Кіріспе

Ксенон гексафторплатинаты – асыл газдардың химиялық белсенділігін дәлелдеген тәжірибеде платина гексафторидінің ксенонмен әрекеттесуінің нәтижесі. Бұл тәжірибені Британдық Колумбия университетінде Нил Бартлетт жүргізді, ол өнімді "Xe+[PtF6]−" деп атады, бірақ кейінгі зерттеулер Бартлетт алған өнімнің тұз қоспасы болғанын және нақты осы тұзды қамтымағанын көрсетті.

Дайындық

"Ксенон гексафторплатинаты" ксенон мен платина гексафторидінен (PtF6) SF6-да газ тәрізді ерітінділер түрінде дайындалады. Реагенттер 77 К температурада біріктіріліп, реакцияны басқару үшін ақырындап жылытылады.

Құрылымы

Алғашында "ксенондық гексафторплатинаты" деп сипатталған материал, бәлкім, Xe+[PtF6]− емес. Бұл формуланың басты мәселесі – "Xe+", ол радикал болып табылады және димеризацияланып немесе фтор атомын тартып алып XeF+ түзетін болады. Бартлетт Xe химиялық реакцияларға түсетінін анықтады, бірақ оның бастапқы қыша сары өнімінің табиғаты мен тазалығы әлі де белгісіз. Қосымша зерттеулер Бартлетт өнімінде [XeF]+[PtF5]−, [XeF]+[Pt2F11]− және [Xe2F3]+[PtF6]− болуы мүмкін екенін көрсетті. "Қосылыс" атауы – платинаның октаэдрлі аниондық фторид кешенінен және әртүрлі ксенон катиондарынан тұратын тұз. Платина фторидінің ксенон немесе ксенон фторид катиондарымен аралықтарында теріс зарядталған полимерлік желі құрайтыны болжамдалды. "XePtF6" құрамын HF ерітіндісінде дайындағанда, XeF+-мен байланысты полимерлік желі ретінде сипатталған қатты зат пайда болады. Бұл нәтиже ксенон гексафторплатинатының осындай полимерлік құрылымы бар екенін көрсетеді. Қызыл қатты зат диоксигенил гексафторплатинаты екені анықталды, Бартлетт O2 (1175 кДж/моль) иондану энергиясы Xe (1170 кДж/моль) иондану энергиясына өте жақын екенін байқады. Ол әріптестерінен "кейбір реакцияларды сынап көру үшін" ксенон беруін сұрады, содан кейін ксенонның PtF6-мен реакцияға түсетінін анықтады. Жоғарыда айтылғандай, өнім бірнеше қосылыстың қоспасы болғанымен, Бартлетттің жұмысы асыл газбен қосылыстар жасауға болатынын алғаш рет дәлелдеді. Бартлетттің байқауынан кейін XeF2, XeF4 және XeF6 сияқты ксенонның көптеген жақсы анықталған қосылыстары туралы хабарланды.