Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кальций фториді – кальций және фтор элементтерінен тұратын, CaF2 формуласына ие бейорганикалық қосылыс. Бұл суда ішінде ерімейтін ақ түсті қатты зат. Ол флюорит минералы (кейде флюоршпар деп те аталады) түрінде кездеседі, оның түсі көбінесе қоспалардың әсерінен тереңдейді.
Calcium fluoride is the inorganic compound of the elements calcium and fluorine with the formula CaF2. It is a white solid that is practically insoluble in water. It occurs as the mineral fluorite (also called fluorspar), which is often deeply coloured owing to impurities.
Химиялық құрылысы
Құрамы флюорит құрылымы деп аталатын кубикалық мотивте кристалданады. Ca2+ орталықтары сегіз координациялық, сегіз F− орталығының кубының ортасында орналасқан. Әрбір F− орталығы төрт Ca2+ орталығына тетраэдр пішіндес координацияланған. Кристалл үлгілері толық жиналған болса түссіз болады, бірақ минерал көбінесе F орталықтарының болуына байланысты терең түсті болады. Осы кристалдық құрылым CeO2, кубикалық ZrO2, UO2, ThO2 және PuO2 сияқты AB2 формуласына ие көптеген иондық қосылыстарда кездеседі. Сәйкес антиқұрылым, антифлюориттік құрылым деп аталады, онда аниондар мен катиондар орны ауысады, мысалы Be2C.
The compound crystallizes in a cubic motif called the fluorite structure. Ca2+ centres are eight coordinate, being centered in a cube of eight F− centres. Each F− centre is coordinated to four Ca2+ centres in the shape of a tetrahedron. Although perfectly packed crystalline samples are colorless, the mineral is often deeply colored due to the presence of F centers. The same crystal structure is found in numerous ionic compounds with formula AB2, such as CeO2, cubic ZrO2, UO2, ThO2, and PuO2. In the corresponding anti structure, called the antifluorite structure, anions and cations are swapped, such as Be2C.
Газдық фаза
Газ фазасы VSEPR теориясының болжамдарын растамауымен ерекшеленеді. |CaF2 молекуласы |MgF2 сияқты түзу емес, бірақ шамамен 145° бұрышпен иілген; стронций мен барий дигалогендері де иілген геометрияға ие. Бұл фтор лигандтарының электрондық ядромен немесе кальций атомының d қабатшасымен әрекеттесуінен туындайды деп ұсынылған.
The gas phase is noteworthy for failing the predictions of VSEPR theory; the |CaF2 molecule is not linear like |MgF2, but bent with a bond angle of approximately 145°; the strontium and barium dihalides also have a bent geometry. It has been proposed that this is due to the fluoride ligands interacting with the electron core or the d subshell of the calcium atom.
Басқалар
Кальций фториді терезелер мен линзалар сияқты оптикалық компоненттерді жасауға қолданылады, олар жылулық бейнелеу жүйелерінде, спектроскопияда, телескоптарда және экцимерлік лазерлерде (фотолитографияда қосылған линза түрінде қолданылады) пайдаланылады. Ол ультракүлгін (УК) және инфрақызыл (ИК) жиіліктерінің кең диапазонында мөлдір болып келеді. Оның төмен сыну көрсеткіші антирефлекстік жабындарды қолдану қажеттілігін азайтады. Суда ерімейтін қасиеті де ыңғайлы. Бұл материалға өте кішкентай толқын ұзындықтары да өтуге мүмкіндік береді. Табиғи фторит сияқты, қоспаланған кальций фториді термолюминесценцияны көрсетеді және термолюминесценттік дозиметрлерде қолданылады. Ол фтордың кальциймен қосылуы нәтижесінде түзіледі.
Calcium fluoride is used to manufacture optical components such as windows and lenses, used in thermal imaging systems, spectroscopy, telescopes, and excimer lasers (used for photolithography in the form of a fused lens). It is transparent over a broad range from ultraviolet (UV) to infrared (IR) frequencies. Its low refractive index reduces the need for anti reflection coatings. Its insolubility in water is convenient as well. It also allows much smaller wavelengths to pass through. Doped calcium fluoride, like natural fluorite, exhibits thermoluminescence and is used in thermoluminescent dosimeters. It forms when fluorine combines with calcium.
Қауіпсіздік
CaF2 "қауіпті емес" деп жіктеледі, бірақ оны күкірт қышқылымен әрекеттестіргенде гидрофтор қышқылы түзіледі, ол өте коррозиялық және уытты. Тыныс алуға қатысты, NIOSH ұсынған фторлы шаңның концентрациясы ауада 2,5 мг/м3 болуы тиіс.
CaF2 is classified as "not dangerous", although reacting it with sulfuric acid produces hydrofluoric acid, which is highly corrosive and toxic. With regards to inhalation, the NIOSH recommended concentration of fluorine containing dusts is 2.5 mg/m3 in air.