Шимшал ауылы – Пәкістанның солтүстігіндегі Hunza ауданындағы ең биік және ірі аймақ. Гильгит-Балтистан аймағында орналасқан, Shimshal өзенімен суға толы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шимшал, бұрын Шингшал деп аталған, Пакистанның солтүстігіндегі Гилгит-Балтистан аймағының Хундза ауданындағы Гуджаль тесілінде орналасқан ауыл. Ол теңіз деңгейінен жоғары биіктікте жатыр және ауданның ең биік елді мекені болып табылады. Бұл Гилгит-Балтистанның ең үлкен аңғары. Ол Хундза ауданының дерлік барлық бөлігін қамтиды. Аңгардың ішінде Хундза өзеніне құятын саласы – Шимшал өзені орналасқан. Шимшал өзі шекаралық ауыл болып табылады, Пакистанның Гилгит-Балтистан аймағы мен Қытай арасындағы байланыс нүктесі қызметін атқарады. Шимшалдың жалпы ауданы шамамен құрайды және 250 шаңырауды құрайтын 2 мыңға жуық тұрғыны бар.
Shimshal , previously known as Shingshal, is a village located in the Gojal tehsil of the Hunza District in the Gilgit–Baltistan region of northern Pakistan. It lies at an altitude of above sea level and is the highest settlement in the district. It is the largest valley in Gilgit Baltistan. It encompasses nearly the entire district of Hunza. Situated within the valley is the Shimshal River, a tributary that feeds into the Hunza River. Shimshal itself is a border village, serving as a linkage point between Pakistan's Gilgit Baltistan region and China. The total area of Shimshal is estimated at approximately and there are around two thousand inhabitants with a total of 250 households.
Елді мекендер
Шымшалда төрт маңызды ауыл бар: Фарманабад, Аминабад, Орталық Шымшал және Хизарабад. Шымшал Одвер арнасынан су электр қуатын алады, әсіресе жылдың маусым мен қазан айлары аралығындағы жылы кезеңде. Жеті ай бойы электр қуатының болмауы Шымшалдың жергілікті халқы үшін елеулі қиындық тудырады. Осы ұзақ мерзім ішінде тұрғындар энергия қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін керосин майы, отын, күн панельдері және баллондағы табиғи газ сияқты түрлі балама көздерге жүгінуге мәжбүр болды. Дегенмен, 2017 жылы пайдалануға берілуі жоспарланған 0,200 МВт қуаттылығы бар шағын су электр станциясы Шымшалдың Кук аймағында салынып жатыр. Шымшалдықтар ауылдан бірнеше күндік қашықтықта орналасқан маусымдық таулы жайылымдарды қолданып, яқ, ешкі және қойларын бағады. Бұл аймақты Мамо Сингх және оның әйелі Худижа құрған. Шымшал халқы вахи тайпасына жатады және вахи тілінде сөйлейді. Олар шиит исламының исмаили бағытына жатады. Қоғамның рухани жетекшісі – Ага Хан. Шымшал Пакистан үшін бірнеше белгілі альпинисттерді тәрбиеледі. Олардың ішінде Самина Байг – Пакистаннан Эверест шыңын бағындырған және әлемнің жеті құрлығындағы ең биік шыңдардың бәріне көтерілген алғашқы әйел альпинист. Раджаб Шах Пакистанның бес ең биік шыңына шыққандығы үшін құрметке ие болды. Раджаб Шах және Мәһрбан Шах альпинизм саласындағы еңбектері үшін Президенттік сыйлық – «Үздік өнер иесі» орденімен марапатталды. Кейбір адамдар Шымшалды Пакистанның Альпинистер аңғары деп атайды. Шымшал – Хунза аңғарының ең ірі ауылы. Оның кең жайылымдық жерлеріне Шымшал Памир, Гуджерав, Язгайл және Лопгар кіреді. Шымшалдың Лок Верса мұражайында ежелгі заттар, артефакттар, музыкалық аспаптар және ағаштан жасалған тұрмыстық заттар қойылған, олар жергілікті қоғамның тарихын көрсетеді. Пэм Хенсонның Шымшал туралы «Шымшал» және «Шымшал әйелдері» атты екі кітабы Шымшал қоры арқылы жарық көрді. Хенсон – Жаңа Зеландиядан келген мұғалім, ол осы кітаптарды Шымшалда оқыту және өмір сүру тәжірибесіне сүйене отырып жазды. Шымшал өзені осы аймақтан бастау алып, кейін Хунза өзенінің қалыптасуына ықпал етеді, ол Гилгит қаласының төменгі жағында Инд өзенімен қосылады. Шымшал өзені үш көзден құралады: Хурдопин мұздығы, Шымшал өткелі және Зардгорбан. Шымшал өзені Кунджраб өзеніне, содан кейін Аттабад көліне құятын Пасу өзеніне ағып түседі.
Shimshal comprises four major hamlets: Farmanabad, Aminabad, Center Shimshal, and Khizarabad. Shimshal obtains hydroelectricity from the Odver stream, particularly during the warmer months of the year which typically span from June to October. The absence of electricity for seven months poses a significant challenge for the local community in Shimshal. During this prolonged period, residents have had to resort to various alternatives such as kerosene oil, firewood, solar panels, and compressed natural gas in cylinders to meet their energy needs However, a small hydro electricity power station of 0.200MW is under construction at Kuk area of Shimshal that is scheduled to be complete in 2017. Shimshalis use numerous seasonal mountain grasslands, located several days walk from the village, to sustain herds of yaks, goats, and sheep. The area was founded by Mamo Singh and his wife named Khudija. The people of Shimshal are Wakhi and they speak the Wakhi language. They belong to the Ismaili sect of Shia Islam. The community follows Aga Khan, a spiritual leader. Shimshal has produced several well known mountaineers for Pakistan. Among those, Samina Baig is the first woman climber from Pakistan to scale Mt. Everest and all highest peaks in seven continents around the globe. Rajab Shah has the honor of scaling all five highest peaks in Pakistan. Both Rajab Shah and Mehrban Shah have received a Presidential Award for Pride of Performance in the field of mountaineering. Some people call Shimshal The Valley of Mountaineers in Pakistan. Shimshal is the largest village of the Hunza valley. Its extensive pasture lands include Shimshal Pamir, Gujerav, Yazghail and Loopghar. The Lok Versa Museum of Shimshal has antiques, artifacts, musical instruments, and daily life items made from wood, showcasing the history of its local community. Two books by Pam Henson about Shimshal, "Shimshal" and "Women of Shimshal," have been published by the Shimshal Trust. Henson is a teacher from New Zealand and wrote these books based on her experiences teaching and living in Shimshal. The Shimshal River comes from this area and then transforms the shape of Hunza River, which joins the Indus River below the capital city Gilgit. Shimshal River is formed from three sources: Khurdopin Glacier, Shimshal Pass and Zardgorban. The Shimshal River flows into the Khunjrab River and then the Passu River before ending in Attabad Lake.
Тарих
Шимшал ауылын 1450 жылы "Чу Сингхтің" ағасы Маму Сингх құрған. Екеуі де Бурушаски тілінде сөйлейтін және "Бронг отбасына" жататын. Маму Сингх аң аулауды және тау спортының басқа да түрлерін ұнатқан. Бір күні ол қошқар іздеп Годжалға барды. Аң аулау кезінде ол бір сұлу қызға ғашық болып, оған үйленді. Олар Бойбер аймағында тұра бастады. Бірде ол Карун-Кух шыңына көтеріліп, бүкіл аймақты көріп, қой мен ешкілерін жайылымға жетелеп апарған Лүп-Гоз жайылымдарын тамашалады. Содан кейін ол шығысқа қарай жоғарылап, "Шимшал аңғарының" (Шиншал) кең аумағын көрді. Ол су арнасының іздерін байқады. Осы жазық, шөлейтті жердің бұрын егілгеніне көз жеткізді. Сондықтан Маму Сингх қараусыз қалған жерді өңдеуге шешім қабылдады. Ол бұзылған су арнасын жөндеп, суару үшін су жіберді. Жаңа қоныста егін егілгеннен кейін Маму Сингх әйелі мен малдарымен бірге Астаннан Шымшалға көшіп келді. Олардың ұлы болды, ол одан әрі ұрпақтарды дүниеге әкеліп, аймақты қоныстандырды. Пакистан армиясы 1960 жылдардың соңында Шымшалға келді және Қытаймен шекаралық дауларға байланысты Памирде орналасты. Көптеген Шимшал тұрғындары армияға жүк тасушы болып жұмыс істеді. Бүгінде көптеген шимшалилер жаяу саяхатшылар мен альпинистердің топтары мен экспедицияларында жүк тасушы ретінде жұмыс істейді.
The village of Shimshal was founded in 1450 by Mamu Singh, the brother of "Chu Singh". Both were Burushaski peakers and they belonged to the "Brong Family". Mamu Singh was fond of hunting and other mountain sports. One day, in search of ibex, he went to Gojal. During his hunting trip, he fell in love with a beautiful girl who he then married. They started to live in the area of Boiber. Once, he climbed up to the summit of Karun Kuh which provided him a chance to view the entire region and to see the grazing ground of Lup Goz, which they traveled to with a flock of sheep and goats. Later, he climbed on the high ground running east, and saw the vast area of "Shimshal Valley" (Shingshal). He noticed that there were signs of existence of a water channel. He came to the conclusion that this flat barren land had been cultivated some time in the past. Thus, Mamu Singh decided to cultivate the abandoned land. He repaired the broken water channel and got water running through it for irrigation. After cultivations in the new settlement Mamu Singh decided to relocate from Astan to Shimshal along with his wife and herds They had a son who went on to produce further descendants, populating the area. The Pakistan Army came to Shimshal in the late 1960s and was posted in Pamir because of border disputes with China. Many Shimshalis worked as porters for the army. Today, many Shimshalis work as porters for trekking and mountaineering groups and expeditions.
Шымшал асуы
Шимшал асуы ауылдың үстінен көтеріледі. Ол Инд және Тарим өзендері бассейндерінің суайырымында орналасқан және Қытаймен шекарадағы Шаксгам өзенінің саласы – Шимшал Бралду өзенінің аңғарына жетелейді. Франсис Янгхусбанд бұл асуға жеткен алғашқы британдық болған (1889). Сол кезде Хунзадан келген шабуылшылар Лех пен Ярканд арасында саяхаттайтын керуендерге шабуыл жасау үшін оны пайдаланған. Асу Кунжераб ұлттық паркінің құрамына кірмейді, бірақ Шимшал қауымы бүкіл аймақты бақылап, өз жерін қорғау үшін SNT (Шимшал табиғат қоры) атты ұйым құрды. Бұл қауымдық ұйым, ол Пәкістан үкіметінде тіркелген. Жыл сайын шілде айының соңғы аптасында немесе тамыз айының бірінші аптасында Шимшал асуында жергілікті тұрғындар арасында як жарысы өтеді, одан кейін ән мен би кешкілігі ұйымдастырылады. Вахи тілінде бұл Woolyo деп аталады. Бұл як жарысы – Пакистанның таулы елді мекендерінде ұйымдастырылатын жалғыз және бірегей шара.
Shimshal Pass rises above the village. It lies on the watershed between the Indus River and Tarim River basins, and leads to the valley of the Shimshal Braldu River, a tributary of the Shaksgam River on the border with China. Francis Younghusband was probably the first Englishman to reach the pass (1889). At the time it was used by raiders from Hunza to attack caravans traveling between Leh and Yarkand. The pass is not part of Khunjerab National Park, but the Shimshal community has set up an organization called SNT (Shimshal Nature Trust) which oversees the entire region and takes care of its own land. It is a community based organization and is registered with the Government of Pakistan. Annually, in the last week of July or the first week of August, there is a festival at Shimshal Pass where locals partake in a yak race, followed by singing and dancing. In Wakhi language it is called Woolyo. This yak race is the only one of its kind, and is a unique event organised at high mountain settlements of Pakistan.
Шымшал табиғат қоры
Шымшал табиғат қоры – қоғамдық бастамаға негізделген даму ұйымы. 2008 жылдың қаңтар айында "Экология және қоғам ғылымы мен тәжірибесі" (SPES) сыйлығы "Resilience Alliance" консорциумымен Шымшал табиғат қорына табыс етілді.
Shimshal Nature Trust is a community based development organization. In January 2008, The Science and Practice of Ecology & Society Award (SPES) was granted to Shimshal Nature Trust by the Resilience Alliance.
Nomus (өзін-өзі қолдау ауылдарын дамыту бағдарламасы)
Номус – Шимшал аңғарында кеңінен танымал вахи тіліндегі сөз. Бұл – жергілікті қауымдастықтың ерекше әлеуметтік, қайырымдылық (адамзатқа қамқорлық) жүйесі. Толығырақ ақпаратты мына жерден табуға болады: Nomus және Шимшал ауыз әңгімелері. Бұл Пәкістанның Гилгит-Балтистан аймағындағы қатысушылыққа негізделген қоғамдық дамудың жалғыз мысалы.
Nomus is a Wakhi word commonly known in Shimshal valley. It is a unique social philanthropic (showing concern for humanity) system of the local community. Details are available here Nomus and Oral testimonies from Shimshal. It is one of its kind model of participatory community development in Gilgit Baltistan area of Pakistan.
Күн энергиясы
Шымшалда 250-ге жуық үй бар және олардың көбі электр энергиясын өндіру үшін күн панельдерін қолданады. [Аталған компания/тұлға] Шымшал халқына ұялы байланыс қызметін ұсынуда маңызды рөл атқарды. Шымшалдағы Наубахар мектебі күн панельдерін пайдаланып 20 кВ электр энергиясын өндіреді. Бұл 18 сыныптың және IT-зертхананың электр энергиясы қажеттілігін толығымен қамтамасыз етеді.
There are almost 250 houses in Shimshal and almost every house uses solar panels to generate electricity. played a vital role in providing cellular service to the people of Shimshal. Naubahar School in Shimshal produces 20KVs of electricity using solar panels. This is enough to meet the electricity needs of 18 classrooms and an IT lab.