортада, 0 және 30 °C температурада жүзеге асырылады.
In a standard oil refinery process known as alkylation, isobutane is alkylated with low molecular weight alkenes (primarily a mixture of propylene and butylene) in the presence of an acid catalyst derived from hydrofluoric acid. The catalyst protonates the alkenes (propylene, butylene) to produce reactive carbocations, which alkylate isobutane. The reaction is carried out at mild temperatures (0 and 30 °C) in a two phase reaction.
Танымал мәдениетте
"Брекинг Бад" криминалды драмалық телесериалының "Мысық қап ішінде" және "Қорап кескіш" атты эпизодтарында Уолтер Уайт пен Джесси Пинкман гангстерлердің денелерін химиялық түрде ыдырату үшін фторсутек қышқылын пайдаланады.
In the episodes "Cat's in the Bag " and "Box Cutter" of the crime drama television series Breaking Bad, Walter White and Jesse Pinkman use hydrofluoric acid to chemically disincorporate bodies of gangsters.