Кіріспе

Ахмадпур Шығыс немесе Ахмадпур Шарқия (Пенджаби, Сараики) – Пәкістанның Пенджаб провинциясындағы Бахавалпур ауданының бес техсилінің (әкімшілік бөлімшесінің) бірі. Оның орталығы – Ахмадпур Шығыс. Шамамен 1 миллион халқы бар, бұл Пәкістанның халық саны бойынша ең ірі техсилі. Аймақтағы басты тіл – сараики. Сондай-ақ, урду және пенджаби тілдері де қолданылады. Білім беру және мемлекеттік мекемелерде урду және ағылшын тілдері ресми тілдер болып табылады. Халықаралық Адам құқықтары қозғалысы мен Адам құқықтарын қорғау және әлеуметтік әділет ұйымының Техсил президенті, танымал қоғам қайраткері Ирфан Балуч Ахмадпур Шығысында тұрады және 2023 жылы Джиддада «Ең үздік блогер» сыйлығын алды.

Тарих

Ахмадпур Шығыс қаласы бұрынғы Бахавалпур княздық мемлекетінің астанасы болған.

География және климат

Қала Бас Панджадтың оңтүстік-шығысында жатыр. Бахавалпурдан 50 км, Лахордан 470 км, Үш-Шарифтен 15 км, Язманнан 60 км, Фейсалабадтан 320 км және ұлттық астана Исламабадтан шамамен 750 км қашықтықта орналасқан. Қаланың батыс бөлігі Синд деп аталады. Басты егістері: бидай, нөхат, мақта, қант қамысы, құрма, цитрус және манго. Қой және мал өсіріліп, жүні мен терісі экспортқа жіберіледі. Бұл аймақ негізінен Сатледж суару арналарымен суарылатын шөлді жер. Бидай, мақта және қант қамысы егіледі. Оңтүстікке қарай, Холистан – құрғақ шөлді аймақ, солтүстік және батысында Хакра ойысымен шектеседі, оның жоғары жағалауларында ежелгі қоныстардың қираған орындары бар; онда көшпелі халық әлі де тұрады. Климаты көбінесе ыстық және құрғақ. Жазда күндізгі температура 40 градусқа дейін жетеді, ал түндері сәл салқын. Қала шөлді жерде орналасқандықтан, жауын-шашын аз түседі. Аймақтағы ауа райы жазда да, қыста да шектен шығады. Жаздағы орташа температура 33°C, ал қыста 18°C. Жаңбыр өте сирек және аз мөлшерде жауады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 20-25 см шамасында.

Экономика

Ахмедпур-Ист сонымен қатар маңызды ауыл шаруашылығы оқу және білім беру орталығы болып табылады. Сабын жасау және мақта тазалау маңызды кәсіпорындар; мақта, жібек, кесте, кілем және өте нәзік қыш ыдыстар өндіріледі. Мақта тұқымы майы және мақта тұқымы шроты өндіретін зауыттар 1970 жылдары салынды. Бұл аймақ Пешавар, Лахор, Кветта және Карачи қалаларына қарайтын басты жолдар торабында орналасқан. Ахмедпур-Ист ерекше кестеленген «хуса» және осында жасалатын қыш ыдыстарымен де танымал. Айналасы негізінен ауыл шаруашылығымен айналысады, бұл әлемнің көптеген елдеріне ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, мақта, бидай, қант қамысы, құрма және мангоға үлкен сауда орындары бар, оларға жыл бойы үнемі сұраныс болады. Оған қоса, сабын жасау және мақта иіру фабрикалары да бар.

Мәдениет

Ахметпур-Ист қаласы жергілікті тұрғындар үшін ғана емес, сонымен қатар бай мұрасының арқасында тарихшылар мен археологтар үшін маңызды орын болып табылады. Қалада 1882 жылы Ұлы Наваб Садық Мұхаммед Хан Аббаси (IV) салған Садық Гарх сарайы және көптеген ескі ғимараттар бар. Деревар бекінісі де Ахметпур-Ист аймағында орналасқан. Ахметпур-Ист мақта, жібек, кесте, кілем және өте нәзік керамикалық бұйымдарымен әйгілі.

Ахмадпур ауданының қасиеттілері

(1) Сәйіт Мохаммад Абдулла Шах Мадни Жилани, Сәйіт Абдул Рехман Жилани Делвидің ұлы және шейх Абдул Қадір Жиланидің ұрпағы. Мединада туып өскен ол Мекке мен Мединаның арасында шамалы жерді көптеген рет басып өтті. 12 жыл бойы Мәсжид-э Набуиде қызмет еткенін және Мұхаммед пайғамбардың оған өз мұриді Сұлтан Бахуды табуды бұйырған түсін көргенін айтады. Ол 12 Рабиғ әл-аувалда Сұлтан Бахумен кездесті. Наваб Бахавал хан III билік құрған кезде ол 29 Рамазан 1241 жылғы 6 мамыр 1826 жылы Мединадан Ахмадпур Шығысына тұрақты қоныстанды. Ол 1860 жылғы 20 сәуірде, 29 Рамазанда қайтыс болды. Оның мазары Ахмадпур Шығысындағы Фатани көшесіндегі Фатани шоғында орналасқан. Ол Сарвари Қадири тәриқатының 26-шы шейхы болды. (2) Махдум Бахаудин Акбар, Бахаудин Зикарияның 18-ші ұрпағы. Ол Мултаннан Ахмадпур Шығысына көшіп келді. Ол 26 Рамазан 1267 жылғы 24 қаңтар 1851 жылы қайтыс болды. Ол Сухравардия тәриқатының мүшесі. (3) Азмат Сұлтан, Сұлтан Бахудың ұрпағы. Оның әкесі Сұлтан Мұхаммед Хусейн суфи дәрүіш болған. Азмат Сұлтан отбасымен бірге Ахмадпур Шығысына көшіп, сол жерде қоныстанды. Ол осы жерде қайтыс болды және оның мазары да осы жерде орналасқан. (4) Абдул Асад Хан Ауған: Ахмадпур Шығысында Абдул Асад Хан есімді ханқа бар. Ол Хауажа Ақил Мұхаммедтің халифасы ретінде танымал. (5) Нұр Шах Бұхари: Ахмадпур Шарқияда оның мазары Қила Техсиліне жақын орналасқан. Ол Сәйіт Жалал Бұхари ұрпағынан шыққан. Ол уақытының көп бөлігін Аллаһты еске алумен (зикр) өткізді. Оның ізбасарлары шөл даласында бастау алды. (6) Молви Хаким Гүл Мұхаммед: Оның ханқасы Ахмадпур Шығысында орналасқан. Оның отбасы білімділігімен және емдік шөптер туралы білімімен белгілі болған. Оның ата-бабаларының мазарлары әлі күнге дейін Мултан мен Уч қалаларында (Пәкістан) сақталған. Ол Ақил Мұхаммедтің халифасы және шәкірті болған. Оның әулеті мен өмірбаяны оның "Такмала Шариф" атты еңбегінде сақталған. (7) Хауажа Мұхаммед Абдул Малик Сиддики Ахмад Пур Шарқияға жатады. Ол Нақшабанди алтын тізбегінің пәрісі болды. Хауажа Мұхаммед Абдул Малик Сиддик Мискеен Пур Шариф ауданы Мұзаффар Гархтың Пир Фазал Али Қурешидің халифасы болды. Қазір оның ұлы Хауажа Абдул Маджид Сиддики Ханқа Маликияның Саджада Нашин болып табылады. Ханқа. Хауажа Абдул Маджид Сиддики Нақшабанди тәриқатындағы Пайер-Шейх Муфтий Мұхаммед Фарид Сахибтің халифасы.